طرابلس پس از زمان ازدست رفته

به گزارش ایسنا،روزنامه آلمانی "فرانکفورتر آلگماینه سایتونگ" در گزارشی با عنوان "طرابلس پس از زمان از دست رفته" در مورد شرایط کنونی این کشور آفریقای شمالی نوشته است: " مرکز لیبی سرگرم جشن و پایکوبی است. رژیم قذافی سرنگون شده است. کاروان خودروها با بوق‌های پیوسته‌شان همه شهر را فلج کرده‌اند. مردم فریاد می‌کشند: «لیبی بار دیگر آزاد است.» آن هم در حالی که برخی دیگر خاموش و بی‌صدا راه خود را می روند. درست یک هفته پیش اینجا در طرابلس کمتر لیبیایی جرات می‌کرد در خیابان آفتابی شود ولی اکنون چیزهای زیادی دستخوش دگرگونی شده است. مردم احساس امنیت می‌کنند و هر کس هر اندازه که می‌خواهد باک خودرواش را پر بنزین می کند. دیگر از صف‌های طولانی در پمپ بنزین‌ها که گاه به کیلومترها هم می‌رسید، خبری نیست.

طرابلس با شتابی نفس‌گیر به حالت عادی بازمی‌گردد. جریان آب و برق دوباره برقرار شده و مدارس هم که چند ماهی بسته شده بودند، قرار است بار دیگر بازگشایی شوند. بازگشایی مدارس هدفی است که دیر یا زود به دست خواهد آمد. "عارف ناید"، رئیس تیم بازسازی شورای ملی انتقالی لیبی می‌گوید: «شرایط برای داشتن هدف‌های غیرواقعی خوب است. همین هم ما را به داشتن کارایی بیشتر برمی‌انگیزد.» این بازرگان موفق لیبیایی که در تبعید در دبی در ناز و نعمت به سر می‌برد، به خواست شورای انتقالی ملی در راس گروهی کاری قرار گرفت که ماموریت دارد هر چه زودتر زندگی عادی را به تمام لیبی بازگرداند. یکی از دستورکارها هم بازگشایی مدارس است. قذافی در ماه‌های گذشته بسیاری از مدارس را با هدف‌های نظامی مورد سوءاستفاده قرار داد. اکنون آنها به یاری "یونیسف" - صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد – به دنبال کشف و خنثی‌سازی مین‌های کار گذاشته شده در دوران سرهنگ و همچنین بازسازی و نوسازی مدرسه‌ها هستند.

برقراری دوباره جریان آب آشامیدنی

بانک‌ها دوباره روند کاری همیشگی‌شان را از سر گرفته‌اند. به لطف چاپ اسکناس‌های تازه دوباره پول‌ در خودپردازهای بانکی وجود دارد. از چند روز پیش هم از شیرهای آب طرابلس می‌توان به آب آشامیدنی رسید. همین هم آسودگی خاطر عارف ناید را در پی داشته است: «بحران آب بزرگ‌ترین چالشمان بود.» طرابلس 12 روز را بدون آب آشامیدنی از سر گذراند. به گفته محمد الکریکشی، مرد شماره دو شورای شهر جدید طرابلس، در آن روزها داوطلب‌ها میلیون‌ها بطری آب را که از سوی سازمان ملل متحد به لیبی فرستاده شده بود، میان مردم پخش می‌کردند. شورای شهر جدید طرابلس در بحران آب همکاری تنگاتنگی را با کمیته ثبات به ریاست ناید داشت. آنها پس از به دست گرفتن کنترل شهر 9 مرد جوان را به سوی منابع آب فرستادند که در فاصله 500 کیلومتری جنوب طرابلس در کوهستان واقع شده است. گروهی از نیروهای امنیتی از شورشیان پیشین هم آنها راهمراهی می‌کردند. نیروهای نظامی هوادار معمر قذافی پس از فرار وی در سیستم برق تصفیه‌خانه‌های آب، اخلال ایجاد کرده بودند که گروه یاد شده باید دوباره به راهشان می‌انداخت. اکنون چند روزی است که آب آشامیدنی در درون لوله‌ها از قلب بیابان به سوی شمال در جریان است. 140 منبع اکنون 65 هزار مترمکعب آب را در روز جاری می‌سازند.

