ربات‌های متخصص تا عمق حادثه پیش می‌روند

معمولا در جریان وقوع حوادثی نظیر سیل، زمین لرزه و آتش‌سوزی که خسارات قابل توجهی به ساختمان‌ها وارد می‌شود و این احتمال وجود دارد که هر لحظه بخشی از بنا فرو ریخته یا بیشتر در آتش گرفتار شود، نیروهای امدادرسان تلاش می‌کنند تا در حداقل زمان ممکن به تمام نقاط ساختمان‌های آسیب‌دیده سرک بکشند. هر لحظه این احتمال وجود دارد که نیروهای امداد و آتش‌نشان خود نیز گفتار حریق، آوار یا حتی برق گرفتگی شوند. مدت‌هاست که به چنین موضوع مهمی پرداخته می‌شود و در این رهگذر ایده‌های زیادی نیز ارائه شده است. اگر تمام این ایده‌ها را مورد بررسی قرار دهیم، این ربات‌ها هستند که در نهایت می‌توانند به عنوان گزینه نهایی و البته قابل اطمینان وارد کار شوند.

شاید برخی تصور کنند که در این صورت ربات‌ها همچون طعمه‌هایی هستند که در این نوع کاربردها قربانی می‌شوند اما حقیقت چیز دیگری است. این سازه‌های هوشمند با توجه به توانمندی‌های خیره‌کننده‌ای که از آن برخوردارند می‌توانند برآوردهای دقیقی از محیط اطراف و خسارات برجای مانده ارائه کنند و نیروهای امداد را در یاری رسانی هرچه بهتر کمک کنند. اما چگونه چنین چیزی ممکن است؟

در پاسخ به این سوال باید گفت: ربات‌های امدادرسان این توانایی را دارند که پس از قرار گرفتن در هر نوع محیطی به بررسی دقیق و نقشه‌برداری از اطراف بپردازند. در خلال این نقشه‌برداری، تصویر روشنی از خسارات برجای مانده در سازه‌هایی که گرفتار حوادثی نظیر سیل و زمین لرزه شده‌اند ارائه می‌شود. اهمیت این موضوع تا به آن حد بوده است که گروه‌های زیادی از دانشمندان در سال‌های اخیر به فکر طراحی چنین ربات‌هایی افتاده‌اند. آزمایشگاه تحقیقات ارتش آمریکا از جمله مراکز فعال در این زمینه است. مبنای کار محققان این آزمایشگاه کار روی مجموعه‌ای از ریزربات‌هاست که با همکاری یکدیگر می‌توانند به درون سازه‌های آسیب‌دیده نفوذ کرده و به نقشه‌برداری از بخش‌های مختلف بپردازند. به این ترتیب نیروهای امداد و نجات با خیالی آسوده‌تر وارد کارزار می‌شوند. هنریک کریستنسن از استادان کالج فناوری جورجیا و مدیر مرکز ماشین‌های هوشمند و رباتیکی از جمله افراد شناخته شده‌ای است که در این پروژه حضور دارد. وی عضوی از گروه محققانی است که به دنبال ارائه قابلیت‌های تازه در زمینه نقشه‌برداری و اکتشاف از سوی سیستم‌های رباتیکی است. زمانی که ساختمانی دچار حریق می‌شود، زبانه‌های آتش به همه جا سرایت می‌کند. در سازه‌هایی‌ که از چوب استفاده شده است، مشکلات نیروهای امداد و نجات دو چندان می‌شود. در حین آتش‌سوزی، چوب‌های سوخته بتدریج به زمین افتاده و این درحالی است که دود غلیظی نیز همه جا را فرا می‌گیرد.

حالا تصور کنید گروهی از ربات‌ها بسرعت وارد عمل می‌شوند. آنها همچون گروهی از گزارشگران عمل می‌کنند و به محض حضور در محل حادثه دیده به تهیه اطلاعاتی از محیط اطراف مشغول می‌شوند. آنها وظیفه دارند در نقاط مختلف ساختمان پراکنده شوند و در کمترین زمان ممکن برآوردهای دقیقی صورت دهند. نکته جالب توجه این است که آنها به صورت لحظه‌ای عمل می‌کنند یعنی اطلاعاتی را که در قالب نقشه‌های مختلف تهیه می‌کنند به بیرون از محل حادثه ارسال کرده تا به این ترتیب در اختیار نیروهای امداد و نجات و آتش نشان قرار گیرد. آنها نیز با تکیه بر این اطلاعات خود را برای ورود به ساختمان حادثه دیده آماده می‌کنند.

