کارشناسان معتقدند علاوه بر حضور سیدمحمد جهرمی، وزیر کار سابق که در دوران وزارت کارش هم نظرات اقتصادی خود را بصراحت اعلام میکرد، روابط عمومی بانک صادرات ایران نیز نقش بسیار مهمی در تحقق این رویکرد بانک داشته و توانست به عنوان یک بازوی قوی یکهتاز عرصه تبلیغات بانکداری برای بانک صادرات باشد.
مدیرکل روابط عمومی بانک صادرات ایران که دارای سوابق مدیریتی متعددی در سازمان هواپیمایی کشوری، گمرک جمهوری اسلامی ایران و شرکت بیمه معلم است، تاکنون توانسته با ارائه راهبرد جدیدی در روابط عمومی و تلفیق آن با مدیریت موجب درخشش بیش از پیش بانک صادرات ایران در کل کشور شود.
آنچه در پی میآید؛ حاصل گفتوگو با آقای مجید ابوالفتحی به مناسبت 27 اردیبهشت ماه ،روز روابط عمومی و ارتباطات است.
آقای ابوالفتحی همان طور که میدانید بانکهای کشور بیشترین حجم تبلیغات رسانهای و محیطی را به خود اختصاص دادهاند. نظر شما در مورد دلیل این حجم از تبلیغات واثر بخشی آن چیست؟
همان طور که عمده تبلیغات کشور به بانکها اختصاص دارد. قطعا یکی از دلایل این امر فضای رقابتی به وجود آمده در این بازار است که با تاسیس بانکهای جدید در آینده این فضا تشدید خواهد شد. تبلیغات را در ذات خود نمیتوان یک ضعف یا اقدامی نادرست تلقی کرد. امروزه تبلیغات در جهان یکی از ابزارهای خوب بازاریابی است. اما آنچه را میتوان به عنوان ضعف تبلیغات بانکی در کشور نام برد تمرکز آن روی جوایز است. یعنی به جای فرهنگ سازی وآشنا کردن مردم با خدمات بانکی و آموزش دادن آنها بیشتر تلاش شده تا با اعلام جوایز، مردم به سپردهگذاری در بانکها ترغیب شوند. این امر هم هزینه زیادی را در بر دارد و هم اینکه بسیاری از مردم باور نمیکنند این جوایز داده شود در حالی که تصور مردم نیز درست نیست. شاید به این دلیل است که تبلیغات بانکها همیشه با انتقاداتی همراه بوده است.
یعنی میفرمایید چون تبلیغات بانکها بیشتر در جهت اهدای جوایز بوده، اثر بخشی لازم را نداشته است؟
به اعتقاد من باید تبلیغات هدف داشته باشد. اول باید بازار هدف شناخته شود. یعنی بدانیم تبلیغات را باید برای چه گروههای اجتماعی یا چه افرادی طراحی کنیم. دوم اینکه میخواهیم چه چیزی را تبلیغ کنیم. مثلا سال گذشته ما محصولی را در بانک صادرات طراحی کردیم به نام برات کارت تضمینی که بازار هدف ما سرمایهگذاران و تجار بودند نه عموم مردم. اگر ما میخواستیم این محصول را صرفا از طریق رسانههای عمومی مثل صدا و سیما تبلیغ کنیم شاید موفق میشدیم در بازار هدف نفوذ کنیم اما با هزینه زیاد و اثربخشی کم.
بنابراین با شناسایی بازار هدف، سمینار و همایشهایی را برای بازار هدف خود برگزار کردیم و با انتشار و توزیع بروشورهایی که مزایای این طرح را توضیح میداد تلاش کردیم تا در بازار هدف نفوذ کنیم و خدا را شکر در این اقدام موفق بودیم. اعتقاد من این است که در تبلیغات بانکی بیشتر توجه به کار برندی است و هدف خاصی دنبال نمیشود یعنی فقط به دنبال این هستیم که برند بانک را نشان دهیم. اما در بانک صادرات به خاطر قدمت دیرینهای که دارد نیازی به معرفی برند نیست و باید خط سیر مشخصی را تعیین کنیم و بر مبنای خدمات و بازار هدف، تبلیغات خود را سامان دهیم.
