الشباب ،مانع کمک‌رسانی به سومالی

به گزارش دویچه وله، تنها یک روز پس از برقراری پل هوایی برای رساندن کمک‌های سازمان ملل به قحطی‌زدگان  سومالی، از موگادیشو پایتخت این کشور نبردهای سنگینی میان نیروهای دولتی و شورشیان افراطگرای گروه الشباب گزارش می‌شود.

براساس گزارش‌ها، از بامداد پنجشنبه 28 ژوئیه  نبردهای سنگینی میان شبه‌نظامیان افراطگرای گروه الشباب از یک‌سو و نیروهای دولتی سومالی و سربازان اتحادیه‌ آفریقا از دیگر سو درگرفته است. گفته می‌شود که گروه الشباب 40 درصد ازشهر موگادیشو را در کنترل خود دارد.

طرف‌های درگیر در این نبردها از مسلسل‌سنگین، آتشبار و توپ استفاده می‌کنند. به گفته‌ شاهدان عینی، نیروهای نظامی اتحادیه‌ آفریقا بامداد پنجشنبه با تانک وارد یکی از مناطق تحت کنترل شبه‌نظامیان الشباب شده‌اند. سربازان اتحادیه‌ آفریقا برای پشتیبانی از نیروهای نظامی طرفدار دولت سومالی به این کشوراعزام شده‌اند.

معمولا درگیری‌های نظامی میان ارتش سومالی و شورشیان الشباب، به کشته شدن شمار زیادی غیرنظامی منجر می‌گردد. ولی از شمار قربانیان نبردهای روز پنجشنبه اطلاعی در دست نیست.

سازمان ملل متحد روز چهارشنبه نخستین محموله‌ کمک‌های خود را با یک هواپیما به موگادیشو فرستاد. این محموله شامل مواد غذایی ویژه برای صدها کودکی بود که به دلیل خشکسالی و قحطی در سومالی، در خطر مرگ قرار دارند.

ناظران معتقدند که کمک‌های ارسالی، حداکثر می‌توانند به نیازهای فوری 5 درصد از قحطی‌زدگان پاسخ دهند. این‌ها کسانی هستند که به دلیل قحطی و ناامنی، از مناطق زندگی خود، به موگادیشو یا کشورهای همسایه چون کنیا و اتیوپی گریخته‌اند. اردوگاه‌های آوارگان در مناطق یادشده مملو از این افراد است.

ولی بخش اعظم قحطی‌زدگان و گرسنگان در بخش جنوبی سومالی زندگی می‌کنند و رساندن کمک به آنان کار دشواری است. این مناطق تحت کنترل شبه‌نظامیان الشباب است که به دلیل تعصبات ایدئولوژیک، کمک‌های بین‌المللی را نمی‌پذیرند و اجازه‌ ورود سازمان‌های امداد را به این مناطق نمی‌دهند.

شورشیان الشباب چه کسانی هستند؟

با سرنگونی رژیم زیاد باره در سومالی در سال 1991 ساختارهای دولتی در این کشور فروریخت و این کشور درگیر نبردهای قبیله ای بر سر قدرت شد. سومالی سال‌های متمادی عرصه‌ تاخت و تاز گروه های مسلح و شبه‌نظامی بود. مذاکرات صلح در سال 2000 به تشکیل دولتی موقت انجامید که ضعیف بود و به دلایل امنیتی حتی نمی‌توانست مرکز خود را در موگادیشو تشکیل دهد.

پیامدهای جنگ داخلی برای مردم سومالی مصیبت‌بار بود. نبردهای منظم قبایل  و گروه های مختلف، کشور را ناامن و نابسامان و اقتصاد آن را ویران ساخت.

گروه‌های افراطگرا برندگان اصلی وضعیت نابسامان سومالی بودند. گسترش و قدرت‌گیری این گروه‌ها روز افزون بود. در سال 2006 بخش‌های اصلی موگادیشو نیز به دست افراطگرایان وابسته به القاعده افتاده بود که خواهان تشکیل حکومتی طالبانی در سومالی بودند.

در نبود ساختارهای واقعی دولتی و دستگاه قضایی، کار قضاوت در مناطق مختلف نیز برعهده‌ افراطگرایان افتاده بود. آنان در دادگاه ها، قوانین شرعی را به کار می‌بستند. این دادگاه‌ها از پشتیبانی گروه‌های شبه‌نظامی افراطی برخوردار بود، در سال 2000 در «اتحادیه‌ محاکم اسلامی» متحد شدند.

گروه افراطگرای الشباب نیز در سال 1998 در چارچوب همین اتحادیه ‌تاسیس شد. این گروه تا سال 2004 حدود 400 جوان شبه نظامی و افراطی سومالیایی را در صفوف خود متشکل ساخت. رهبر این گروه «عدن حاجی آیرو» بود که گفته می‌شود در یکی از اردوگاه‌های شبکه‌ ترور القاعده در افغانستان آموزش دیده است. وی بعدها در جریان یک حمله‌ هوایی آمریکا به سومالی کشته شد.

