تحقق رویاهای سینمایی در بورکینافاسو

در کشوری که نمی‌توان آن را ثروتمند و پیشرفته ارزیابی کرد، بحث گروهی دانشجو درباره فیلمنامه و زوایای دوربین نکته‌ای است که توجه محافل عمومی و رسانه‌های گروهی را برانگیخته است. محلی که این افراد گرد هم جمع شده‌اند یکی از ساختمان‌های معمولی و دو طبقه پایتخت کشور است که روی آن واژه «تصور کن» با حروف درشت و رنگین نقاشی شده است. برای آنها، این واژه معنی و مفهوم خاصی دارد. اعضای این گروه تعدادی از جوانان و دانشجویان مدرسه فیلم هستند که با وجود سن کم خود، فکرهای بزرگی در سر دارند. آنها با احترام از گاستون کاپوره پدر سینمای بورکینافاسو یاد می‌کنند و می‌گویند سعی دارند با حل چالش‌های پیش رو، فیلم‌هایی را کارگردانی کنند که بتوانند مایه آبروی صنعت سینمای کشور خود باشند. آنها ایده‌های خوب و جذاب متنوعی هم دارند که می‌خواهند با هزینه‌های کم و قابل قبول جلوی دوربین ببرند.

مدرسه فیلم بورکینا فاسو تا به حال بیش از 600 دانشجوی سینما را تربیت کرده است. برای مرکزی که از سال 2003 فعالیت‌‌های خود را آغاز کرده است، این تعداد دانشجوی تعلیم‌دیده رقم بالایی به شمار می‌رود. در کشوری که اکثریت جمعیت آن از طریق کشاورزی زندگی خود را می‌گذرانند، کابوره آدمی پر دل و جرات بود که توانست به جای وسایل کشاورزی، دست به دوربین ببرد و نسل جوان فیلمسازان را تعلیم و تربیت کند. آنها گروهی از آدم‌های مشتاق بودند که تلاش داشتند با بهره‌گیری از تمام امکانات و احتمالات موجود،‌دست به تولید فیلم‌هایی برای تماشاگران و مخاطبان داخلی بزنند. کابوره در سرزمین خود آدمی بیگانه نیست. او تمام عمر خود را وقف هنر سینما در سرزمین مادری‌اش کرده است. این فیلمساز 59 ساله این روزها از یک بیماری کمیاب چشم رنج می‌برد. این بیماری باعث خانه‌نشینی او شده و بشدت باعث ناراحتی و رنجش وی شده است. برای مردمی که باعث شد تا نام بورکینا فاسو در نقشه سینمایی جهان بدرخشد، این بیماری یک خبر بد برای کل صنعت سینمای بورکینا فاسو است. نام کابوره با نام سینمای کشور گره‌خورده است.

کارهای اول کابوره نه‌تنها نام وی را در سطح ملی مطرح کرد، بلکه شهرت بین‌المللی را هم برایش همراه آورد. فیلم سال 1997 او «بود یام» دو جایزه اصلی جشنواره فیلم فستکاپو را دریافت کرد. جشنواره فستکاپو بزرگ‌ترین جشنواره سینمایی در بورکینا فاسو و یکی از مهم‌ترین جشنواره‌های قاره آفریقاست که هر دو سال یکبار بر پا می‌شود. بیش از 10 سال از آخرین باری که کابوره پشت دوربین فیلمبرداری قرار گرفت و آخرین فیلم خود را ساخت می‌گذرد، اما برای این کارگردان مترقی و مولف، ساخت فیلم تنها چیزی نیست که جزو وظایف اصلی خود می‌داند. او در این سال‌ها، عمر خود را وقف تعلیم فیلمسازان جوان کرده و با تاسیس یک مدرسه سینمایی کمک بزرگی به کلیت صنعت سینمای بورکینا فاسو کرده است. در این مدرسه، دانشجویان سینما هم کار عملی می‌کنند و هم با جنبه‌های تئوریک آن آشنا می‌شوند. آنها هم باید فن فیلمنامه‌نویسی را یاد بگیرند و هم با موضوعاتی مثل نورپردازی و صدا آشنایی کامل پیدا کنند. در کلاس‌های درس مدرسه فیلم، در کنار فیلمسازان داخلی و آفریقایی، فیلمسازانی هم از کشورهای اروپایی در رشته‌های مختلف سینما درس می‌دهند و با دانشجویان به بحث و تبادل‌نظر می‌پردازند.

اما برای کابوره این مدرسه فیلم چیزی بیشتر از تعلیم و تربیت نسل جوان فیلمساز است و اهمیت آن چیزی فراتر از آموزش‌های تکنیکی سینماست. او می‌گوید: «هدف ما در مدرسه فیلم این است که دانشجویان یاد بگیرند چگونه در تخیلات رویاهای خود گردش کنند و ریشه‌های کهن خود را پیدا کرده و در فیلم‌های خود مورد بررسی و کنکاش قرار دهند. مهم‌ترین نکته این است که به آرزوهایمان پر و بال بدهیم و به کمک آن،‌ به ریشه‌های خود مراجعه کنیم.» به این ترتیب، این مدرسه فیلم برای کابوره حکم یک ماموریت شخصی را دارد و این در حالی است که او برای تاسیس آن هزاران دلار سرمایه‌گذاری کرده است. اگر عشق او به هنر سینما و فیلمسازی نبود، شاید هیچ وقت کشور بورکینافاسو صاحب یک مدرسه فیلم بزرگ نمی‌شد. کابوره سال قبل کار احداث یک سالن سینمای 200 نفره را آغاز کرد. کار ساخت این سالن به سرعت به جلو می‌رود و به احتمال زیاد اواسط سال آینده افتتاح می‌شود.

مدرسه فیلم کابوره، تنها مرکز و موسسه سینمایی بورکینافاسو نیست. 4 مرکز سینمایی دیگر هم در این کشور آفریقایی فعالیت دارد که البته به اندازه مدرسه فیلم کابوره شهرت ندارند. منتقدان سینمایی در قاره آفریقا حضور این مراکز را در یکی از فقیرترین کشورهای آفریقایی یک غنیمت ارزیابی می‌کنند. آنها می‌گویند دولت همکاری نزدیک و صمیمانه‌ای با صنعت سینمای داخلی دارد و از تولیدات سینمایی حمایت مالی و معنوی می‌کند. اهالی صنعت سینمای کشور هم صحبت از حمایت و بخشش شرافتمندانه مسوولان دولتی می‌کنند. این کمک و حمایت در شرایطی صورت می‌گیرد که دولت هم با محدودیت‌های مالی روبه‌روست. گفته می‌شود اتحادیه اروپا هم کمک‌هایی به صنعت سینمای بورکینافاسو کرده است.