این در حالی است که دسترسی نداشتن روستاییان و عشایر به سوخت فسیلی در منطقه زاگرس مرکزی، همچنان یکی از عوامل مهم تخریب در جنگلها و مراتع زاگرس به شمار میآید.
البته عوامل تهدید تنوع زیستی در منطقه زاگرس مرکزی که بخشهایی از استانهای چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، فارس و اصفهان را شامل میشود بسیار زیاد و متنوع است، اما اجرای طرحهای عمرانی و بدون ارزیابی زیستمحیطی توسط دستگاههای توسعهای در صدر این تهدیدات قرار دارد به طوری که بیشک دومین عامل تهدید تنوع زیستی در این مناطق را میتوان جوامع محلی آن هم به واسطه افزایش روزافزون جمعیت و پیامدهای ناشی از آن دانست.
البته جوامع محلی همچون عشایر و روستاییان، به صورت بالقوه برای تنوع زیستی تهدید محسوب نمیشوند، بلکه آنها میتوانند نقش حفاظتی هم در این مناطق ایفا کنند اما چون نیازهای آنها که در صدر آن سوخت و معیشت جایگزین است، تامین نمیشود، بناچار میزان بهرهبرداری شان را از طبیعت بالا میبرد و به جای سوخت فسیلی، درختان جنگلی و پوشش گیاهی مراتع را در اجاق و بخاریهایشان میسوزانند.
در حال حاضر در محدوده 5/2 میلیون هکتاری پروژه حفاظت از تنوع زیستی زاگرس مرکزی، بیش از 700 روستا قرار دارد که نزدیک به 80 درصد آنها به سوخت مناسب دسترسی ندارند درحالی که اگر به این مناطق گازرسانی شود نزدیک به 50 درصد تخریبها در محدوده زاگرس کنترل میشود و کاهش مییابد.
پس گازرسانی به این مناطق باید در اولویت برنامههای توسعهای قرار گیرد و به جرات میگویم اگر قرار باشد تا پایان برنامه پنجم یا حتی ششم صبر کنیم تا به این روستاها گازرسانی شود دیگر چیزی از جنگلهای زاگرس باقی نخواهد ماند.
البته باید به یاد داشت که با 20 نفر پرسنل نمیتوان همه زاگرس را حفظ کرد آن هم در شرایطی که دستگاههای اجرایی در استانهای تحت پوشش پروژه، حداقل 2000 پرسنل متخصص و دهها و صدها برابر بیشتر از پروژه حفاظت از زاگرس بودجه در اختیار دارند، اما به هر حال همسوسازی دستگاهها با هدف حفظ تنوع زیستی و ایجاد پایلوتهای موفق، میتواند زاگرس مرکزی و حیات بومیان ساکن در آن را از نابودی نجات دهد.
دکتر محمد فرحت /
مشاور ملی پروژه حفاظت از زاگرس مرکزی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم