میراث فرهنگی اهواز در شرایط اضطرار

به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی، با این که قدمت شهر اهواز را به لحاظ تاریخی 4 هزار سال تخمین زده‌اند و یکی از کلانشهرهای ایران محسوب می‌شود، اما هنوز این شهرستان فاقد اداره میراث فرهنگی است و بسیاری از آثار و بناهای تاریخی آن در سایه بی‌توجهی قرار گرفته است.

سخنگو و دبیر انجمن تاریانا با بیان این مطلب گفت: در حال حاضر به دلیل نبود اداره میراث فرهنگی در رابطه با آثار و بناهای تاریخی، کمترین حساسیت وجود دارد و باعث شده است ثبت ملی آثار زمانبر شده و روند کندی را برای تعیین حریم طی کند. هم‌اکنون این شهر از صدها تپه و ده‌ها بنای ارزشمند برخوردار است که تاکنون یا ثبت نشده‌اند یا به دلیل بی‌توجهی دچار تخریب و مورد هجوم تعرض‌های پیاپی قرار گرفته‌اند.

مجتبی گهستونی افزود: الان در محدوده شهر اهواز، شاهد بناهای ارزشمندی هستیم که به دلیل عدم ثبت مورد تخریب قرار می‌گیرند. هم‌اکنون تعرض و تخریب‌ها به حدی افزایش یافته که جلوگیری از آنها نیازمند همکاری تمام ارگان‌هاست. بسیاری از خانه‌های تاریخی بدون رضایت مالک ثبت شده و الان توسط مالک به دلیل منافع اقتصادی و نداشتن هزینه مرمت، تخریب می‌شود؛ چراکه بسیاری از مردم در جریان اهمیت آثار تاریخی نیستند و براحتی زمینه تخریب این آثار را فراهم می‌کنند.

به گفته وی بنای ثبت شده مهدیان، 3 سال پیش توسط مالک کاملا تخریب شد. همچنین خانه دادرس که ازجمله بناهای مهم شهر اهواز به شمار می‌رود و متعلق به دوره قاجاریه است، هم‌اکنون تبدیل به انبار کفش شده است و هر ساله تخریب و ریزش آن افزایش پیدا می‌کند؛ سرنوشتی شوم که گریبانگیر بسیاری از بناهای ثبت شده اهواز است. هتل قو که دیگر آثار ثبتی اهواز است و در بافت قدیم و مرکز شهر واقع شده است نیز کاربری مسکونی دارد و به هیچ وجه در وضعیت ظاهری خوشایندی به سر نمی‌برد. این در حالی است که تلاش برخی از سازمان‌ها برای تملک این بناها به دلیل مشکلات حقوقی بین مالکان بی‌نتیجه بوده است.

از سوی دیگر ساختمان جهاد که پیش از این شیرخوارگاه بوده است و از لحاظ معماری بنایی ارزشمند است، هم‌اکنون زیر نظر جهاد کشاورزی قرار دارد و قرار است بدون ضوابط و مقرراتی به چندین ساختمان اداری همچون میراث فرهنگی، پیام نور و ثبت احوال تقسیم شود. درصورتی که بنا باید ضوابط و مقررات داشته باشد نه این که هر سازمانی یک گوشه‌اش را بگیرد و تغییراتی ایجاد کند.

مجتبی گهستونی ادامه داد: وجود دانشکده ادبیات، منازل راه‌آهن و بانک ملی و بخشی دیگر از منازل راه‌آهن در فاصله نه‌چندان دور از این آثار به همراه ساختمان فرمانداری یک مجموعه میراثی را تشکیل دادند که همگی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیدند که بخشی از این آثار بشدت نیازمند توجه و رسیدگی است.

گهستونی، ضرورت تعیین حریم و ضوابط بناها را بسیار حائز اهمیت دانست و گفت: ساختمان‌هایی که در کنار بناهای تاریخی ساخته می‌شود باید از ضوابط اصولی برخوردار باشند. در حال حاضر در کنار منزل مسکونی راه‌آهن، ساختمانی در حال ساخت وجود دارد که مراحل گودبرداری آن شروع شده و وجود این بنا به لحاظ ماهیت هیچ ایرادی ندارد و می‌تواند بخشی از نیازهای فرهنگی ـ مذهبی شهر اهواز را تامین کند، اما به دلیل این که بنای راه‌آهن و دانشکده ادبیات فاقد ضوابط تعیین حریم هستند، این نگرانی را ایجاد می‌کند که بنای مستحدثه به هر شکلی که بهره‌برداران تصمیم بگیرند ساخته شود به طوری که به حریم منظری و فیزیکی بناهای ثبت شده تعرض وارد شود.

این در حالی است که مراحل عبور مترو از زیر دانشکده ادبیات و ساختمان راه‌آهن تدوین شده است و دانشکده ادبیات بیش از یک ماه، خالی از هر گونه فعالیتی است. به گفته دبیر و سخنگوی انجمن تاریانا با این که سال گذشته به واسطه نامه‌نگاری‌های انجام شده به هیات دولت مقرر شد، این مکان به موزه منطقه‌ای خوزستان یا مکان فرهنگی تبدیل شود، اما همچنان خالی از هر نوع فعالیت رها شده است و این در حالی است که هم‌اکنون در اهواز مرکز ملی اسناد وجود ندارد.

کارخانه ریسندگی و بافندگی اهواز که یکی از بزرگ‌ترین کارخانه‌های اهواز محسوب می‌شد و بیش از 3 هزار کارگر داشت نیز جزو آثار ثبتی به شمار می‌رود و کمتر از یک دهه نمی‌گذرد که تمام بنا به جز برج خنک‌کننده آن، از بین رفته است.