ممنوعیتی که آغازگر یک راه است

گر‌چه چند سالی است در سریال‌های تلویزیونی کمتر شخصیتی دیده می‌شود که سیگاری گوشه لب داشته باشد. البته این قضیه در سریال‌هایی که با موضوع تاریخ معاصر ساخته می‌شوند،گاهی دیده می‌شود و فراوانی آن در تله فیلم‌ها بیشتر است. این نوع شخصیت‌پردازی سنتی است که از قبل از انقلاب به سینما و تلویزیون بعد از پیروزی انقلاب رسید اما به مرور و با حرکت‌های جهانی برای آگاهی بخشیدن به مردم درباره مضرات سیگار و اختصاص یک روز در تقویم برای جهانی کردن مبارزه با سیگار، کشور ما هم با این جریان‌ها همسو شد و تلویزیون در راس این جریان قرار گرفت. اولین برنامه‌های تلویزیونی در جهت اطلاع‌رسانی به مردم در قالب برنامه‌های ترکیبی و مستند به روی آنتن رفت و بعد از آن سازندگان آثار نمایشی اعم از فیلم و سریال هم نمایش سیگار را در این آثار کم کردند و بیشترسیگار کشیدن را به شخصیت‌های منفی اختصاص دادند.

وقتی شخصیتی منفی در حین ارتکاب جرم و یا بداخلاقی‌های شخصی، سیگاری بر لب می‌گذارد برای مخاطب جذابیت خاصی ندارد اما زمانی که مثلا یک فرد برای کم کردن اثرات عصبانیت یا بالا بردن درصد تفکر خود در یک فیلم یا سریال سیگاری را آتش می‌زند و به آن پُک می‌زند، غیرمستقیم روی ذهن مخاطب تاثیر می‌گذارد و او را به استفاده از این شیوه ترغیب می‌کند.

حالا با ابلاغ رسمی معاونت سیما استفاده از سیگار در همه آثار نمایشی و همه اشکال آن ممنوع شده است. این ابلاغیه را از چند جهت می‌توان به فال نیک گرفت؛ اول این‌که فیلمنامه‌نویسان و کارگردانان مجبور می‌شوند برای شخصیت‌پردازی از روش‌های دیگر استفاده کنند و به پیش‌پا افتاده‌ترین راه‌ها قانع نشوند. دوم این‌که در زمانه‌ای که تلویزیون به عنوان رسانه همیشه روشن خانه‌ها، روی ضمیر ناخودآگاه مردم تاثیر می‌گذارد، هر چه مخاطبان این رسانه کمتر کشیدن سیگار را در تلویزیون ببینند، بهتر و راحت‌تر می‌توانند آن را فراموش کنند. بخصوص این‌که تلویزیون قرار است بعد از این برنامه‌های آموزشی خود درباره مضرات سیگار را افزایش دهد. نکته سوم هم مستقیما به تاثیر مثبت برنامه‌های آموزشی تلویزیون مربوط می‌شود. اگر برنامه‌های تلویزیون می‌تواند در سلامت افراد جامعه و آگاهی بخشیدن به آنها در مبارزه با خطراتی که سلامتی‌شان را تهدید می‌کند موثر باشد، پس باید امیدوار بود که رسانه ملی حرکت‌های جهانی و ملی حفظ محیط زیست را هم حمایت ‌کند. اگر نمایش سیگار در آثار نمایشی ممنوع می‌شود می‌توان امیدوار بود ابلاغیه‌ای هم صادر شود که مثلا به مردم غیرمستقیم آموزش داده شود که استفاده زیاد از کیسه‌های نایلونی یک تهدید بسیار جدی برای محیط زیست به شمار می‌آید. این حرکت به ظاهر کوچک می‌تواند تاثیر بسیار بزرگی داشته باشد. اگر تلویزیون مردم را در نحوه و میزان استفاده از کیسه‌های پلاستیکی حساس کند، مسلما طبیعت و محیط زیست ما بسیار سالم‌تر خواهد شد.تلویزیون با آموزش‌های غیر مستقیم می‌تواند مردم را به سوی زندگی سالم‌تر راهنمایی کند و ابلاغیه عدم استفاده از سیگار در آثار نمایشی ابتدای راهی است که اگر ادامه پیدا کند، موجی از سلامتی را به جامعه ارزانی می‌کند.