در سال 1917 میلادی، رادون ـ که ریاضیدانی اتریشی بود ـ ثابت کرد میتوان از اجسام دوبعدی یا سهبعدی عکسهایی در جهات مختلف گرفت. تلاش این دانشمند بزرگ در حقیقت پایه و اساس عملکرد دستگاههای سیتیاسکن امروزی را شکل داد و پس از گذشت سالهای طولانی از تحقیقات این دانشمند نخستین دستگاههای آزمایشی سیتیاسکن در سالهای 1961 و 1963 توسط اولدندورف و آلن کورمارک ساخته شدند و سرانجام در سال 1970 میلادی فری هانسفیلد که از ریاضیدانان برجسته انگلیسی بود، موفق شد از نخستین دستگاه سیتیاسکن که خودش ساخته بود در تشخیص بیماریها استفاده کند و به این ترتیب فری هانسفیلد و آلن کورمارک به خاطر تلاشهایی که در این زمینه داشتند جایزه نوبل پزشکی سال 1979 را به طور مشترک از آن خود ساختند. دستگاههای سیتیاسکن اولیه که توسط این محققان طراحی و ساخته شدند، به طور اختصاصی برای بررسی و ارزیابی عملکرد مغز طراحی و ساخته شده بودند. بلافاصله پس از مدت کوتاهی نسل بعدی دستگاههای سیتیاسکن که از قابلیتها و امکانات بیشتری برخوردار بودند ساخته شدند. در نسل سوم این دستگاهها، عملکرد تصویربرداری به گونهای تغییر یافته بود که مدت زمان تصویربرداری را به میزان قابل توجهی کاهش میداد و در حال حاضر دستگاههای سیتیاسکن پیشرفتهتری در مراکز درمانی مورد استفاده قرار میگیرند که در حقیقت نسل چهارم این دستگاههای تصویربرداری هستند. در این روش تصویربرداری اطلاعات دریافتی از بدن بیمار در کامپیوتر پردازش میشود تا براساس آن مقطعی از بافت بدن یا اندام مورد نظر به تصویر کشیده شود. این روش تشخیصی میتواند انواع مختلفی از بافتها نظیر ریه، استخوان و حتی بافتهای نرم بدن و رگهای خونی را با وضوح بسیار زیادی نشان دهد و براساس این اطلاعات، پزشک میتواند بسیاری از بیماریها و مشکلات عروقی، بیماریهای گوارشی، بیماریهای عفونی و حتی ضربههای اسکلتی یا ماهیچهای را به راحتی تشخیص دهد. علاوه بر این پزشک میتواند از این روش به عنوان ابزاری مناسب برای شناسایی تومورهای احتمالی، اندازه و موقعیت آنها و همچنین میزان پیشرفت بافت سرطانی و مقایسه آن نسبت به بافتهای اطراف استفاده کند.
فرانک فراهانیجم
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم