اما و اگرهای بهداشت رستوران‌ها

معمولا زمان‌هایی که لازم باشد، مثل وقت‌هایی که مسافرت هستم.

ببینید اولین چیزی که باید ملاک رعایت بهداشت در هر مکانی خصوصا یک رستوران باشد، سرویس بهداشتی آن است. اگر سرویس بهداشتی یک مکان، اصول بهداشتی را داشته باشد، مطمئن باشید دست‌کم تا 50 درصد مدیریت بهداشتی آن مکان صحیح اجرا شده است. حالا آن مکان می‌تواند یک رستوران باشد یا هتل، مدرسه، مسجد یا حتی یک منزل مسکونی. در هر کدام از این مکان‌ها تمیز و کامل بودن سرویس بهداشتی می‌تواند ملاک خوبی برای بهداشتی بودن آن فضا باشد. بر این اساس، مردم وقتی وارد یک رستوران می‌شوند، می‌توانند با مراجعه به سرویس بهداشتی آن یک شاخص اولیه برای اعتماد به بهداشتی بودن آن به دست آورند و دست‌کم مطمئن شوند در صورت استفاده از غذای آن رستوران دچار مشکل حادی نخواهند شد.

بله، شستن دست به نیت بازدید از سرویس بهداشتی آن رستوران.

بعد از سرویس بهداشتی، بهداشت فردی پرسنل آن مکان شامل ظاهر افراد، تمیزی لباس‌ها، استفاده از لباس فرم و آراسته بودن آنها را مدنظر قرار می‌دهم. حتی نحوه لباس پوشیدن، صحبت کردن و ظاهر مدیر آن رستوران یا کسی که به نمایندگی از او حضور دارد، مهم است چرا که اگر کسی نسبت به بهداشت فردی و تمیز بودن ظاهر خود حساس باشد حتما می‌تواند در سایر امور اجرایی انضباط بهداشتی را رعایت کند.

اگر منظورتان رعایت صددرصدی همه اصول بهداشتی است، باید بگویم نه‌تنها در ایران، بلکه در هیچ کجای دنیا، اصول صددرصدی بهداشتی در رستوران‌ها رعایت نمی‌شود.

ببینید، رعایت صددرصد اصول بهداشتی یعنی تحت هیچ شرایطی مگر زمان کشیدن و سرو کردن مواد غذایی، غذا در فضای آزاد قرار نگیرد یا این که مواد غذایی نباید تحت دمای زیر 4 درجه و بالای 60 درجه قرار گیرد یا مثلا مواد غذایی خصوصا انواع کباب‌ها حتما باید به مدت 2 دقیقه با دمای 70 درجه پخته شوند. این موارد یا موارد مشابه اینها در هیچ رستورانی رعایت نمی‌شود.

براساس بازرسی‌های ما و نتایج آمار و ارقام، در کل کشور بین 40 تا 45 درصد از رستوران‌ها، موارد گفته شده را رعایت می‌کنند.

نه این که بقیه این موارد را رعایت نکنند، بلکه فقط یک یا چند مورد را رعایت نمی‌کنند و همین رعایت نکردن چند مورد هم، برای خارج کردن آنها از آمار 40 تا 45 درصدی که در بالا گفتیم، کافی است.

رستورانی که اصلا اصول بهداشتی را رعایت نکند، نداریم، اما کمتر از 15 درصد از رستوران‌ها هستند که همه فاکتورهای بهداشتی گفته شده و مدنظر ما را رعایت نمی‌‌کنند، اما از جهاتی هم قابل‌قبول هستند.

نمی‌توانم این حرف را بپذیرم که اغلب آنها غیربهداشتی هستند. شاخص‌های رعایت بهداشت در رستوران‌های بین راهی به نسبت رستوران‌های شهری پایین‌تر است، اما نه این که غیرقابل قبول باشد.

از شما می‌خواهم دفعه بعدی که با چنین رستورانی برخورد کردید حتما با شماره تلفن 09678 تماس بگیرید.

شما مشخصات رستوران را می‌دهید، موارد غیربهداشتی را اعلام می‌کنید و سپس شماره شما را گرفته و یک کد پیگیری به شما می‌دهند و نتایج پیگیری این سامانه یعنی سامانه ستاد فوریت سلامت محیط کار را به شما اطلاع می‌دهند.

شما به 09678 زنگ می‌زنید و مشخصات دقیق رستورانی را که نسبت به عملکرد بهداشتی آن اعتراض دارید، اعلام و کد پیگیری دریافت می‌کنید. همزمان با این اعلام، به دانشگاه علوم پزشکی منطقه مربوطه اطلاع داده می‌شود. معاونت بهداشت هر دانشگاه هم به مرکز بهداشت و درمان همان شهر یا شهرستان خبر می‌دهد و از آنجا که بازرسان ما در مرکز بهداشت و درمان فعال هستند، مساله را بررسی می‌کنند و شما می‌توانید پیگیری کنید یا این که بعد از بررسی با توجه به شماره تماس شما، به شما خبر می‌‌دهند.