آیا نظر شما این است که باید تغییر رویکردی در موضوع تبلیغات بانکی صورت بگیرد؟
من فکر میکنم در چند سال گذشته این تغییر رویکرد تا حدودی اتفاق افتاده اما هنوز جای کار دارد.یعنی باید بیش از اینها کار شود. امروزه وجه تمایز بانکها در خدمات آنهاست نه در تبلیغاتشان. اینکه خدمات را چگونه بتوانیم در تبلیغات نشان بدهیم، بسیار مهم است.باید ببینیم هدف ما چیست؟ آیا میخواهیم مردم را با خدمات بانک آشنا کنیم یا صرفا جرقهای را در ذهن مردم بزنیم و آنها را به سمت پایگاه اطلاعرسانی بانک و یا شعب هدایت کنیم و از آن طریق، توضیحات لازم را به آنها بدهیم. اگر این موارد را همکاران روابط عمومی در بانکها ملاک قرار بدهند قطعا تبلیغات بانکی بهتر از این هم خواهد شد.
اگر موافق باشید به تبلیغات بانک صادرات بپردازیم. در یک سال اخیر تحولی در امر تبلیغات این بانک صورت گرفته است. بفرمایید این حجم از تبلیغات با چه هدفی انجام شده و آیا این موضوع مصداق همان تبلیغات پرهزینه نیست؟
بانک صادرات از نیمه دوم سال 1388 به جمع بانکهای خصوصی کشور پیوست و مدیریت ارشد این بانک زیر ساختهایی را برای آن ترسیم کردند. در سال 1389هدف مدیریت بانک، اجرای بانکداری متفاوت با خدمات جدید در عرصههای گوناگون بود تا به این ترتیب تغییر بافت دولتی به خصوصی در بانک صادرات نمایان شود. جناب آقای دکتر جهرمی، مدیریت محترم عامل بانک سال گذشته این وعده را داده بودند که هر ماه حداقل یک خدمت جدید در بانک صادرات ارائه شود. چون این خدمات جدید بود باید مردم با آن آشنا میشدند. تعداد خدمات و محصولات بانکی زیاد بود و ناچار بودیم که تبلیغات متناسب با آن را انجام بدهیم. اما همواره این تبلیغات بر مبنای بازار هدف بوده وتلاش شده که در تبلیغات آنچه که واقعیت داشته و مردم میتوانند آن را لمس کنند، منعکس شود، فکر میکنم حجم تبلیغات ما با حجم خدمات ارائه شده تناسب داشته و بیش از حد لازم نبوده است. اما در مورد هزینه این تبلیغات باید عرض کنم که همیشه تبلیغات زیاد مستلزم هزینه زیاد نیست. من فکر میکنم حلقه مفقوده در همین جاست. واقعیت این است که عدم مدیریت صحیح هزینه میتواند هزینه تبلیغات را بیش از حد افزایش دهد. امری که در روابط عمومی بانک صادرات وجود داشت و آن را اصلاح کردیم. یعنی به راحتی میتوان با تغییر نوع یک قرارداد از تخفیفات زیادی برخوردار شد طوری که حجم تبلیغات را افزایش داد اما از افزایش هزینه جلوگیری کرد. شما اگر بودجه تبلیغات بانک صادرات را در سال 1389نسبت به سال88 بررسی کنید متوجه این نکته خواهید شد. افزایش حجم تبلیغات بانک صادرات در سال 89 نسبت به سال قبل از آن قابل قیاس نیست در حالی که رشد هزینه تبلیغات بسیار ناچیز است.
آیا آماری در این زمینه دارید؟
در بخش هزینهها ی تبلیغات در سال 89 نسبت به سال 88حدود 11درصد رشد داشتهایم در حالی که فقط در حوزه تبلیغات صدا و سیما بیش از 170درصد رشد داشتهایم که گزارش مستند آن در مرکز تحقیقات بانک وجود دارد.
در فضاهای تبلیغات رسانههای نوشتاری مانند روزنامهها و سایتها، محیطهای ورزشی و فرهنگی حضوری جدی داشتهایم. یک نکته را هم باید عرض کنم که در اقدامی بیسابقه در تاریخ روابط عمومیها، روابط عمومی بانک صادرات توانست سال گذشته یک نهاد درآمدزا باشد. یعنی یک ادارهای که معمولا از آن به عنوان یک بخش هزینهزا یاد میشود توانسته درآمدزایی کند و چنانچه این درآمدها را از هزینهها کسر کنیم از آن رشد 11درصدی هزینهها در سال 89 نه تنها چیزی نمیماند بلکه بیش از 10درصد کاسته خواهد شد.
در مورد افزایش حجم تبلیغات بدون افزایش هزینه چه روشهایی را اعمال کردهاید؟
اولین راهکار حذف واسطههاست اگر بتوانیم منشاء اصلی هر ابزار تبلیغاتی را بیابیم و با آن مستقیما عقد قرارداد نماییم براحتی 50 درصد در هزینهها صرفهجویی کردهایم.
دومین راهکار نیز نوع قرارداد است. به عبارتی با بالابردن زمان قرارداد و مدیریت در نحوه پرداخت میتوان این هزینه را به حداقل رساند.
اگر مطلب دیگری در مورد کارکرد تبلیغاتی روابط عمومیها در نظر دارید بفرمایید؟
به نظر من روابط عمومیها باید خودشان را باور کنند و بدانند که این نهاد چشم و چراغ هر سازمانی است. برای اینکه سازمان بتواند به آنها اطمینان کند باید کارهای جدیدی ارائه شود. باید از کارهای کلیشهای و تکراری فاصله بگیریم. من فکر میکنم در صنعت بانکداری جا برای کار بسیار است. البته همکاران روابط عمومی همه کار آشنا هستند و کارهای خیلی خوبی نیز در این سالها صورت گرفته است.
همکاران شما در برخی روابط عمومیها معتقدند که جایگاه آنها را در سازمان مربوطه، نگاه مدیریت ارشد تعیین میکند. یعنی چنانچه مدیریت ارشد یک سازمان نگاهی رسانهای داشته باشد و به اطلاعرسانی و تبلیغات معتقد باشد جایگاه روابط عمومی ارتقا مییابد در غیر این صورت روابط عمومیها در حاشیه قرار میگیرند. نظر شما در این مورد چیست؟
من با این موضوع مخالفم. به اعتقاد من عملکرد روابط عمومیها، جایگاه آنها را تعیین میکند. معمولا مدیریت ارشد یک سازمان به دنبال موفقیت مجموعه تحت مدیریت خود است. اگر یک روابط عمومی به عنوان یک بازوی قوی بتواند به تحقق این هدف کمک کند، مدیریت ارشد از این امر استقبال خواهد کرد.
بانک صادرات در سال 89 قول ارائه 30 خدمت بانکی را به مردم داده بود. چه تعداد از این خدمات تحقق یافته است؟
ما در سال گذشته با توجه به زیر ساختهایی که داشتیم توانستیم حدود 90 درصد این خدمات را ارائه کنیم. گنجینه سپهرکه شامل 12خدمت بانکی است، برات کارت تضمینی دیگر محصول بانک صادرات در سال 89 بود. بازار تهاتر ایرانیان، طرح منفعت سپهر، باشگاه تجاری ایرانیان، صدای سپهر، کارت هواداری برای هواداران باشگاههای ورزشی از این دست خدمات بود. علاوه بر این، حمایت از فعالیتهای ورزشی و فرهنگی از دیگر اهداف ثابت بانک صادرات است.
در نوروز 90 هم فیلم موج و صخره که از شبکه تهران پخش شد مورد حمایت مالی بانک صادرات قرار داشت. در این سریال برای نخستین بار به صورت محتوایی خدمات بانک معرفی شد. در ورزش حمایت از لیگ برتر فوتبال را در برنامه خود داشتیم. در مسابقات قویترین مردان ایران و جهان حامی مالی بودیم.
در سال گذشته کار جالبی که در بانک صادرات صورت گرفت این بود که برای تکتک همکاران بانک در سراسر کشور بستهای حاوی هدیه با کارت تبریکی به امضای مدیر عامل محترم بانک ارسال شد و از باز خوردهایی که داشتیم متوجه شدیم این اقدام صرفنظر از ناقابل بودن هدیه ارسالی در روحیه همکاران محترم تاثیر بسیار خوبی داشته است. میدانید که بانک صادرات ایران با 3 هزار شعبه در کشور بزرگترین شبکه شعب نظام بانکی را در اختیار دارد. این را هم اضافه کنم که سال گذشته در جشنواره قهرمانان صنعت، برات کارت تضمینی این بانک به عنوان محصول برتر انتخاب شد و وزیر محترم صنایع از این بابت از بانک صادرات تقدیر کرد و روابط عمومی بانک نیز در سمپوزیوم بینالمللی روابط عمومیها که در دی ماه سال گذشته برگزار شد به عنوان روابط عمومی برتر به دلیل نوع نگاه جدید به مدیریت هزینه برگزیده شد. انجمن متخصصین روابط عمومیها هم با عنوان ورود نگاه جدید به روابط عمومی از روابط عمومی بانک صادرات ایران تقدیر کرد.
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم