تبلیغات فریبنده برای جذب استعدادهای ایرانی

هر چند ارسال پیامک و تبلیغات در رسانه‌های داخلی برای تشویق به ادامه تحصیل در خارج نیز امروزه به یکی از راه‌های پذیرش دانشجو در دانشگاه‌هایی تبدیل شده که داوطلبان از میزان کیفیت آموزشی آنها هیچ اطلاعی ندارند و منبع ارسال پیامک را به عنوان مرکز تبلیغ دانشگاه خارجی در کشور نمی‌شناسند که نشان می‌دهد هیچ نظارت دقیقی براین گونه بازارها از سوی سازمان‌های مسوول وجود ندارد.

براساس گزارشی که در نشریه برنامه ـ وابسته به سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی سابق‌- به چاپ رسید، صندوق بین‌المللی پول در سال 88 اعلام کرد که سالانه بین 150 ‌تا 180 هزار ایرانی تحصیلکرده از کشور می‌روند که به معنی خروج سالانه 50 میلیارد دلار ارز از کشور است. چندی قبل وزارت بهداشت هم از بازنگشتن 80 درصد بورسیه‌ها از آمریکا و کانادا خبر داد.

علیرضا رهایی، رئیس دانشگاه امیر کبیر نیز دراین‌باره به مهر توضیح داد: امروز در کشورهای همسایه یا حتی کشورهای دور سعی می‌کنند با یکسری تبلیغات، جوانان کشورمان را به لحاظ علاقه‌ای که نسبت به فعالیت‌های علمی دارند، جذب کنند که باید با دقت به این تبلیغات نگاه شود؛ چرا که بعضی از این تبلیغات می‌تواند تهدید باشند.

رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر افزود: بعضی از این تبلیغات از آن جهت تهدید هستند که شرایط مناسبی چه از نظر سیاسی و فرهنگی و چه از نظر علمی در این کشورها فراهم نیست و هزینه‌های سنگینی نیز برای تحصیل در این کشورها به جوانان تحمیل می‌شود بدون این‌که نتایج خوبی را به بار بیاورد.

رهایی در بیان انتظار از مجموعه رسانه‌ها گفت: مجموعه‌های خبری داخلی باید مردم را در زمینه تبلیغات شبکه‌های بیگانه آگاه کنند چون معلوم نیست این تبلیغات برای فرزندان این مملکت که عموما افراد با استعداد، خلاق و توانمندی هستند بتوانند به بار بنشینند و آنها را در یک مسیر مطلوب علمی راهنمایی کنند.

اما غلامرضا حسن‌زاده که رئیس سابق مرکز خدمات آموزشی وزارت بهداشت بوده، معتقد است: برخی افراد که در خارج تحصیل می‌کنند، به دلیل تحصیل در دانشگاه‌های بی‌کیفیت قادر به بازگشت به ایران نیستند.

حسن‌زاده می‌گوید: فردی که با معدل کتبی دیپلم 5/9 می‌رود دندانپزشکی در دانشگاهی می‌خواند که برای درس آناتومی باید 1200 دلار بپردازد یا برای درس فیزیولوژی 1100 دلار پرداخت می‌کند، مسلم است که آن مدرک اعتبار ندارد.

محمدحسن کریم، رایزن علمی ایران در هند نیز با اشاره به نبود شفافیت در عملکرد بعضی از موسسات اعزام دانشجو و برگزاری همایش‌ها در این زمینه گفت: معلوم نیست موسسات مجاز پذیرش دانشجو چه عوامل و عناصری دارند و با کدام افراد و دانشگاه‌ها در ارتباطند، حلقه مفقوده این موسسات این است که بر عملکرد این موسسات نظارت کافی وجود ندارد.

به گفته وی، این موسسات به دلیل سهولت در اخذ پذیرش، دانشجویان را به تحصیل دوره لیسانس تشویق می‌کنند، در حالی که دلال‌مآبانه برخورد کرده و هزینه‌های هنگفتی از خانواده‌ها دریافت می‌کنند. براساس آمار، حدود 500 دانشجوی ایرانی در روسیه، 300 دانشجو در بلاروس و هزار دانشجو در تاجیکستان مشغول به تحصیلند. از سوی دیگر گفته می‌شود که تعداد دانشجویان ایرانی در مالزی به بیش از 9000 نفر رسیده است. این در حالی است که بسیاری از دانشجویان اطلاعی ندارند که وزارت علوم در رتبه‌بندی دانشگاه‌های خارجی بویژه در هند و مالزی، جمهوری‌های شمال کشور، بعضی دانشگاه‌ها و کالج‌ها را در ردیف «ج» یا بی‌کیفیت رتبه‌بندی کرده و فاقد اعتبار علمی دانسته است و پس از فارغ‌التحصیلی، مدرک این افراد ارزشیابی نخواهد شد.به هر حال استعدادهای ایرانی برای تحصیل در دانشگاه‌های خارجی مشتاقند، این امر وزارت علوم را واداشته که برای حل مشکل دانش‌آموختگان دانشگاه‌های بی‌کیفیت امکاناتی برای انتقال دانشجویان ایرانی این دانشگاه‌ها به داخل فراهم کند، اما به نظر می‌رسد اطلاع‌رسانی وزارت علوم نیز نسبت به انتخاب دانشگاه‌های بی‌کیفیت به دانشجویان پیش از تحصیل الزامی باشد.

کتایون مصری / گروه جامعه