ستاره‌های سربی و دشمن خاموش

جوانان معتاد می‌شوند، اما خانواده‌ها و پدر و مادرها تا زمانی که جوان آنها در گوشه خانه یا خیابان نیفتاده باشد، متوجه نمی‌شوند که فرزندشان معتاد است و اتفاق بدتر زمانی رخ می‌دهد که پدر و مادر متوجه می‌شوند به درمان فرزندشان نباید زیاد امیدوار باشند؛ چون موادمخدر جدید چنان سلول‌های مغز فرد را نابود می‌کنند که برای او اراده یا تمایلی به ترک نمی‌ماند. اما با همه اینها یک راه برای رهایی وجود دارد؛ آلوده نشدن به موادمخدر. باید به خانواده‌ها و جوانان راه‌هایی را نشان داد که آنها بتوانند از این بلا مصون بمانند. وقتی تنها راه‌حل اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی است، رسانه فراگیری مانند تلویزیون به مهم‌ترین و موثرترین ابزار تبدیل می‌شود.

تلویزیون می‌تواند این وظیفه را هم از طریق ساخت برنامه‌های غیرنمایشی و مستند و ترکیبی انجام دهد و هم از طریق آثار نمایشی که تاثیر بیشتری بر مخاطب دارد. از آثار نمایشی تلویزیون که در سال‌های اخیر با موضوع اعتیاد ساخته شده و مخاطبان زیادی داشته، می‌توان به سریال‌های «مسافر» و «پرواز در حباب» اشاره کرد که کارگردان هر دوی آنها سیروس مقدم بود. این روز‌ها هم از شبکه 2 سیما سریال «ستاره‌های سربی» روی آنتن می‌رود که موضوع اعتیاد محور اصلی داستان آن است. این سریال را محمدرضا آهنج کارگردانی کرده و اعظم تندرو آن را تهیه کرده است. در «ستاره‌های سربی» همه جور شخصیت وجود دارد هم زن و هم مرد، هم جوان هم میانسال. شخصیت‌هایی که هر کدام از آنها به یکی از موادمخدر معتاد است. حامد (محسن افشانی) جوان 15 ساله، هروئینی است و آقای مهندس (رحیم نوروزی) کوکائین استفاده می‌کند. غزاله (چکامه چمن‌ماه) هم که برای رسیدن به پول زیاد و رفتن به خارج از کشور مواد توزیع می‌کند و تهمینه (نسرین مقانلو) ساقی است. بنابراین سریال «ستاره‌های سربی» را می‌توان سریالی برای همه مخاطبان از هر قشر و طبقه‌ای دانست.

اعظم تندرو، تهیه‌کننده «ستاره‌های سربی» در گفت‌وگو با خبرنگار «جام‌جم» این نکته را یادآوری می‌کند که در زمان ساخت این سریال به این‌ نکته توجه داشته‌اند که سریال را چنان بسازند که حتی‌المقدور همه مردم مخاطب آن باشند.

چون با تحقیقاتی که برای نوشتن فیلمنامه و ساخت «ستاره‌های سربی» انجام داده‌اند به این نتیجه رسیده‌اند که اعتیاد در همه تار و پود جامعه و همه طبقات و همه سن‌ها نفوذ کرده و اگر اقداماتی ضربتی و منسجم صورت نگیرد، افرادی که به مواد جدید مخدر اعتیاد پیدا می‌کنند روزبه‌روز بیشتر و بیشتر می‌شوند.

تندرو می‌گوید: ما در تحقیقاتمان به این نتیجه رسیدیم که موادمخدر جدید در ابتدا آرام و بی‌سروصدا وارد خون افراد می‌شود و این حرکت آنقدر آرام است که اطرافیان فرد معتاد متوجه نمی‌شوند تا بتوانند قبل از ریشه‌دار شدن قضیه به او کمک کنند.

