گوزن زرد ایرانی در تلاش برای ورود به کرمانشاه
گوزن زرد ایرانی یکی از انواع چهارپایان بسیار مقاوم است که به خوبی میتواند خود را در شرایط مختلف زیست محیطی تطبیق دهد که راز بقا و زنده ماندن این حیوان در مناطق بسیار بد آب و هوا نشان از قدرت سازگاری اوست.
از سال 85 رایزنیهایی صورت گرفت تا این حیوان را به استان کرمانشاه که از نظر آب و هوایی و شرایط نگهداری مناسب زیست اینگونه کمیاب است انتقال دهند، اما پس از گذشت سالها هنوز این اتفاق نیفتاده است.
سایت قلاجه با توجه به دارابودن اقلیم مناسب و وجود جنگلهای بلوط فراوان از نظر کارشناسان، محیطی مطلوب برای نگهداری گوزن زرد ایرانی است، اما با استناد به وجود مقدمات و شرایط هنوز انتقال این گوزن انجام نشده است. فرشاد فتاحی، معاون محیط زیست طبیعی اداره کل محیط زیست استان کرمانشاه میگوید: قرار بر این بود که این گونه گوزن را از جزیره کبودان دریاچه ارومیه به کرمانشاه انتقال دهند، اما به علت نابودی دریاچه ارومیه و به علت اینکه جزیره مذکور با انباشت نمکها به هم وصل شدهاند امکان جابهجایی گوزن میسر نبود.
وی افزود: فضایی به مساحت 10 هکتار به اضافه یک هکتار قرنطینه برای زیستگاه این گوزن آماده شده است، اما بهدلیل آن که طرحهای ارائهشده توجیه علمی و فنی ندارند و نقصهایی در آنها دیده میشود تاکنون نتوانستهاند موافقت سازمان را کسب کنند و طرح انتقال با شکست روبهرو شده است.فتاحی در خصوص زیستگاه اصلی گوزن زرد ایرانی گفت: منطقه کرخه در دزفول به سبب اقلیم نیمهگرمسیری و جنگلهای متراکم زاگرس به خاطر داشتن درختهای بلوط فراوان از اصلیترین زیستگاههای این گوزن است. معاون محیط زیست طبیعی اداره کل محیط زیست استان کرمانشاه به وجود برخی مشکلات دیگر در زمینه نگهداری این نوع گوزن در سایت قلاجه اشاره و تصریح کرد: این گوزن در شرایط توپوگرافی خشن دوام نمیآورد که سایت قلاجه قسمتی از این شرایط خشن را دارد.
به دلیل وجود مشکلاتی در این سایت با توجه به دارا بودن آلودگی صوتی فراوان به لحاظ قرابت با جاده اصلی، وجود روستاهای فراوان در نزدیکی این سایت، ورود راحت روستاییان به سایت، عدم وجود امنیت کافی و شکار راحت آنها توسط شکارچیان غیرمجاز انتقال این گونه گوزن با مشکل مواجه شده است.فتاحی افزود: چرای بیش از حد دامها در مراتع، تخریب شدید جنگل در استان، از بین رفتن عرصههای طبیعی، در معرض خطر بودن گونههای گیاهی مختلف در استان و 2 برابر بودن ظرفیت دامها نسبت به مراتع از دلایل دیگری است که شرایط را برای میزبانی دشوار ساخته است.
وی خاطرنشان کرد: اگر شرایط منع شکار، مقدمات تولیدمثل پایدار و امنیت کافی بعد از رهاسازی فراهم شود هیچ مشکلی برای انتقال گوزن زرد ایرانی به استان کرمانشاه وجود ندارد.فتاحی در پاسخ به این سوال که آیا نسل اینگونه کمیاب گوزن در حال انقراض است یا خیر گفت: چند سال گذشته خطر انقراض این حیوان را تهدید میکرد، اما با تلاش کارشناسان و دستاندرکاران کار تکثیر آن صورت گرفت و این گوزن از خطر انقراض نجات یافت.
وی افزود: به نظر من اصلیترین وظیفه محیط زیست احیای مناطق طبیعی حفاظتشده تحت مدیریت است و تا زمانی که این مناطق را از نظر کیفی در شرایط مطلوبی قرار ندهیم اضافه کردن مناطق جدیدالتاسیس مشکلی را حل نکرده و ارزشی ندارد.فتاحی در مورد گوزن مینیاتوری یا همان شوکا گفت: در حال حاضر بین 20 تا 30 راس از این گوزن در یکی از مناطق حفاظتشده کرمانشاه وجود دارد که این موضوع تأیید میکند استان برای نگهداری گونههای کمیاب و در حال انقراض گوزنها هیچ مشکلی ندارد.وی ابراز امیدواری کرد که طرحی علمی، فنی و دقیق در خصوص انتقال و نگهداری گوزن زرد ایرانی به محیط زیست استان ارائه شود تا هر چه زودتر شاهد میزبانی اینگونه زیبای گوزن باشیم.
وزن گوزن زرد ایرانی بین 100 تا 150 کیلوگرم است، طول کلی بدنش 150 تا 250 سانتیمتر، ارتفاع شانه 90 تا 140 سانتیمتر و مدت حاملگی آن 7 تا 8 ماه و حداکثر عمرش نیز 20 سال است.
در فصل تابستان موهای بدن کوتاه است و رنگ پشت و پهلوها زرد متمایل به قرمز است. در قسمت پشت و پهلوها خالهای سفید مشخصی دارد. حس بینایی بسیار قوی دارد و شناگر قابلی است. علاوه بر خصوصیات فوق این حیوان قابل تکثیر بوده و مانند حیوانات اهلی پرواربندی و تولید گوشت از آن ممکن است.
محمد جمشیدی/ جامجم کرمانشاه
