همراه با صفهای طولانی تلفن های همراه

دلتان می خواهد یک پدیده روان شناسی اجتماعی را تجربه کنید؛ گوشه خیابان پررفت و آمدی بایستید. سرتان را بالا بگیرید و به نقطه ای نگاه کنید.

کد خبر: ۳۷۶۳۲

بعد از گذشت چند دقیقه ، به دور و برتان بنگرید. مطمئن باشید با جمعیت زیادی روبه رو خواهید شد که اطراف شما ایستاده اند و به همان نقطه نگاه می کنند. این پدیده کاملا با قوانین روان شناسی تطبیق دارد.
داستان صفهای طولانی ثبت نام تلفن همراه هم گویا از همین جا آب می خورد. وقتی خبر ثبت نام تلفن همراه در سال 82منتشر شد، هنوز چند ماهی تا تاریخ شروع ثبت نام مانده بود.
درست همان وقت بود که خیلی ها پولهایشان را شمردند، تقسیم بر 440 کردند و اگر خارج قسمت بزرگتر یا مساوی یک بود، شروع کردند به شمردن روزهای باقی مانده و گوش به زنگ اعلام تاریخ قطعی ثبت نام ماندند.

تاریخ قطعی که اعلام شد، بانکها کمی شلوغ تر شد. بعضی ها پول ثبت نام را به بانک بردند و با دریافت حواله به گمان خودشان کارشان را جلو انداختند؛ اما همان آدمها وقتی صبح روز شنبه دوم اسفند ماه ، هنوز به ساعت اداری نرسیده ، جلوی دفاتر پستی و خدمات مشترکین تلفن همراه ، چشمشان به صفی طولانی افتاد، فهمیدند که از آنها زرنگ تر و دوراندیش تر هم خیلی هست.
آن روز البته زرنگ ترها که حواله پولشان در دستشان بود، بسرعت خودشان را به ته صف می رساندند و بقیه مجبور بودند.
ایستادن در صف بانک را هم به آن اضافه کنند. روزهای بعد، باز هم قصه صفهای طولانی تکرار شد.

ثبت نام زودتر، اولویت نزدیک تر

ناهید شهابی یکی از منتظران ایستاده در صف متقاضیان تلفن همراه ، می گوید: سال گذشته عجله ای برای ثبت نام نداشتم. صبر کردم تا صفها خلوت شوند.
تقریبا آخرین روزهای مهلت بود که ثبت نام کردم فکر نمی کردم زمان ثبت نام در قرعه کشی تاثیری داشته باشد؛ اما بالاخره جزو 10 اولویت آخر شدم.
این جوری شد که فکر کردم برخلاف اعلام سازمان مخابرات ، ممکن است زمان ثبت نام در اولویت تاثیر داشته باشد، برای همین امسال تصمیم گرفتم زودتر ثبت نام کنم.
شاید اسمم زودتر دربیاید. محسن عالمی که با فتوکپی شناسنامه و حواله بانک به انتهای صف می پیوندد، دلیل تحمل زمان انتظار را این طور توضیح می دهد: این همه آدم که بی دلیل نایستاده اند. حتما دلیلی دارد.
ترجیح می دهم کمی از وقتم را تلف کنم ، ولی احتمال نوبت زودتر را از دست ندهم. لطیفه فتحعلی زاده رهگذری است که نگاهی به صف طولانی منتظران می اندازد و می رود. او هم قصد دارد تلفن دار شود اما می گوید گرفتارتر از آن است که یک صبح تا ظهر توی صف بایستد.
او اطمینان دارد که زمان ثبت نام در زمان تحویل بی تاثیر است. 2 سال پیش درست در آخرین روزها ثبت نام کردم.
وقتی قرعه کشی انجام شد، هیچ کس باور نمی کرد. اولویت اول به نامم افتاده بود. شانسم خیلی خوب بود. با تمام این اوصاف ، تعداد افرادی که حاضر نیستند این ریسک را بپذیرند، بسیار زیاد است و صفهای ثبت نام روز به روز، طولانی تر می شود.

شایعه را جدی نگیرید!

