پاسدار هویت ‌ملی

استاد شهریار به عنوان شاعر ملی در شعرش بازتاب روحیه یک ملت را کاملا آشکار می‌سازد. در اشعار خود بخوبی از عهده ‌آن بر آمده که روح جمعی مردم ایران را نشان دهد. شهریار با آگاهی از تاثیرات اجتماعی و فرهنگ جامعه خود را جدا از مردم نمی‌داند و با درک این حقیقت که اگر جامعه از شاعر گرفته شود، او خواهد مُرد، می‌کوشد در پرتو این واقعیت و در راستای حرکت تکاملی جامعه هماهنگ با نیازهای مردم و همراه با غم‌ها و شادی‌هایشان شاد ‌شود و در غصه‌هایشان بگرید. شهریار پیش از آن‌که شاعر باشد انسان است و فرزند جامعه، او میراث دار فرهنگ چند هزار ساله مردمش است و وظیفه پاسداری و ارتقای این فرهنگ را به‌عهده داشته است.

شهریار هیچ‌گاه خود را بدون ایران و ایران را بدون اجزای ارجمند آن تصور نمی‌کرد، شاعری بود که کینه و بغض نداشت، آنچنان که دشمنان شوم ایران ستیز را به تولای ایران عزیز هشدار می‌داد، اگرچه به همین خاطر از یاوه‌گویان اجیر اجنبی تهمت‌ها می‌پذیرفت، ولی بیم جدایی آن خاک پاک او را همچون پدری به پند و دلداری درمی‌آورد.

شهریار با احساس وطن‌دوستی، نیت خالصانه خود را آشکار ساخت و مابین احساسات وطن‌دوستی و ناسیونالیسم تفاوتی ماهوی قائل بود. شهریار با ردّ حس ناسیونالیسم و انتقاد نسبت به آن، احساسات لطیف میهن‌دوستی را در اشعارش نشان داد. میهن‌گرایی وجه بارز اشعار شهریار بود، عشق و علاقه بی‌پایان شاعر به میهن خود نمودی آشکار در اشعارش داشت. وی با توجه به زاد و بوم خود در نگاهی عام‌تر و بالاتر، عشق و علاقه خود را به ایران در اشعارش تجسم می‌بخشید.

گوهر تابنده‌ انقلاب اسلامی که از خون‌های پاک جوانان وطن به ثمر رسیده بود، در دهه پایانی عمر شهریار، روح تازه‌ای به اشعار این پیرتجربه‌دیده‌ روزهای تلخ و گزنده در دوران پهلوی بخشید و باعث شد غزلسرای مشهور فارسی خود و هنرش را در خدمت انقلاب بگذارد و به مردمی که جان در گرو این خیزش عظیم نهاده بودند، پاسخ مثبت بدهد. اگر با تامل و نیک‌بینی در این راستا نگاهی دوباره به اشعار انقلابی این «پیر پس از قبیله مانده»داشته باشیم، باید گفت شهریار در دوران نوپایی نهال نورسته انقلاب، بسان باغبانی وفادار نقش موثری در نگهبانی از این درخت تازه به ثمر رسیده ایفا کرد. شهریار گرچه قبل از انقلاب به لحاظ قوت بیان و روانی شعر، محبوبیت خاصی در بین مردم داشت، اما محبوبیت اصلی او و مقبول شدنش در اذهان مردم ایران، مدیون همین همراهی‌های خالصانه و بی‌شائبه او در ترویج هویت ملی و اسلامی ایران است که به روشنگری و ظرافت در اشعارش نمود یافته است.