ساری‌های رنگارنگ، مهمان نیاوران

اما در دو هفته گذشته مجموعه کاخ نیاوران تهران میزبان مردم هند بود؛ آنها آمده بودند تا فرهنگ کشور خود را بیشتر به ایرانیان معرفی کنند. این جشنواره با همکاری سفارت هند و سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری از 21 تا 24 اردیبهشت در مجموعه فرهنگی کاخ نیاوران برگزار شد. در این مراسم بازدیدکنندگان می‌توانستند از جشنواره‌های غذا، موسیقی و فیلم هندی و همچنین نمایشگاه صنایع‌دستی و جاذبه‌های گردشگری هند دیدن کرده و لذت حضور در کشور هند را اندکی تجربه کنند.

جمعه است و خلوتی نسبی خیابان‌ها برای تهران طبیعی. اما وقتی وارد خیابان نیاوران می‌شوید و به سمت کاخ نیاوران حرکت می‌کنید، تعداد ماشین‌هایی که پارک شده‌اند و افرادی که پیاده در حرکت هستند، توجه شما را جلب می‌کند. هوا بسیار خوب است و پیاده‌روی درعصر یک روز بهاری حسابی فرح‌بخش. بنابراین تصمیم می‌گیرم، ماشین را کمی دورتر پارک کنم و پیاده به طرف کاخ بروم. وقتی نزدیک در کاخ می‌رسم انبوه جمعیت توجهم را جلب می‌کند. این همه گردشگر از کشورهای مختلف برای بازدید از این جشنواره آمده‌اند و درست مقابل در جایی مانند کاخ نیاوران با چنین صحنه‌ای مواجه می‌شوند!

وارد می‌شوم و پس از خرید بلیت به سمت غرفه‌ها راه می‌افتم. صدای موسیقی هندی در محیط کاخ به‌گوش می‌رسد؛ همراهی این نوا با رنگ‌های شادی که در تزئین غرفه‌ها استفاده شده است، احساس خوشایندی در انسان زنده می‌کند.

دریکی از غرفه‌ها پسرهای جوانی با لباس‌های مخصوص ایستاده و آماده‌اند تا به سوال‌های بازدیدکنندگان پاسخ دهند. از دانشمندان هندی می‌گویند و از هنرمندانشان؛ از غذاها، دسرها و شیرینی‌های مخصوص کشورشان. وقتی از کشور خود تعریف می‌کنند، برق چشمان‌شان را می‌توان دید و حرکات دست و سر و گردن را به هنگام صحبت که ویژه هندی‌هاست.

با یکی از آنها صحبت می‌کنم و متوجه می‌شوم این غرفه مربوط به مدرسه سفارت هند در تهران است. پسری که با او حرف می‌زنم اهل هندوستان است و 14 سال دارد. او تازه به ایران آمده و حدود 2 سال است اینجا زندگی می‌کند. به همین دلیل نمی‌تواند مثل دوستش که او هم در غرفه حضور دارد، راحت فارسی صحبت کند. او از این‌که این نمایشگاه برپا شده است، خیلی خوشحال به نظر می‌رسد و می‌گوید:

ـ «با این نمایشگاه، مردم ایران می‌توانند کشور ما را بهتر بشناسند. من دوست دارم همه مردم دنیا هند را بشناسند.»

او از همه افرادی که مقابل غرفه ایستاده‌اند دعوت می‌کند وارد غرفه شوند و از نزدیک عکس‌های دانشمندان و هنرمندان هندی را ببینند.

از آنها تشکر می‌کنم و به سمت غرفه بعدی می‌روم. غرفه‌های زیادی پشت سر هم آماده‌اند تا فرهنگ و هنر هند را به ایرانیان نمایش دهند. بسیاری از غرفه‌ها صنایع‌دستی و جاذبه‌های گردشگری هند را به‌نمایش گذاشته‌اند؛ رومیزی‌ها، سینی‌ها، دستبندها، لباس‌های مخصوص زنان هندی، شال‌های هندی و ده‌ها اثر هنری دیگر در کنار تصاویر و توضیحاتی از بناهای تاریخی، آثار باستانی و طبیعت زیبای هند.

در قسمت روبه‌رو بخش دیگری از غرفه‌ها قرار دارند؛ اینجا جشنواره غذای هندی به راه است. هند سرزمین ادویه‌های خوشمزه است؛ آشپزهای هندی هم از این فرصت استفاده کرده‌اند تا مزه چند نوع غذای لذیذ هندی را به ایرانیان بچشانند. این غرفه‌ها بسیار شلوغ هستند. راه می‌افتم و به دنبال تابلو‌های راهنما وارد بخش صنایع‌دستی می‌شوم. پیش از همه مردی توجه مرا جلب می‌کند که روی زمین نشسته است و با دقت و ظرافت روی چوب کنده‌کاری می‌کند. شاید صدای ضرباتی که روی چوب فرود می‌آید و کارهای چوبی زیبایی که دور وبر اوست، دلیل این توجه باشد.