رایج شدن شایعاتی از قبیل تاثیر زمان ثبت نام در قرعه کشی و احتمال پر شدن ظرفیت ثبت نام مسوولان را وادار به صحبت کرد.
دکتر داوود زارعیان ، مدیر کل روابط عمومی شرکت مخابرات ایران ، در همان روزهای اول با تکذیب شایعات موجود تصریح کرد که زمان ثبت نام در نحوه قرعه کشی و واگذاری اولویت ها هیچ تاثیری ندارد و با تاکید بر عدم وجود سقف در تعداد تلفنهای ثبت نامی ، ازدحام برای ثبت نام را مشکل ساز و غیرضروری اعلام کرد.
باوجود آن که از دوم اسفند به بعد، مسوولان مختلف مخابرات و پست ، تاثیر زمان ثبت نام بر نحوه واگذاری را بکرات در گفتگو با خبرگزاری های مختلف نفی کردند، همچنان ازدحام در مقابل باجه های پست و دفاتر خدمات مشترکان ادامه داشت.
چند روز بعد، مهندس نادر صابری وند، معاون فنی شرکت پست نیز پس از تاکید دوباره بر این قضیه ، اعمال محدودیت در تعداد ثبت نام در برخی واحدهای پستی را تخلف عنوان کرد و با اظهار تاسف از این که باوجود اطلاع رسانی کافی همچنان ازدحام ادامه دارد، بر بهبود یافتن این وضعیت در روزهای آینده اظهار امیدواری کرد.

صف ، مشکلی قابل حل

مهندس حسن بیادی ، نایب رئیس شورای اسلامی شهر، در پی تشکیل صفهای طولانی متقاضیان تلفن همراه ، مشکل را در سیستم ارائه خدمات عنوان کرد.
وی با ذکر این که مدل شهری موجود برای این سیستم اشکالات بی شماری دارد، ایجاد صفهای طویل شهروندان برای گرفتن کالابرگ یا ثبت نام تلفن همراه را از پیامدهای این سیستم و توهین به شهروندان تلقی کرد.
به عقیده مهندس بیادی ، از دیگر آثار این گونه برنامه ریزی علاوه بر اتلاف وقت می توان ایجاد شغلهای کاذب و حرکتهای غیرفرهنگی را برشمرد. پدیده صف ، پدیده ای کاملا علمی و تحت کنترل فرمول های مبتنی بر آمار و ریاضی به شمار می آید.
برای کنترل صف و کوتاه کردن زمان انتظار، تنها به مطالعه ای آماری و تحلیل محتوایی آمار به دست آمده نیاز است که با هزینه ناچیزی نسبت به هزینه تشکیل صف ، این بررسی ها نتیجه خواهند داد.
عواملی چون تعداد خدمت دهنده ، نحوه تقسیم کار، فضای موجود و دسته بندی خدمات از مهمترین تاثیرگذاران بر صف هستند که با برنامه ریزی ناشی از مطالعه می توان زمان انتظار و در نتیجه هزینه های تلف شده را به حداقل ممکن رساند؛ اما باوجود تکرار همیشگی این پدیده در موارد مختلف شهری برای شهروندان ، هیچ سازمانی اقدام مناسبی برای انجام این مطالعه انجام نداده و داستان صف همچنان طولانی می شود.

اعتماد، واژه ای مبهم

وقتی با شهروندان منتظر در صف به گفتگو می نشینی ، دلیل صرف وقت خود را شایعاتی عنوان می کنند که مسوولان بارها و بارها آن را تکذیب کرده اند و رسانه ها در اطلاع رسانی آن کم نگذاشته اند. هنگامی که به این تکذیبیه ها اشاره می شود، بی اعتمادی ، نقطه مشترک تمام گفتگوهاست.
«اگر ظرفیت تمام شد، روزهای آخر ثبت نام انجام نشد، چکار باید کرد؛» «وقتی قرعه کشی می شود، دیگر دستت به هیچ جا بند نیست. اگر اولویت آخر به نامت بیفتد، نمی توانی اعتراضی کنی.»
«وقتی عملکرد سالهای گذشته بر مرتبط بودن زمان ثبت نام و اولویت واگذاری دلالت می کند، نمی توان بر خلاف این روند در سال جاری اطمینان داشت.» و در نهایت تمام این بدبینی ها و بی اعتمادی به صحبتهای مسوولان و اطلاع رسانی رسانه ها، با مفهوم این جمله باعث دامن زدن به ایجاد صفهای طویل و ازدحام در مکان های ثبت نام تلفن همراه می شود: «کار از محکم کاری عیب نمی کند.»