اصولا پوشاک به مفهوم عام ، نوعی هویت فرهنگی است . همان گونه که ملتها از طریق فرهنگ زبانی و گویشی از یکدیگر متمایز می شوند ، نوع پوشش نیز بر اثر تجربه تاریخی و براساس موقعیت جغرافیایی و بویژه باورهای مذهبی ، شاخصی تعیین کننده برای هویت ملی است.
کد خبر: ۴۴۶۵۹
هر قدر فرهنگ بتواند ویژگی های اثربخش خود را بیشتر پاسداری کند و برای حفظ و پایداری آن تلاش کند ، به همان میزان آسیب پذیری فرهنگی نیز کاهش می یابد. این یک اصل جامعه شناختی است که احترام به ارزشها و هنجارهای اجتماعی به نفع لایه ها و اقشار فرودست جامعه است ، یعنی احترام و انطباق با ویژگی های فرهنگی اصولا موجب می شود منافع اقشار پایین دست جامعه محافظت شود؛ بنابراین طبیعی است هر قدر ما بتوانیم با ارزشهای جامعه سازگار باشیم ، به همان میزان جامعه را مقابل تهاجم بیگانه مصون تر کرده ایم و بعکس هر قدر بدون پایه ها و مایه های اصیل بخواهیم به پدیده تقلید کورکورانه روی آوریم ، پایه های هویت ملی را سست کرده ایم . از سوی دیگر اصلی اقتصادی است که هر چقدر تقلید و تبعیت از الگوهای خارجی در جامعه گسترش یابد ، اشتغال برای آن کشورها و بیکاری جوانان افزایش می یابد و تمام انرژی ما صرف اموری می شود که رونق اقتصادی و اشتغال را در کشورهای دیگر تضمین می کند. برای مبارزه با رواج پدیده ای به نام مد و تقلید از پوشاک خارجی در جامعه باید باتوجه به موقعیت های قومی ، فرهنگی و جغرافیایی و آنچه وجدان جمعی جامعه می پذیرد ، هویت ملی و مذهبی را تقویت کنیم . هویت های دینی و ملی سدهای سکینی هستند که ما را از عوارض و آثار منفی بی هویتی که دربرگیرنده نوعی استیلا و سلطه پذیری از سوی کشورهای بیگانه است ، مصون می دارند. ضرورت دارد معیارها و مولفه هایی برای هویت بخشی به ملت خود تعریف کنیم اما فراموش نکنیم هر چیزی که با نوعی هدایت گروههای اجتماعی و با وفاق جامعه شکل گیرد، ماندگارتر می شود و اگر احساس شود نوعی تحمیل و اجبار در آن نهفته است ، ممکن است مقاومت هایی را در جامعه ایجاد کند. هنرما در این است که برای طرح الگوی پوشاک ملی براساس هویت ملی ، نگرش را به بینش و بینش را به رفتار تبدیل کنیم تا نهادینه و به باور و وجدان و اعتقاد جمعی تبدیل شود. پدیده مد همان گونه که از نامش پیداست ، زمینه های ارزشی و هنجاری در جامعه نمی یابد. درواقع مد به صورت شیدایی و گاهی جنون اجتماعی دیده می شود اما گذراست . مانند تندبادی می آید و می رود ، چرا که هاضمه فرهنگی جامعه ، بخشهایی را که با ارزشهای اجتماعی ناسازگار باشد براحتی هضم نمی کند. نکته مهم دیگر این است که با توجه به جمعیت جوان کشور و گرایش آنها به تنوع و دگرگونی ، باید در جامعه مصونیت ایجاد کنیم و این مصونیت پدید نمی آید مگر این که مشکل را از جنس مشکل تعبیه کنیم وگرنه پاسخ نمی دهد و به نوعی جدل اجتماعی تبدیل می شود. ماهواره ها و دستیابی به فناوری امروزین ، یک واقعیت جامعه هستند. گرچه فراگیر نیستند و بخشهای اندکی از جامعه به آنها دسترسی دارند اما باید بپذیریم برای مصونیت جامعه از الگوهای تقلیدی تلقین شده از سوی این رسانه ها ، باید جوانان را از مهدکودک ها و دبستان ها در 4 موضوع قدرت نه گفتن ، احترام به خود ، واکنش سریع و قدرت تصمیم گیری درست واکسینه کنیم و فراموش نکنیم برای موفقیت و اثربخشی طرحهایی چون ترسیم الگوی پوشاک ملی باید کار کارشناسی و تخصصی انجام شود تا ضمن آن که نیازهای قومی و فرهنگی جامعه را برآورده کند وحدت ملی و انسجام فرهنگی را خدشه دار نکند.
دکتر غلامرضا علیزاده
جامعه شناس و پژوهشگر مسائل اجتماعی