تمام این اتفاقات که ممکن است بین چند دقیقه تا چند ساعت روی دهند، آرزوی بسیاری از دانشمندان است. دانشمندانی که با همکاری آزمایشگاه برنامه فناوری و ریز سیستم‌های خودکار آزمایشگاه تحقیقات ارتش آمریکا روی پروژه‌هایی از این دست کار می‌کنند؛ در پروژه‌ای که این دانشمندان دنبال می‌کنند، تلاش می‌شود
روی ربات‌هایی کار شود که به طور مستقل عمل می‌کنند. یعنی هر یک می‌توانند مجزا از سایر اعضای گروه به تهیه نقشه‌های مختلف از محیط حادثه دیده بپردازند.

تاکنون اقدام عملیاتی درخصوص ساخت و به کارگیری این ربات‌ها صورت نگرفته است با این حال به نظر می‌رسد بزودی پروژه ساخت آنها کلید خواهد خورد. دانشمندانی که در این پروژه حضور دارند می‌گویند این ربات‌ها به هر جایی می‌توانند سرک بکشند و خود را به مکان‌هایی برسانند که حتی نیروهای امداد و نجات نیز از حضور در آنجا هراس دارند. یکی از مهم‌ترین و در عین حال پیچیده‌ترین بخش‌های این پروژه طراحی نرم‌افزارهایی مناسب و کارساز برای این ربات‌هاست. اگر این نرم‌افزارها از دقت بالایی برخوردار باشند نقشه‌های تهیه شده از سوی ربات‌ها قابل اطمینان خواهد بود.

مدل‌های ابتدایی که دانشمندان روی آنها کار می‌کنند مکعب‌های کوچکی هستند که در هر سه جهت حدود نیم متر طول دارند. آنها ربات‌های هوشمندی هستند که در یک سری آزمایش‌های اولیه به کار گرفته شده‌اند. در این آزمایشات بین 15 تا 20 دستگاه از این ربات‌ها به محلی که دچار حریق شده منتقل شدند. آنها با استفاده از دوربین‌هایی که در قسمت فوقانی‌شان نصب شده‌اند درهای ورودی، پنجره‌ها و سایر بخش‌های اصلی ساختمان را بدرستی تشخیص می‌دهند. این ربات‌ها به اسکنرهای لیزری نیز مجهز هستند که اندازه دقیق دیوارها را محاسبه می‌کنند. مهم‌ترین مشخصه این ربات‌ها خودکار بودن آنهاست و جالب این‌که هیچ رباتی به عنوان ربات پیشرو و رئیس وجود ندارد. اما این قابلیت را نیز دارند که در مواقع ضروری از یکدیگر کمک بگیرند. آنها تعامل خوبی نیز با هم دارند. به عنوان مثال زمانی که 2 دستگاه از این ربات‌ها به هم می‌رسند یکی از آنها به دیگری اطلاع می‌دهد که اگر قصد دارد به سمت راست برود او به سمت چپ خواهد پیچید.

این موارد تنها بخشی از مجموعه توانمندی این ربات‌ها محسوب می‌شود. دانشمندان این پروژه روی تجهیز کردن این ماشین آلات به رادارهای مخصوصی کار می‌کنند که آنها را برای ورود به مناطق بسیار تاریک یا مملو از دود آماده می‌سازند. شاید تصور می‌شود که تمام این ربات‌ها تنها روی زمین حرکت می‌کنند. اما حقیقت این است که بخشی از این تیم رباتیکی شامل ربات‌های پرنده‌ای می‌شوند که همچون یک بالگرد با استفاده از ملخ‌های مخصوصی روانه آسمان می‌شوند. در مواقعی که منطقه‌ای دچار حوادثی نظیر سیل یا زمین لرزه و حتی آتش‌سوزی می‌شود این دسته از ربات‌ها کارایی قابل توجهی دارند. براساس برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته قرار است تا چند هفته دیگر نخستین سری از این ربات‌ها در آزمایشگاه تحقیقات ارتش آمریکا مورد بررسی قرار گیرند.

در این آزمایش‌ها شرایط سخت و پیچیده‌ای همچون آتش‌سوزی یا آب گرفتگی شبیه‌سازی می‌شود و سپس تیم ربات‌ها به محل مورد نظر اعزام می‌شود. دانشمندان درحالی که از دور نظاره‌گر ماجرا هستند ربات‌ها را به دقت زیر نظر می‌گیرند تا مطمئن شوند آنچه که روانه مهلکه کرده‌اند قابل اطمینان هست یا نه؟! همه چیز به چند هفته آینده و این آزمایش‌ها بستگی دارد. اگر همه چیز طبق برنامه و پیش بینی دانشمندان پیش رود طولی نخواهد کشید تا از این به بعد شاهد حضور سیستم‌های جدید امداد و نجات در کنار نیروهای انسانی خواهیم بود.

مترجم: محمدرضا مصلحی

منبع: PopularMechanics