جشنواره‌ای برای سه نسل فیلمساز

جرم، دو نسخه آماده نمایش دارد؛ یکی با دوبله و دیگری با صدای سر صحنه. ظاهرا کیمیایی می‌خواسته حال‌ و هوای دوران رونق سینمای ایران در اواخر دهه 1360 را با استفاده از دوبله و صداهای ماندگاری مثل منوچهر اسماعیلی، خسرو خسروشاهی و چنگیز جلیلوند برای تماشاگران زنده کند. اصغر فرهادی که با «درباره الی...» تقریبا همه جوایز اصلی جشنواره‌های سینمایی داخلی را درو کرده بود، امسال «جدایی نادر از سیمین» را دارد که کنجکاوی زیادی برای تماشایش به وجود آورده است، بخصوص که حاشیه‌های بی‌سابقه‌ای هم در زمان تولید این فیلم به راه افتاد و بیش از پیش در مرکز توجه قرار گرفت. عبدالرضا کاهانی در ادامه مسیر موفقیت‌هایش، با فیلم «اسب حیوان نجیبی است» در این دوره حضور دارد که اگر به بخش مسابقه راه داده می‌شد، می‌توانست یکی از مدعیان جوایز اصلی باشد. شنیده می‌شود که فیلم کاهانی بسیار خوب از کار درآمده و چندین بازیگر سرشناس در آن بازی می‌کنند که بجز نقش‌های اصلی، هر کدام در حد یکی دو سکانس مقابل دوربین ظاهر شده‌اند. در فهرست بازیگران این فیلم، تراکم نام‌های مشهور و ستاره‌های سینما حیرت‌انگیز است و نشان از اعتماد آنها به کارگردان دارد. همین‌طور فیلمسازان جوانی مثل بهرام توکلی (اینجا بدون من)، سامان سالور (سیزده 59)، مازیار میری (سعادت‌آباد) و چند کارگردان دیگر که در دوره‌های قبلی هم آثار قابل تاملی ارائه داده بودند در این دوره با فیلم‌های تازه شرکت می‌کنند. کیانوش عیاری نیز از نسل اول فیلمسازان پس از انقلاب با فیلم «خانه پدری» در بخش مسابقه حاضر است که داستانی متفاوت را درباره تاریخ معاصر روایت می‌کند؛ همان موضوعی که در سریال تلویزیونی «روزگار قریب» هم دغدغه این فیلمساز بود. ابراهیم حاتمی‌کیا که در دوره بیست‌وهشتم جوایز اصلی را گرفته بود این بار با فیلم «گزارش یک جشن» شانس خود را امتحان می‌کند. حاتمی‌کیا کارنامه درخشانی در زمینه جایزه گرفتن از جشنواره‌های داخلی دارد و در ضمن هر فیلمی که می‌سازد (فارغ از کیفیت و ضعفش) با بازتاب‌های زیادی همراه می‌شود و در جامعه سینمایی موج ایجاد می‌کند. علیرضا داوودنژاد فیلم «مرهم» را ساخته که پس از کارگردانی چند فیلم ناموفق تجاری، بازگشت او به سینمای مستقل و کم‌هزینه سال‌های گذشته‌اش محسوب می‌شود.

فیلمسازان سرشناسی مثل بهرام بیضایی و عباس کیارستمی مرهم را در نمایش خصوصی دیده‌اند و از آن به ‌عنوان بهترین ساخته داوودنژاد تا امروز یاد کرده‌اند. از دیگر فیلم‌های کنجکاو‌ برانگیز این دوره می‌توان به «یه حبه قند» (رضا میرکریمی)، «آقا یوسف» (علی رفیعی) و «انتهای خیابان هشتم» (علیرضا امینی) اشاره کرد. سابقه نشان داده که هرگاه رضا میرکریمی در جشنواره حاضر بوده در کسب جایزه‌های اصلی موفق عمل کرده و به این ترتیب می‌توان حساب ویژه‌ای برای فیلم یه حبه قند باز کرد. گفته می‌شود فیلم میرکریمی یکی از کامل‌ترین فیلم‌های این دوره است و با وسواس و دقت زیادی کارگردانی شده است. «آقا یوسف» دومین فیلم کارگردان مشهور تئاتر ایران است که با فیلم اولش «ماهی‌ها عاشق می‌شوند» سینمای ایران را غافلگیر کرد و یکی از شاعرانه‌ترین درام‌های نوستالژیک دهه اخیر را ارائه داد. البته آقا یوسف، لحن شاعرانه فیلم قبلی رفیعی را ندارد، اما یک درام اجتماعی قرص و محکم است که به روابط میان والدین و فرزندان می‌پردازد و مهدی هاشمی را در یکی از بهترین نقش‌آفرینی‌های کارنامه‌اش به نمایش می‌گذارد. علیرضا امینی هم در حالی با انتهای خیابان هشتم در این دوره شرکت کرده که به خاطر یکی دو فیلم اخیرش در رده فیلمسازان آینده‌دار سینمای ایران قرار می‌گیرد و حرف‌های زیادی برای گفتن دارد.

از فیلمسازان جوان و مستعدی که احتمالا در این دوره کشف خواهند شد می‌توان به امیر ثقفی، کارگردان فیلم «مرگ کسب و کار من است» اشاره کرد که خبرهای خوبی درباره نخستین ساخته سینمایی‌اش شنیده می‌شود و جشنواره فجر می‌تواند سکوی پرش مناسبی برایش باشد. همین طور فردین صاحب‌الزمانی که فیلم «چیزهایی هست که نمی‌دانی» را کارگردانی کرده و هومن سیدی که با «آفریقا» در جشنواره حضور دارد. شنیده می‌شود که فیلم صاحب‌الزمانی اثر غافلگیرکننده‌ای است و کیفیت سینمایی بالایی دارد. طوری که اگر نمایش مناسب و اطلاع‌رسانی منظمی درباره‌اش صورت بگیرد ممکن است پدیده امسال باشد. در بخش نوعی نگاه هم 10 فیلم حضور دارند که بعضی از آنها توسط فیلمسازان مطرحی ساخته شده‌اند. ازجمله این فیلم‌ها می‌توان به «قصه پریا» (فریدون جیرانی)، «یکی از ما دو نفر» (تهمینه میلانی) و «کوچه‌ملی» (مهرشاد کارخانی) اشاره کرد که از میان آنها چند فیلم برای اکران عمومی در نوبت هستند و تهیه‌کنندگان‌شان قصد دارند در اولین فرصت شرایط را برای نمایش عمومی آنها فراهم کنند.