توسعه دانشگاه‌های تک‌جنسیتی؛ اولویت وزارت علوم

وی همچنین با بیان این ‌که 2 موسسه از این 7‌موسسه درخواست‌کننده، متقاضی دانشگاه‌های پسرانه در استان‌های قم و اصفهان هستند، افزود: مجموعا 302 تقاضای جدید موسسه غیرانتفاعی ارائه شده است و 35 درخواست مجوز اصولی در موسسات غیرانتفاعی وجود دارد که پس از نهایی‌شدن طرح آمایش سرزمین به این درخواست‌ها پاسخ داده می‌شود.

روند توسعه دانشگاه‌های تک‌جنسیتی در سال‌های اخیر به بروز نگرانی‌هایی در برخی دانشجویان و کارشناسان آموزش عالی منجر شده است، چرا که به‌زعم آنان، این حرکت می‌تواند به افت کیفیت علمی دانشگاه‌ها، نبود ارتباط منطقی بین دانشجویان، شبه‌مدرسه شدن فضای کلاس‌ها و ضعف تربیت اجتماعی دانشجویان در فضای واقعی جامعه و کاهش همکاری گروهی دختران و پسران دانشجو بینجامد.

گفت‌وگو با برخی دانشجویان نشان می‌دهد که بسیاری از آنان از دانشگاه‌ها انتظار دارند که فضای روحی و روانی لازم را برای داشتن یک ارتباط منطقی و سالم با جنس مخالف را فراهم کنند، یکی از دانشجویان مهندسی برق در دانشگاه آزاد در این باره می‌گوید: هر چند پیشرفت علمی یک محیط آموزشی ربطی به دخترانه یا پسرانه بودن آن ندارد، اما آنچه در ذهن ما به کلیشه تبدیل شده، این است که فضای دانشگاه باید مختلط باشد، چون کلاس‌های تک‌جنسیتی مخصوص مدارس است.

یکی دیگر از دانشجویان در مقطع کارشناسی ارشد نیز می‌گوید: متاسفانه برخی از فضای مختلط دانشگاه‌ها برداشت درستی ندارند و دانشجویان را متهم می‌کنند که با اصرار بر مختلط بودن کلاس‌ها قصد شیطنت دارند در حالی که من در دوره کارشناسی در دانشگاهی درس خواندم که تمام کلاس‌های ما از پسران جدا بود و من در دوره ارشد برای اولین بار کلاس‌های مختلط را تجربه کردم، اگر یکی از کارکردهای دانشگاه را ایجاد زمینه برای ورود فرد متخصص به دانشگاه بدانیم، در کنار مهارت‌آموزی، دانشگاه‌ها باید از نظر روانی فرد را برای ورود به بازار کار آماده کنند، از آنجا که در این بازار ‌، جداسازی جنسیتی بی‌معنی است ؛ به نظر من در دانشگاه نیز این جدایی معنی ندارد.

اما فارغ از این پیشداوری‌ها عده‌ای نیز تفکیک جنسیتی کلاس‌های دانشگاهی و حتی تاسیس دانشگاه‌های تک‌جنسیتی را مفید می‌دانند، یکی از دانشجویان کارشناسی از تجربه خود در این باره می‌گوید: خانواده من با توجه به ملاحظات مذهبی موافق تحصیل من در دانشگاه نبودند، به همین دلیل من دانشگاه الزهرا(س)‌ را انتخاب کردم، در حال حاضر هم به خاطر دخترانه بودن دانشگاه خیلی راحت‌تر در فضای دانشگاه درس می‌خوانیم و این فضا در کلاس‌های عملی بسیار راحت‌تر است.

آیا وزارت علوم در برابر دیدگاه‌های مختلف، سیاست را بر افزایش دانشگاه‌های دخترانه و پسرانه قرار داده است؟ آیا در آینده شاهد رشد بیشتر این‌گونه دانشگاه‌ها خواهیم بود؟

وزارت علوم سعی کرده از بار این دغدغه‌ها بکاهد، زمانی که چندی پیش کامران دانشجو، وزیر علوم اعلام کرد: وقتی در جامعه تقاضا و نیاز برای دانشگاه‌های تک‌جنسیتی وجود داشته باشد، چه اشکالی دارد که دانشگاه‌های بیشتری مانند دانشگاه الزهرا(س)، حضرت معصومه(س)، امام صادق(ع) و امام حسین(ع) که عملکرد خوبی هم ارائه‌داده‌اند، داشته باشیم.

وی با بیان این‌ که متاسفانه تا سخن از اسلامی شدن دانشگاه‌ها می‌شود، عده‌ای به فضاسازی منفی می‌پردازند، افزوده است: این افراد مباحثی نظیر تاسیس دانشگاه‌های تک‌جنسیتی یا بحث تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌ها را مطرح می‌کنند، در حالی که اسلامی کردن دانشگاه‌ها صرفا به معنای ساخت مسجد و نمازخانه در دانشگاه، برگزاری دعای کمیل یا جداسازی جنسیتی در کلاس‌های درس نخواهد بود، بلکه دانش و علوم باید اسلامی شود.

وزیر علوم طرح این‌گونه مسائل را برای انحراف اهداف اصلی شعار «دانشگاه اسلامی»خوانده و تصریح می‌کند: این حق خانواده‌ها و ملت شریف ایران اسلامی است که انتخاب کنند فرزندانشان در کدام دانشگاه و در چه فضایی تربیت شوند.

دانشجو همچنین در پاسخ به این سوال که آیا پژوهشی درخصوص تاثیر تک‌جنسیتی بودن دانشگاه‌ها بر ارتقای کیفیت آموزشی دانشجویان انجام شده است، می‌افزاید: این مساله اساسا مطرح نیست و تاثیر این کار بر روند مسائل آموزشی دانشجویان اهمیت چندانی ندارد، بلکه حضور دانشجویان در این دانشگاه‌ها یا حتی جدا نشستن دانشجویان در کلاس‌های درس، می‌تواند در مسائل فرهنگی، اعتقادی، شرعی و حلال و حرام‌ها تاثیرگذار باشد.

به گفته وزیر علوم، وزارت علوم به دنبال ترغیب دانشگاه‌های غیرانتفاعی به سمت راه‌اندازی دانشگاه‌های پسرانه یا دخترانه است، البته برای ایجاد دانشگاه‌های دولتی تک‌جنسیتی نیز مانعی وجود ندارد و فکر نمی‌کنیم افزایش دانشگاه‌های تک‌جنسیتی اشکالی به وجود آورد.

وزیر علوم می‌گوید: وزارت علوم برنامه‌ای برای تفکیک جنسیتی دانشگاه‌های موجود ندارد و نمی‌خواهیم این دانشگاه‌ها را تک‌جنسیتی کنیم.

به هر حال وزیر علوم میزان استقبال از دانشگاه‌های تک‌جنسیتی را ملاک توسعه آنها دانسته که گویا بنا بر اقرار دفتر آموزش‌های این وزارتخانه تا به حال استقبال از این فضا بد نبوده است. چرا که تاکنون تقاضای تاسیس دانشگاه دخترانه در بیش از 8 استان و درخواست راه‌اندازی دانشگاه پسرانه در 2 استان به این دفتر رسیده است و بیشتر در شهرهای مذهبی خواستار این جداسازی هستند. سال گذشته نیز دانشگاه‌های دخترانه ابرار و رفاه به طور رسمی آغاز به کار کرد.

سعدالله نصیری، نماینده مجلس در گفت‌وگو با ایلنا، ‌با تایید فضایی که وزارت علوم برای ایجاد دانشگاه‌های تک‌جنسیتی ایجاد کرده است، می‌گوید: تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌ها نه در مجلس و نه در شورای عالی انقلاب فرهنگی مطرح نشده است و طرحی نیز در این مورد از وزارت علوم ارائه نمی‌شود، اکثر بحث‌ها درباره تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌‌ها تنها در حد حرف است.

نصیری با اشاره به این که بانوان در چند سال اخیر درصد بالایی از قشر دانشجو را تشکیل می‌دهند، می‌افزاید: اکنون انعکاس بین‌المللی این مساله در فضاهای فرهنگی دنیا امتیاز خوبی برای کشور ما محسوب می‌‌شود، اجرای چنین کاری چه در داخل به لحاظ علمی و چه در خارج به لحاظ فضای فرهنگی به ما آسیب خواهد زد.

سیروس برنابلداچی، نماینده مجلس نیز پیش از این با‌اشاره به گفته کامران دانشجو وزیر علوم، مبنی بر احداث دانشگاه تک‌جنسیتی برای پاسخگویی بخشی از نیاز جامعه، به فارس گفته است: چنین تجربیاتی در درازمدت در ایران جواب نمی‌دهد.

به گفته وی تجربه کشورهای پیشرفته اعم از کشورهای اسلامی و غیراسلامی نشان داده است مساله جنسیت بخصوص در فضای دانشگاهی، موضوع کاملا حل شده و کم‌اهمیتی‌ است.

برنا بلداچی با بیان این‌ که در حال حاضر به اندازه کافی مساله مهم‌تر در حوزه‌های مختلف وجود دارد که باید حل شود، تصریح می‌کند: طرح مساله دانشگاه تک‌جنسیتی از جانب وزیر علوم و تحقیقات و فناوری ایجاد مساله جدیدی برای کشور است که با توجه به تجربه‌های تکرار شده از کارایی لازم برخوردار نیست.

به هرحال توسعه این دانشگاه‌ها در شهرهای مذهبی جزو برنامه‌های وزارت علوم است، اما پیش از سرمایه‌گذاری کلان بر این طرح، ضرورت انجام پژوهش‌های کیفی و پیامدسنجی توسعه این دانشگاه‌ها کاملا احساس می‌شود.

کتایون مصری / گروه جامعه