شاید برقراری دوباره جریان آب بدون برپایی کمیته ثبات تشکیل شده از گروهی افراد متخصص در ماه‌های گذشته ممکن نمی‌شد؛ متخصصانی که پیش از انقلاب در بخش‌هایی چون آب و برق یا مدرسه و بیمارستان‌ها کارمی‌کردند. از این پس مردان ناید با شوراهای شهر و همچنین نهادهای جهانی همکاری تنگاتنگی خواهند داشت و نسل جوانی را با هیجان‌شان به نیرویی هفتاد نفری وابسته به کمیته ثبات پیوند خواهند داد؛ گروهی که از وزیران و اعضای شوراهای شهر پیشین تشکیل شده و صدها نیروی داوطلب هم به یاری‌شان می‌پردازند.

ناید بودجه‌ای در اختیار ندارد. کمیته وی حتی یک سنت هم هزینه روی دست شورای ملی انتقالی لیبی نمی‌گذارد و تنها با کمک پرداخت‌های شخصی کار می‌کند که از جریان نمی‌افتد. بسیاری از اقدام‌های فوری در تمام این سرزمین از سوی ناید دریک هتل مدیریت و هماهنگ می‌شود. مهم‌ترین وسیله کارش هم موبایل است؛ درست همانند تمام دیگر اعضای دولت انتقالی لیبی.

مهم‌ترین هم‌پیمان انقلاب

محمد الکریکشی از شورای شهر جدید یک گام پیش از دیگران است. وی و 22 عضو دیگر شورای شهر سه روز پس از سرنگونی قذافی روانه شهرداری طرابلس شدند. انقلابیون پیش از این با این گروه 23 نفری از زنان و مردان هم‌پیمان شده بودند زیرا که تمامی آنها اشخاصی متخصص هستند. میدانی که شهرداری در آنجا جای گرفته پیش از انقلاب "میدان الجزایر" نام داشت. ساختمان شهرداری هم در سال 1938 به دستور نیروهای استعمارگر ایتالیا ساخته شد و روزگاری بنیتو موسولینی، دیکتاتور فاشیست ایتالیا از بالکنش سخنرانی کرده بود. با این حال الجزایر، همسایه لیبی بستگان قذافی را در خود پذیرفت و هنوز هم گاه و بیگاه به رژیم پیشین تمایل نشان می‌دهد. از همین رو مرد جوانی می‌گوید: «اینجا میدان قطر است.» انقلاب به خوبی می‌داند باید سپاسگزار چه کسانی باشد: قطر در دنیای عرب مهم‌ترین هم‌پیمان انقلاب لیبی است.

الکریکشی از بالای سالن نشست‌ها شهر را مدیریت می‌کند. وی تا نیمه ماه مارس در اداره فروش دولتی مربوط به یک کارخانه خودروسازی آلمانی کار می‌کرد ولی بعد از آن به انقلابیون پیوست و عضو ائتلاف انقلابی "17 فوریه" شد. وی هر شب را در مکانی متفاوت به صبح می‌رساند و در کافه یا مسجد و حتی در خیابان با دیگر انقلابی‌ها دیدار می‌کرد. وسیله ارتباطی او هم یا گفت‌و‌گوهای رودررو به هنگام قدم زدن و پیاده‌روی بود یا موبایل با سیمکارت‌هایی که انقلابیون گریخته از لیبی آنها را خریداری کرده بودند.

