مردم نمایش‌های آیینی و سنتی خود را نمی‌شناسند

این رویداد هنری که هر 2 سال یک بار برگزار می‌شود، اگر چه توانسته نگاه کارشناسان و هنرمندان تئاتر را به حوزه نمایش‌های آیینی و سنتی جلب کند، اما نتوانسته با مخاطبان عادی و معمولی ارتباط برقرار نماید.

در واقع امروز آیین‌های نمایشی و سنتی کشور در وضعیتی گلخانه‌ای به حیات خود ادامه می‌دهند، در حالی که برای سرزنده ماندن، بیش از هرچیز دیگر به نفس انبوه تماشاگران و مخاطبان عادی نیاز دارند.

در همین زمینه، پری صابری، نویسنده و کارگردان تئاتر که بسیاری از کارهایش را با الهام گرفتن از سنت‌های نمایشی ایران روی صحنه می‌برد، با تاکید بر ضرورت اجرای عمومی و مستمر نمایش‌های آیینی و سنتی می‌گوید: استمرار اجرای عمومی این نمایش‌ها در دید تماشاگران مهم است و باید سالن‌هایی به آنها اختصاص داده شود تا در طول سال اجرا داشته باشند.

اما در حالی که تعداد اندک سالن‌های شهر تهران جوابگوی تولیدات هنرمندان تئاتر نیست، چگونه می‌توان انتظار داشت که میزبانی نمایش‌های سنتی را نیز بر عهده بگیرند؟ صابری در این باره پیشنهاد می‌دهد: با توجه به جنس نمایش‌های سنتی بویژه شکل‌هایی از آن چون تخت‌حوضی، فرهنگسراهای شهرهای بزرگی چون تهران می‌توانند پذیرای این گونه آثار باشند و تماشاگران زیادی را پای خود بنشانند.

فریندخت زاهدی، نویسنده و کارگردان تئاتر و عضو هیات علمی دانشکده هنرهای زیبا نیز با اشاره به این‌که تنها برگزاری یک جشنواره آن هم هر دو سال یک بار به هیچ وجه برای ترویج نمایش‌های سنتی کافی نیست، می‌افزاید: این که فکر کنیم این آیین‌ها تنها در بین عموم مردم ناشناخته هستند، اشتباه است. متاسفانه نمایش‌های سنتی در دانشگاه‌های ما نیز مظلوم هستند و کمتر کسی با آنها آشناست.

او با ارائه پیشنهاد راه‌اندازی کارگاه‌های آموزشی تئاتر آیینی ایران، ادامه می‌دهد: به وسیله این کارگاه‌ها که می‌تواند در دانشگاه‌ها و مراکز فرهنگی دایر شوند، ما می‌توانیم استفاده درستی از نمایش‌های آیینی و سنتی کشورمان داشته باشیم و با برداشت‌های جدید از آن، انواع و اقسام گونه‌های دیگر تئاتر ایران را بومی‌سازی کنیم.

البته زاهدی علاوه بر تاکید بر تدریس نمایش‌های آیینی و سنتی ایرانی در دانشگاه‌ها، اضافه می‌کند: از طرف دیگر این گونه نمایش‌ها باید همواره در طول سال اجرای عمومی داشته‌باشد و اصلا باید سالن‌هایی مخصوص آنها ایجاد گردد.

در حالی که همه کارشناسان با تایید برگزاری جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی، خواستار اجرای عمومی این آثار هستند، محمدحسین ناصربخت، نویسنده و کارگردان تئاتر که سابقه دبیری این جشنواره را هم در کارنامه‌اش دارد، معتقد است: این جشنواره در نبود تماشاخانه و بنیادی فرهنگی برای نمایش‌های سنتی، سعی کرده وظایف آن دو را انجام دهد و به اصطلاح جور آنها را بکشد. هرچند که این کار ایده‌آل نیست، اما حداقل این مناسبت باعث شده برخی از این گروه‌ها امید داشته باشند که هر سال یا هر دو سال، توجهی به آنها شود.

او هم البته اجرای عمومی در طول سال نمایش‌های آیینی را آرمان همه هنرمندان این عرصه می‌داند و می‌افزاید: باید به سمتی برویم که اجرای این نمایش‌ها فقط به زمان برگزاری جشنواره محدود نشود و در تمام طول سال هم اجرا شود؛ هرچند که در سال‌های اخیر این اتفاق افتاد و به آثار بخش صحنه‌ای اجرای عمومی داده شد.

آخرین کارشناسی که به سراغش می‌رویم و نظرش را درباره اجرای عمومی نمایش‌های سنتی می‌پرسیم، رحمت امینی، نویسنده و کارگردان و رئیس گروه تئاتر دانشکده هنر و معماری است که می‌گوید: کارهای آیینی و سنتی باید مستحکم‌ترین جایگاه را بین انواع نمایشی در کشور داشته باشد، چراکه شیوه‌های اجرا همراه با مضامین، کاملا برآمده از فرهنگ، سنت و آیین‌های خودمان است و زادبوم این نوع نمایش‌ها در همین کشور است.

او با بیان این که چنین آثاری توان جذب تماشاگران بسیاری را دارد، توضیح می‌دهد: اجرای مستمر و عمومی نداشتن این نمایش‌ها به دلیل ضعف آنها در جذب مخاطب نیست و بیشتر به برنامه‌ریزی اشتباه مسوولان و امکانات اندک پشتیبانی و تعداد کم سالن‌های تئاتر برمی‌گردد که باید اصلاح شود.