بستگی دارد، یک وقت تماس شما بر این اساس بوده که شما بر اثر مصرف غذای یک رستوران مسموم شده‌اید. مواردی از این قبیل که نشان می‌دهد در یک رستورانی غذایی عرضه می‌شود که سبب مسمومیت غذایی شده، در اسرع وقت بررسی می‌شود یعنی کمتر از 24 ساعت، اما اگر تماس شما به خاطر موضوعی مثل تمیز نبودن فضای رستوران باشد یا این که ظروف موجود در آن تمیز به نظر نمی‌رسند، چنین مواردی ممکن است با توجه به امکانات موجود یا کمبود نیرو، در مدت زمان بیشتری بررسی و اعلام شود.

بستگی به مشکل مطرح شده دارد. اگر موضوع مانند مسمومیت غذایی حاد باشد، بازرسی‌ها خیلی سریع انجام و اعلام نتیجه می‌شود، اما در موارد غیرحاد حداکثر زمان رسیدگی و اعلام نتیجه به حدود یک ماه می‌رسد.

براساس آمار کشوری، به طور متوسط هر رستوران یا مرکز تهیه، طبخ و توزیع غذا که از نظر بحث بهداشتی از حساسیت زیادی برخوردار است، در طول دو ماه، حتما و دست‌کم یکبار مورد بازدید قرار می‌گیرد، البته این آمار، مربوط به متوسط آمار کل کشور است، اما تاکید می‌کنم که در برخی از مناطق کشور ممکن است رستورانی داشته باشیم که ماهانه 10 بار بازدید شود و ممکن است در مناطق دیگری از کشور، رستورانی چندبار در سال بازدید شود.

بیش از یک میلیون و 200 هزار مکان‌ شامل رستوران‌ها، نانوایی‌ها، سلف دانشگاه‌ها، ادارات، زندان‌ها و حتی مکان‌هایی مانند مدارس و مساجد باید تحت نظارت ما باشند که در این میان رستوران‌ها در اولویت قرار دارند.

حدود 2200 نفر.

به ازای هر 300 مکان باید یک بازرس بهداشتی وجود داشته باشد.

بله، باید براساس آمار حدود 4000 بازرس بهداشتی داشته‌باشیم که به دلیل کمبود اعتبار هنوز نتوانسته‌ایم به تعداد دلخواه برسیم. به همین خاطر است که با تشکیل ستاد فوریت سلامت محیط و کار و سامانه 09678 از مردم می‌خواهیم مانند بازرسان بهداشتی عمل کنند و به ما گزارش بدهند. ناگفته نماند که در برنامه پنجم توسعه با واگذاری بخشی از خدمات نظارتی به بخش خصوصی درصدد هستیم که با محور رتبه‌بندی و خود کنترلی این مراکز، شاخص‌های بهداشتی آنها را بهبود بخشیم.

ببینید با همه ایرادها و مشکلاتی که وجود دارد، شواهد نشان می‌دهد در طول 5 تا 10 سال اخیر، بهداشت اماکنی مانند رستوران‌ها، بسیار بهتر شده است. از خود شما سوال می‌کنم، آیا فکر نمی‌کنید رعایت اصول بهداشتی در این اماکن نسبت به سال‌های قبل رو به رشد است؟

فاکتورهای زیادی در این مورد دخیل بوده است، اول این که دقت و آگاهی مردم بیشتر شده است به شکلی که مدیران و صاحبان این اماکن برای این که بتوانند نظر مشتری را جلب کنند، به اجبار سعی می‌کنند اصول بهداشتی را در رستوران خود رعایت کنند؛ از ساختمان رستوران‌ها گرفته تا ظروف مورد استفاده و شکل و ظاهر پرسنل آنها باید مورد تایید مردم باشد. دلیل دیگر این که ما در وزارت بهداشت نظارت‌هایمان را افزایش داده‌ایم، ضمن این که راه‌اندازی ستاد فوریت سلامت محیط و کار یا همان شماره 09678 از حدود 4 سال قبل، سبب رشد این برنامه‌ها شده است. علاوه بر این مسائل، قانون هم در این مورد تاثیرگذار بوده است.

آیین‌نامه اجرایی ماده 13 اصلاح قانون مواد خوردنی و آشامیدنی که ابتدای سال 80 ابلاغ شد در واقع تکالیفی برای وزارت درخصوص بهداشت محیط تعیین کرد که اجرای آن موارد در طول دهه 80 سبب بهبود وضعیت بهداشت اماکن شده است. مثلا بند اول ماده 13 اصلاح قانون مواد خوردنی و آشامیدنی می‌گوید تمام متصدیان و کارکنان که در مراکز تهیه و توزیع مواد غذایی مشغول هستند باید دوره آموزشی دیده و گواهینامه بهداشتی اصناف را دریافت کنند، اتفاقا بر اساس پیش‌بینی قانون برنامه چهارم توسعه قرار بود تا پایان اجرای این برنامه، 16 درصد از تمام مشمولان این ماده، آموزش ببینند که خوشبختانه این رقم به عدد 23 درصد رسید و توانستیم جلوتر از برنامه پیش برویم.

پیش‌بینی‌ها بر این اساس است که تا پایان این برنامه، 35 درصد از کارکنان و متصدیان مراکز تهیه و توزیع غذا، گواهینامه بهداشتی اصناف دریافت کنند و همه آموزش‌های لازم را ببینند.

به عنوان یک مقام مسوول در این حوزه، می‌توانم بگویم هر شهروند ایرانی، می‌تواند در هر مرکز تهیه و توزیع غذا 60 تا 70 درصد با اطمینان خاطر غذا بخورد.