خویشتنداری یا مجازات؛ تصمیم دشوار آمریکا در قبال پاکستان

اوضاع بی‌ثبات و غیرقابل اتکا در پاکستان با خشم قابل درک آمریکایی‌هایی همخوانی دارد که به این موضوع اعتراض دارند که چگونه رسواترین تروریست جهان به مدت 5 سال بدون مزاحمت در شهری زندگی می‌کرد که پر از افسران ارتش پاکستان بود. اما هرگونه واکنش تند و افراطی از سوی واشنگتن می‌تواند دموکراسی پاکستان را به خطر اندازد و قدرت بیشتری به ارتش بدهد یا حتی به کودتای نظامیان منجر شود. برای ایالات متحده، حمایت از دولت غیرنظامی و دموکراتیک پاکستان تنها راه تضمین صلح، ثبات و رفاه منطقه‌ای است. واشنگتن نمی‌تواند رابطه نظامی خود با پاکستان را از روابط سیاسی جدا کند. آمریکا به همکاری پاکستان نیاز دارد تا عقب‌نشینی آرام و راحت نیروهایش تا قبل از 2012 از افغانستان را امکانپذیر سازد. زیرا دولت اوباما برای کمک جهت تضمین انتخاب مجدد او در انتخابات آینده باید خود را از جنگ افغانستان خلاص کند. از این‌رو بدون یاری پاکستان صلح در افغانستان برقرار نخواهد شد.

برای پاکستان نیز کمک نظامی و اقتصادی آمریکا حیاتی است. علاوه بر این، در شرایطی که پاکستان با دشواری‌های عظیم داخلی مواجه است نمی‌تواند دشمنی‌آمریکا را علیه خود برانگیزد. بنابراین رهبران دو کشور باید از مقابله دست بردارند و راه‌هایی برای کاهش و ترمیم خسارات وارد شده بیابند. قرار دادن رهبری سیاسی پاکستان در موضع تدافعی انتخاب درستی نیست.

واشنگتن باید از وسوسه دنبال کردن دیپلماسی تهاجمی، قطع کمک اقتصادی یا تشدید حملات با هواپیماهای بدون خلبان به پاکستان اجتناب کند. خطرناک‌ترین و زیانبارترین اقدام برای کنگره آمریکا این است که از کمک نظامی به‌پاکستان بشدت بکاهد. یک چنین اقدام تنبیهی ممکن است نیاز آمریکا را به ابراز نارضایتی خود برآورده سازد، اما عوارض و پیامدهای ناخوشایند بسیاری خواهد داشت.

اول، این تصور نیرومند کنونی در پاکستان را که ایالات متحده کشوری غیرقابل اتکاست و یکجانبه عمل می‌کند، تقویت خواهد کرد. دوم، این نظر را تایید خواهد کرد که ایالات متحده طرفدار هند است و ظن تشکیلات امنیتی پاکستان را نسبت به هند به عنوان دشمن تقویت خواهد کرد. این به نوبه خود اراده پاکستان را برای داشتن نقش و حضوری نیرومند در افغانستان ـ بویژه در نواحی پشتون آن ـ با همکاری طالبان افغانستان در دیگر گروه‌های دشمن آمریکا بیشتر می‌کند، تدبیری که به اعتقاد بسیاری در تشکیلات امنیتی به پاکستان کمک خواهد کرد از محاصره هند بگریزد.

اما این مسیری بسیار خطرناک برای پاکستان خواهد بود. زیرا موجب انتقامجویی و افزایش بی‌اعتمادی غرب و هند به پاکستان می‌شود. این کار همچنین ممکن است هند را قانع کند راسا اقدام به مبارزه با گروه تروریستی لشکر طیبه کند که در پاکستان مستقر است. هند و آمریکا می‌گویند حملات سال 2008 به بمبئی کار این گروه بوده است. به همین دلیل هند، آمریکا را وادار کرد به مواضع شبکه حقانی (گروه متحد طالبان در پاکستان)‌ حمله کند.چنین اقداماتی حلقه‌ای شرورانه از اتهام‌های متقابل را به دنبال خواهد داشت که به بی‌ثباتی و آشوب‌زدگی بیشتر پاکستان و منطقه منجر خواهد شد. بی‌شک سیاست پاکستان در زمینه خصم‌پنداری هند زیانبار و مخرب است. بحران کنونی فرصتی برای ارتش پاکستان به وجود می‌آورد تا از این ظن و دغدغه از نظر راهبردی نادرست دست‌ بردارد. هند نیز باید از این فرصت برای حرکت به پیش و عادی‌سازی روابط با همسایه‌اش بهره بگیرد نه این که بخواهد از گرفتاری‌های پاکستان سوءاستفاده کند.اگر آمریکا بکوشد به جای حمایت از پاکستان در این شرایط دشوار این کشور را مجازات کند، ارتش پاکستان، در آزمون خطرناک اراده‌ها ممکن است بر مبنای احساس ملی‌گرایی شدید مسیر دیگری را دنبال کند که تنها نتیجه آن تضعیف تلاش مشترک برای مبارزه با تروریسم باشد.