در این بخش انواع صنایع‌دستی هند از جمله منبت‌کاری، پارچه‌های کار دست، زیورآلات و لوازم چوبی در معرض دید عموم قرار دارد. سنگ‌های مرمر سفیدی که با تکه‌ سنگ‌های کوچک رنگی نقش‌هایی زیبا بر آنها نشانده بودند و همچنین مرمرهای گردی که با کلمات الله، محمد، علی، فاطمه، حسن و حسین مزین شده بودند مورد توجه بازدیدکنندگان قرار دارد. آنچه برایم جالب است این‌که گردشگران زیادی از کشورهای مختلف مانند آلمان، فرانسه، چین، ژاپن، ونزوئلا و... در اینجا حضور دارند و از این غرفه‌ها بازدید و خرید می‌کنند.

با یکی از غرفه‌داران در مورد این نمایشگاه صحبت می‌کنم. برای آقای «بالاجی» حضور زیاد ایرانی‌ها در این نمایشگاه، جالب است؛ او از این‌که چنین نمایشگاهی برگزار شده خوشحال است و می‌گوید در گذشته در کشورهای مختلفی از سراسر جهان در اروپا، آسیا و آفریقا چنین برنامه‌هایی اجرا شده است، ولی این اولین مرتبه است که در ایران اقدام به برگزاری چنین جشنواره‌ای می‌کنیم.

نکته قابل توجه برای من، برخورد غرفه‌داران و هندی‌های حاضر در این جشنواره است. آ‌نها با احترام و محبت هر کاری از دستشان برمی‌آید برای بازدیدکنندگان انجام می‌دهند. البته تعداد زیادی از غرفه‌داران هندی، راحت و بدون مشکل فارسی صحبت می‌کنند. شاید این نوع برخورد هم نوعی تبلیغ برای گردشگری هند به حساب بیاید. چون به طور حتم مردم دوست دارند از کشوری که چنین مردمی دارد، دیدن کنند.

اگر چه گردشگران زیادی از سراسر جهان به سرزمین باستانی هند سفر می‌کنند، اما این کشور هنوز هم در پی جذب گردشگران بیشتری است. فرهنگ هند نیز بخوبی با این تعداد گردشگر کنار آمده و بدون هیچ خلل و آسیبی از آنها پذیرایی می‌کند. تاریخ هند نیز با ساختمان‌ها، بناها، قلعه‌ها، معبدها، کاخ‌ها، باغ‌ها و مساجد دیدنی در اغلب نقاط کشور، عامل مهمی در جذب گردشگر است. البته نباید از نقش طبیعت فوق‌العاده، سواحل، رودخانه‌های زیبا و جنگل‌های منحصر به فرد هند نیز غافل شد. طبیعتی که نه‌تنها خستگی جسم را برطرف می‌کند، بلکه راهی برای آرامش ذهن و روح نیز به حساب می‌آید. در این جشنواره سعی شده است تمام این موارد به اختصار برای ایرانیان و دیگر گردشگران نمایش داده شده و بیان شود. مسوولان برگزاری جشنواره هم موفق عمل کرده‌اند و خصوصیات فرهنگی و جذابیت‌های گردشگری هند به خوبی برای مردم نمایش داده می‌شود.

علاوه بر ایرانی‌ها، مردمی از سایر ملیت‌ها نیز برای بازدید این جشنواره آمده‌‌اند. با خانواده‌ای‌ آلمانی هم کلام می‌شوم؛ زن و شوهری با 3 فرزند کوچکشان، غرفه‌ها را با حوصله و به ترتیب تماشا می‌کنند. وقتی از آنها می‌پرسم به چه دلیل به این جشنواره آمده‌اند، می‌گویند: «ما به ایران آمدیم و وقتی متوجه شدیم این نمایشگاه در تهران برگزار می‌شود، تصمیم گرفتیم بیاییم و اینجا را هم ببینیم.»

خانم آلمانی با لبخند می‌گوید: «قرار بود ایران را ببینیم، اما حالا هند را هم دیده‌ایم. ولی حتما در آینده نزدیک برنامه‌ای برای سفر به هند خواهیم داشت. چون با این همه جذابیت حتماً باید به این کشور سفر کرد.» و اما این جشنواره در حالی با تهران خداحافظی کرد که روزهای 26 و 27 اردیبهشت مردم شیراز میزبان بخش‌هایی از این جشنواره در تالار حافظیه شیراز خواهند بود.

نعیمه هاشمی