حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
نکته روز
گرانی عوارض، احتمال فراموشی بزرگراهها؟
نرخ بالای عوارض درنظر گرفته شده برای برخی بزرگراههای کشور باعث میشود که برخی از رانندگان خودرو های سبک و سنگین از بزرگراههای جدیدالاحداث استفاده نکنند و به جای آن ترجیح دهند از مسیرهای قدیمی عبور کنند. اگر این موضوع در گستره زیاد وجود داشته باشد، علاوه بر آثار سوء اقتصادی میتواند آثار منفی دیگری از جمله کاهش ایمنی تردد را نیز به دنبال داشته باشد. چرا که برخی جادههای قدیمی کشور از ایمنی کمتری برخوردارند که این موضوع میتواند منجر به افزایش تصادفات جادهای شود.
توسعه حمل و نقل بویژه حمل و نقل جادهای نقش قابلتوجهی در توسعه اقتصادی دارد اما از آنجا که اهداف اقتصادی و بازگشت سرمایه در احداث اغلب بزرگراههای تازه احداثشده نقش پررنگتری یافته است، باید به این موضوع توجه کرد که عدم استفاده از این بزرگراهها به علت بالابودن عوارض، هدف اقتصادی آن را مخدوش میسازد. عوارض بالا باعث شده که رانندگان نسبت به استفاده از برخی بزرگراههای تازهساخت کشور بیرغبت باشند؛ چرا که در برخی از این بزرگراهها از جمله قزوین ـ رشت، اهواز ـ بندر امامخمینی، خرمآباد ـ زال و ... هزینه عوارض از هزار تومان تا 5000 تومان است و رانندگانی که در طول ماه تردد مکرر از این مسیرها دارند نسبت به گران بودن نرخ عوارض آن شکایت دارند. این موضوع توامان هم باعث غیراقتصادی شدن طرحهای بزرگراهی میشود که سرمایههای بالایی برای اجرای آنها صرف شده و هم هدف اولیه از احداث آن که همانا ایمنی و سرعت و روانی در تردد است را نیز کمرنگ میکند. برخی مسوولان درباره گرانی نرخ عوارض برخی بزرگراهها استدلال میکنند که این پروژهها با هزینههای بالایی احداث شدهاند و برای بازگشت سرمایه باید عوارض مثلا 5000 تومانی از مردم دریافت شود.
با این حال به نظر میرسد مسوولان برای حل این مشکل باید دنبال چاره دیگری باشند؛ چرا که نرخ بالای عوارض دریافتی از رانندگان صرفا احتمال کاهش استفاده از بزرگراهها را برای رانندگان حرفهای که مسافران همیشگی آن هستند به دنبال خواهد داشت. روشن است اگر استفاده رانندگان حرفهای از بزرگراهها کاهش یابد اهداف اولیه دولت از احداث بزرگراهها شامل کاهش مسیر، کاهش حوادث جادهای و افزایش ایمنی، روان شدن تردد و بویژه کاهش مصرف سوخت و بهرهوری ملی ناشی از آن محقق نخواهد شد. لذا به نظر میرسد باید به دولت پیشنهاد کرد اگر میخواهد در بازگشت سرمایه سرمایهگذاران در اینگونه پروژههای بزرگراهی تسریع کند به فکر جبران بخشی از آن از محل صرفهجویی این بزرگراهها در مصرف سوخت و لحاظ آن در بودجه استان مربوط یا بودجه ملی باشد، بویژه آنکه این بزرگراهها نقش بسزایی در رونق مبادلات تجاریـ توریستی استانها و افزایش عبور کامیونهای ترانزیتی از آنها دارند که طبیعتا درآمد استانها را افزایش میدهد و بخشی از این درآمد میتواند به طور مستقیم یا غیرمستقیم صرف این بزرگراهها شود. اما تسلط این نگاه که تمام سرمایه اولیه و سود سرمایهگذار پروژههای بزرگراهی صرفا باید از جیب مردم و رانندگان تامین شود، ممکن است به کاهش تردد و استفاده از آن منجر شود که زیانهای مربوطه که بسیار هنگفتترند را سرانجام بودجه ملی متقبل خواهد شد.
زیبا اسماعیلی / گروه اقتصاد
گفت و گو