بدون نهادهای معین

امروز این مرد هر صبح از پله‌های ساختمان شهرداری بالا می‌رود و از کنار دیواری می‌گذرد که تا همین چندی پیش رویش این نوشته بزرگ خودنمایی می‌کرد: «کمیسیون‌ها در هر کجا». لیبی قذافی از نهادهایی همیشگی و معین برخوردار نبود؛ نبودن هیچ رئیسی. تنها منشیانی که در فاصله‌های زمانی معین جا‌به‌جا می‌شدند. آهسته آهسته این ساختارها هم شکل می‌گیرند.

درست همانند ناید در کمیته ثبات، الکریکشی نیز باید بدون بودجه کارها را پیش ببرد. وی نیز مدیریت بحرانش را با پرداخت‌هایی انجام می‌دهد که خودش محل هزینه شدن‌شان را تعیین می‌کند. الکریکشی هنوز به درستی تصمیم نگرفته است در سیاست ماندگار شود یا دوباره به دنیای زندگی تجاری بازگردد. درست همان گونه که شورای ملی انتقالی لیبی پس از هشت ماه و با برگزاری انتخابات و گزینش نمایندگان پارلمان از میان برداشته خواهد شد، شورای شهر هم می خواهد پس از دوره‌ای هشت ماهه برای نخستین بار انتخاباتی را ترتیب دهد.

جایگزینی با نیروهای دائم امنیتی

عبدالکریم شویحی، فردی که در کمیته ثبات به جریان انداختن دوباره آب آشامیدنی را برعهده دارد، روی نقشه نشان می‌دهد که آب از کجا سرازیر شده و چگونه توزیع می‌شود. در دوران قذافی این پروژه " مرد بزرگ رودخانه را ساخت" نام داشت. شویحی واژه "مرد بزرگ" را پوشانده است و در این باره می گوید: «دیگر به مردی بزرگ نیاز نداریم». بسیاری همانند گله حیوان فرمانبردار همان مرد بزرگ خودخوانده بودند و بیشترشان پس از فرار قذافی به سرعت رنگ عوض کردند. فردی که در شورای انتقالی به فعالیت می‌پردازد، می‌گوید: «لیبیایی‌ها مصلحت‌گرا هستند و می‌خواهند در کنار برندگان باشند. از همین رو تنها قشری بسیار کوچک و سخت هستند که به قذافی وفادار بوده و همچنان به مبارزه می‌پردازند.» لیبیایی‌ها نمی‌خواهند اشتباه آمریکا در عراق از آنها سر بزند: شورای انتقالی در نظر دارد، بیشتر نیروهای پلیس را بپذیرد و تنها سران دستگاه‌های امنیتی را تغییر خواهد داد. در روزهای گذشته شمار ایستگاه‌های بازرسی خیابانی که آمد و شد در شهر را به کندی ممکن می‌کردند، تا اندازه زیادی کاهش یافته است. عارف ناید امیدوار است مخالفان مسلح که هم‌اکنون به بازرسی خودروها می‌پردازند، رفته رفته با نیروهای دائم امنیتی جایگزین شوند.

نیازهای اولیه دوباره در طرابلس فراهم است؛ فروشگاه‌ها بار دیگر بازگشایی شده‌اند. "مازن رمضان"، بازرگان و دست راست "علی ترهونی"، وزیر اقتصاد می‌گوید، کارش را انجام داده و به زودی می‌تواند به "سیاتل" بازگردد. عارف ناید هم می‌داند کمیته زیر نظر او در دراز مدت برپا نخواهد بود. هدفش آن است که مردم را با وزارتخانه‌های جدیدی که در آنها به کار می‌پرداخته‌اند، هماهنگ کند. پس از آن این کمیته برچیده خواهد شد.گروه کاری کوچکی باید در میان مدت همچنان به همکاری با همکاران جهانی پرداخته تا در کشور سقوط کرده به رهبری قذافی نهادهایی برپا شود؛ نهادهایی که لیبی در آینده نیازمندشان خواهد بود".