وی می‌افزاید: متاسفانه در همین تحقیقات بود که پی بردیم، اعتیاد در زن‌ها خیلی زیاد شده و افرادی از همه گروه‌های سنی را گرفتار کرده است و به همین دلیل برای اطلاع‌رسانی خانواده‌ها تصمیم گرفتیم که 2 شخصیت اصلی سریال را زن انتخاب کنیم تا به این وسیله عمق فاجعه را نشان دهیم.

تندرو با اشاره به این نکته که ما در طول کار خودمان را مقید کردیم که به دور از سیاه‌نمایی، واقعیت‌ها را تا جایی که در حد واندازه رسانه تلویزیون است بیان کنیم، می‌گوید: به همین دلیل تهمینه را زنی پولدار نشان دادیم که در خانه‌ای پر از تجمل زندگی می‌کند و همین پول بی‌حد و اندازه اوست که غزاله را فریب می‌دهد و از او یک توزیع‌کننده مواد می‌سازد، اما در قسمت‌های پایانی کار، بیننده خواهد دید که در نهایت دست همه آنها خالی است و دیگر مجالی برای زندگی ندارند.

تندرو در پاسخ به این پرسش که در «ستاره‌های سربی» آیا تصمیم داشتید، عقوبت استفاده از موادمخدر را نمایش دهید یا به بیننده آموزش بدهید؟ می‌گوید: در «ستاره‌های سربی» ما از روش آسیب‌شناسی استفاده می‌کنیم. مثلا اگر حامد را معتاد نشان می‌دهیم به این نکته هم اشاره می‌کنیم که پدر او سال‌ها در زندان بوده و او در غیاب پدر و مشکلاتی که برایش پیش می‌آید، معتاد می‌شود. همچنین نشان می‌دهیم اگر غزاله به موادفروشی روی می‌آورد باید دلایل این گرایش را در خانواده او جستجو کرد، اما روی این مساله هم تاکید داشتیم که اعتیاد را فقط در خانواده‌های فقیر و پایین جامعه به تصویر نکشیم و به همین دلیل آقای مهندس را هم به داستان وارد کردیم که نشان دهیم معضل اعتیاد قشر خاص یا افراد خاص را آلوده نمی‌کند، بلکه در این مسیر همه می‌توانند گرفتار شوند.

با این توضیحات می‌توان «ستاره‌های سربی» را برای تماشا انتخاب و دیدن آن را به دوستان هم توصیه کرد. اگر اعتیاد امروزه با چراغ خاموش، زنان و مردان، جوانان و میانسالان و حتی کهنسالان را تهدید می‌کند به جای عبور از این دشمن خاموش می‌توان در مسیر جامعه چراغ روشن کرد تا افراد جامعه راه را از بیراهه تشخیص دهند.

شاید برخی با دیدن سریالی مانند «ستاره‌های سربی» یا برنامه‌ای مانند «حباب» فکر کنند که این آثار، افراد خانواده و بخصوص پدر و مادرها را نسبت به فرزندان خود بدبین می‌کنند، اما وقتی خطر جدی می‌شود، بدبینی و در نتیجه مراقبت بیشتر از فرزندان بهتر از داشتن فرزندی معتاد است که دیگر کاری برای درمان او نمی‌توان انجام داد.

البته برنامه‌هایی مانند «حباب» و «ستاره‌های سربی» وقتی تاثیر بیشتری بر مخاطب خواهند داشت که در کنار آنها برنامه‌های روان‌شناختی تلویزیون با محور شناسایی فرد معتاد و روش‌های برخورد با او نیز آموزش داده شود. تا چندی پیش این شعار را زیاد می‌شنیدیم یا آن را بر در و دیوار شهر می‌دیدیم که معتاد مجرم نیست، بیمار است.

ستاره‌های سربی نیز بخشی از این شعار را به نمایش می‌گذارد و نشان می‌دهد که پشت‌سر هر فرد معتاد یا موادفروش اتفاقات زیادی وجود دارد که او را به این بیراهه کشانده است.

طاهره آشیانی