افراطگرایان نه تنها خواهان حکومتی طالبانی در سومالی بودند، بلکه همچنین مسلمانان در کشورهای همسایه را نیز به شورش علیه دولت‌های خود فرامی‌خواندند. اتیوپی که از گسترش نفوذ افراطگرایان در سومالی و نفوذ آنان بر مسلمانان خود به وحشت افتاده بود، در ماه دسامبر سال 2006 نیروهای نظامی خود را به سومالی اعزام کرد. ارتش اتیوپی توانست در مدت کوتاهی در موگادیشو افراطگرایان را از قدرت برکنار کند. در نتیجه‌ این نبردها به گروه‌های افراطگرا و از جمله الشباب تلفات سنگینی وارد شد.

ولی الشباب بعدها تجدیدسازمان یافت و عمدتا به گونه‌ای مستقل فعالیت‌های خود را دنبال کرد. الشباب در سومالی به قتل‌های سیاسی زیادی دست ‌زد. طبق ارزیابی‌ها، این گروه تا سال 2007 بیش از 7 هزار شبه نظامی را در صفوف خود سازمان داده بود. این گروه توانست بر بخش‌های جنوبی سومالی و نیز بخش‌هایی از پایتخت آن موگادیشو حاکم شود.

جنگ این گروه علیه سربازان اتیوپی باعث شد که در میان گروه‌های افراطی برجسته شود و ادعای رهبری مبارزات مسلحانه را مطرح کند. هم اکنون مناطقی که در سومالی تحت کنترل الشباب است، وسیع‌تر از مناطق تحت کنترل دیگر گروه‌های مسلح است.

استقرار حکومتی چون طالبان در سومالی

الشباب خواهان استقرار یک حکومت طالبانی در سومالی و اجرای  قوانین شرع در این کشور است. آمریکا در سال 2008 نام الشباب را وارد فهرست سازمان‌های تروریستی کرد. گفته می‌شود امروزه در صفوف شبه‌نظامیان گروه الشباب، شبه نظامیانی از دیگر کشورها و از جمله از پاکستان و افغانستان و چچن‌ها نیز وجود دارند.

پس از خروج نیروهای اتیوپی از سومالی، الشباب تبلیغات خود را عمدتا متوجه «جهاد» در سراسر آفریقا کرده است. این گروه بارها تهدید کرده که در اوگاندا و بروندی به عملیات تروریستی دست خواهد زد، زیرا این دو کشور از جمله کشورهایی هستند که برای پشتیبانی از دولت موقت سومالی سرباز به این کشور فرستاده‌اند.

ناظران سیاسی معتقدند که الشباب خواهان استقرار حکومتی چون حکومت طالبان  افغان در سومالی است. از اقدامات سنگدلانه‌ این گروه در مناطق تحت کنترلش فیلم‌های زیادی منتشر شده است. فیلم‌هایی که نشان می‌دهند، افرادی که به جاسوسی متهم شده‌اند، اعدام می‌شوند یا اعضای بدن آنان قطع می‌شود. جهادگران الشباب اخیرا دو دختر جوان را اعدام کردند.

الشباب و انکار قحطی در سومالی

الشباب در فاجعه‌ قحطی و گرسنگی در سومالی نقشی ویرانگر دارد. این سازمان معتقد است که در سومالی فقط خشکسالی وجود دارد و خود این سازمان قادر به مبارزه علیه پیامدهای آن است. این سازمان از ورود امدادگران بین‌المللی به مناطق تحت کنترل خود جلوگیری می‌کند.

الشباب تنها در فاصله‌ سال‌های 2008 تا 2009 بیش از 40 همکار سازمان‌های امدادگر بین‌المللی را با این بهانه که  جاسوس غرب و مبلغان مسیحی بوده‌اند به قتل رسانده است.

اکنون نیز که سومالی در وضعیت فاجعه‌باری به سر می‌برد، الشباب دست از مواضع پیشین خود برنداشته است. اخیرا یک بار سخنگوی این سازمان موافقت خود را با ارسال کمک‌های بین‌المللی اعلام کرد. ولی چند روز پیش بار دیگر اعلام کرد که ورود نیروهای امداد وابسته به سازمان ملل به مناطق تحت کنترل الشباب مجاز نیست.

الشباب اعلام کرده که در سومالی خشکسالی وجود دارد، ولی این سازمان وجود قحطی و گرسنگی در سومالی را انکار می‌کند و آن را «تبلیغات خارجی» می‌داند. این سازمان معتقد است که به تنهایی می‌تواند بر مشکلات موجود غلبه کند. این در حالی است که سازمان ملل اخیرا جنوب سومالی را رسما منطقه‌ قحطی‌زده اعلام کرد.