نخستین دستگاه دروغسنج که از آن برای بررسی صحت یا عدم صحت گفتههای افراد استفاده میشد در سال 1902 میلادی و توسط جیمز مکنزی اختراع شد که اگرچه زمینه مناسبی را برای طراحی و ساخت دروغسنجهای پیشرفته و امروزی به وجود آورد، اما با موفقیت چندانی در رسیدگی به وقوع جرم و جنایت مواجه نشد تا این که سرانجام پس از گذشت 19 سال از ساخت اولین دروغسنج، نخستین نمونه از دروغسنجهای مدرن و امروزی در سال 1921 توسط جان لارسون طراحی و ساخته شد. او از دانشجویان رشته پزشکی در دانشگاه کالیفرنیا بود که موفق به ساخت نخستین دروغسنج کاربردی شد و از سال 1924 از آن برای انجام تحقیقات و بازجوییها استفاده شد.
اگرچه باید این نکته را یادآور شد که همچنان بحثهای بسیاری درباره استفاده از این فناوری در بین روانشناسان مطرح است که موجب شده استفاده از این فناوری در بازجوییها مورد تایید مراجع قانونی و قضایی قرار نگیرد. از آنجا که سیستمهای دروغسنج میتوانند در هنگام پرسش از افراد به طور همزمان مجموعهای از واکنشهای مختلف در بدن فرد را ثبت کنند به این سیستمها پلیگراف (Polygraph) گفته میشود. در حقیقت عملکرد این سیستم بر مبنای این تئوری است که وقتی فردی دروغ میگوید یا حقیقتی را مخفی میکند، دروغگفتن آگاهانه او موجب ایجاد فشارهای روحی و روانی خواهد شد که میتواند در بسیاری از واکنشهای فیزیولوژیکی غیرارادی در بدن او تغییراتی ایجاد کند. در این سیستم زمانی که فرد تحت بازجویی قرار میگیرد مجموعهای از حسگرهای مختلف به بدن او متصل خواهد شد و به این ترتیب در حالی که این دستگاه تغییرات ایجاد شده در شدت تنفس فرد، میزان فشار خون، شدت ضربان قلب و همچنین میزان تعرق بدن را اندازهگیری میکند، این اطلاعات به صورت یک منحنی به نمایش درخواهد آمد. برای استفاده از این دستگاه ابتدا مجموعهای از سوالات از پیش تعیین شده برای فرد مطرح میشود که براساس آن الگویی برای تعیین صحت یا عدم صحت گفتههای فرد مشخص خواهد شد. پس از آن سوالات واقعی که مورد نظر است در ترکیب با سوالات انحرافی مطرح خواهد شد. این آزمون حدود 2 ساعت به طول خواهد انجامید که پس از آن اطلاعات دریافتی مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت.
زهرا هداوند
منبع: scientific american
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم