هدفمندشدن یارانه‌ها از مشکلات سینما می‌کاهد

سعید ‌هاشمی یکی از تهیه‌کنندگان سینمای ایران پیش از پاسخ به این سوال که سینمای ایران چه دستاوردهای مثبتی می‌تواند از این طرح داشته باشد؟ به نکاتی اشاره می‌کند و درخصوص مختصات اقتصادی این صنعت ـ هنر می‌گوید: تقریبا 80 درصد از سینمای ایران وابسته به بودجه‌های دولتی است و تنها 20 تا 25 درصد از فیلم‌های سینمای ایران با سرمایه خصوصی ساخته می‌شوند.

او ادامه می‌دهد: با این که نمی‌توان گردش مالی این سینما را به طور دقیق مشخص کرد، اما در بخش خصوصی الان فیلم‌ها با بودجه بین 350 تا 400 میلیون ساخته می‌شوند که گاه به 600 تا 650 میلیون تومان هم می‌رسد. با این وضعیت، فروش فیلم‌ها هزینه اولیه تولید را نیز جبران نمی‌کند. در چنین وضعیتی سینما شاهد برگزاری جشنواره‌های فراوانی است که مابه‌ازای تاثیرگذار آن را در طول سال نمی‌بینیم و تاثیری در بخش‌هایی که برگزار می‌کند ندارد.

این تهیه‌کننده می‌افزاید: وقتی فیلمی ‌برنده جایزه اول یک جشنواره می‌شود و در مرحله اکران مورد حمایت قرار نمی‌گیرد، این هزینه‌های 700 تا800 میلیون تومانی برای جشنواره‌های سینمایی چه فایده‌ای دارد؟!

هاشمی‌ با تاکید بر حذف موازی‌کاری در امور مربوط به سینما و سپردن تمام امور به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ‌می‌گوید: دولت بعد از این باید سرمایه‌گذاری‌های خود را صرف زیرساخت‌های سینمایی کند، فیلم دیدن را برای مردم ارزان سازد و به جای خرج‌های حاشیه‌ای، به تولید و اکران فیلم‌ها بها دهد.

مرتضی شایسته، دیگر تهیه‌کننده سینمای ایران نیز بااشاره به این که ارگان‌ها و نهاد‌های گوناگون نباید بودجه‌ها را در امور تبلیغاتی و شبه جشنواره‌ای خرج کنند، با انتقاد از ساخت فیلم‌های کم‌مخاطب تاکید می‌کند: گاه افرادی که متاسفانه تهیه‌کننده نامیده می‌شوند، با جذب سرمایه‌های دولتی فیلم‌هایی می‌سازند که نه قابلیت اکران دارد و نه ارزش فرهنگی ـ هنری.

او ادامه می‌دهد: همه بخش‌ها باید بدانند فیلم سینمایی بدون اکران اصلا «فیلم» نیست و اگر قرار باشد صرفا به فیلم به عنوان یک تولید نگاه شود، این چرخه ناقص می‌ماند. امیدوارم در آستانه اجرای این طرح، بخش‌های دولتی نیز سرمایه‌های خود را به شکل درست و بهتری وارد سینما کنند تا این سرمایه‌ها نیز هدفمند شود.

این تهیه‌کننده درخصوص گرانفروشی برخی نهادهای مسوول در زمینه اجاره تجهیزات سینمایی نیز هشدار می‌دهد و می‌گوید: چنین بخش‌هایی نباید قیمت تسهیلات خود ازجمله اجاره دوربین، دادن نگاتیو، ارائه پوزیتیو و... را گران کنند. این تسهیلات در سال‌های گذشته نیز بدون یارانه در اختیار تهیه‌کنندگان قرار می‌گرفت، اما این روزها وقتی برای دریافت تسهیلات مراجعه می‌کنیم، با قیمت‌های تغییریافته مواجه می‌شویم که باعث گرفتاری تهیه‌کنندگان می‌شود و فارابی باید درخصوص این مساله پاسخگو باشد.

بعد از شنیدن سخنان تهیه کنندگان به سراغ احمد میرعلایی، مدیر عامل بنیاد سینمایی فارابی رفتیم و نظر او را در ارتباط با تاثیر هدفمندکردن یارانه‌ها بر سینمای ایران پرسیدیم. او پاسخ داد: یکی از وظایف معاونت سینمایی وزارت ارشاد پیشگیری از مشکلات اقتصادی در جامعه سینمایی است اما من معتقدم طرح هدفمند کردن یارانه‌ها نه‌تنها مشکلات و بحران را در سینمای ایران به وجود نمی‌آورد، بلکه از مشکلات حاضر سینما هم می‌کاهد.

وی با بیان این که طرح هدفمند کردن یارانه‌ها اتفاق منفی را برای سینمای ایران در پی ندارد، گفت: با طرح هدفمند کردن یارانه‌ها باید مخاطبان را هم با برنامه‌ریزی مشخصی به صورت هدفمند به سالن‌های سینمایی دعوت کنیم. سینمای ایران ثابت کرده همواره در هر زمانی با مخاطب خود همراه است. یک عده تماشاگران فیلم‌های سینمایی هستند که در هر زمانی از فیلم‌های خوب روی پرده استقبال می‌کنند؛ چراکه معتقدم قطعا سینما در سبد خانوار یک‌سری از خانواده‌ها قرار می‌گیرد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی‌ نیز چندی پیش در نشستی خبری درخواست کرد که مردم بخشی از یارانه دریافتی خود را صرف امور فرهنگی کنند. این روزها با بلیت 4000 تومانی و هزینه‌های جانبی، کمتر خانواده ای امکان حضور مداوم در سینما را دارد. سینماها در اغلب روزهای سال به برگزاری جشنواره‌هایی اختصاص دارد که گاه با حضور تماشاگرانی به تعداد انگشتان دست فیلم نمایش می‌دهند خانواده‌ها نیز برای تفریح به سراغ بخش‌های کم‌هزینه‌ای همچون شبکه نمایش خانگی، از نوع قانونی و غیرقانونی آن می‌روند. این مساله نشان می‌دهد فیلم دیدن از زندگی مردم حذف نشده، اما شکل آن برای مخاطب تغییر کرده است.

مخاطبی که علاقه‌ای به حضور در جشنواره‌های موضوعی ندارد، اگر با بلیت ارزان مواجه شود و در کنار آن فیلم‌های خوب هم ببیند، قطعا دوباره به سینما لبخند خواهد زد. مهم این است که پول‌های سرگردان به بخش درستی راهنمایی شود که مقطع «اکران و نمایش» دقیقا یکی از همین بخش‌هاست که سینما بشدت نیازمند آن است.

رضا استادی / گروه فرهنگ و هنر