موسیقی ایرانی نباید تک‌صدا باشد

من از 16 سالگی با تشکیل گروه سرمد فعالیتم را در حوزه اجرایی شروع کردم. از آن موقع تا امروز تاکید ثابتم حفظ اصول هنری و اهمیت به محتوا بوده، اما چگونگی و زاویه نگاهم مدام در حال تغییر است. تغییر چه در آهنگسازی یا نوع نوازندگی، احساس نو شدن به من می‌دهد. نمی‌شود روند را الان توضیح داد، اما زندگی و فکر پرنوسان در کشورمان که مرز بین تلخی و شیرینی‌اش نامشخص است به اندازه کافی برای یک هنرمند ناآرام ایده‌ساز و تغییرساز است.

بعد از انتشار نقش خیال، کارم را جدی‌تر دنبال کردم و به نوعی کوشیدم به موسیقی غربی و ایرانی به موازات همدیگر بپردازم. برای عمیق و کاربردی شدن راهی که در پیش گرفته بودم، گیتار فلامنکو را نیز در کنار تار به خاطر قرابت و در عین حال مکمل بودن دو نوع موسیقی یاد گرفتم.

بعد از تشکیل کوارتت زهی ایرانی، دغدغه‌ام روی موسیقی ایرانی بیشتر شد، به گونه‌ای که سعی کردم یک سری خلأهای موجود در موسیقی ایرانی را بتوانم پر کنم. بر این اساس بتدریج کارهایم حال و هوای ایرانی‌تر به خود گرفته تا این که در کار برف‌خوانی باز دوباره از این ژانر موسیقی فاصله گرفتم که شاید بتوان گفت برف‌خوانی راه جدیدی برای من بود و در این کار توانستم به یک سری تجربیات جدید در زمینه گفت‌وگوی موسیقی ایران و ملل دست پیدا کنم.

موسیقی ایران کاملا قابلیت دارد که موسیقی بسیار پیشرفته باشد. در هر موسیقی اگر ما فقط به گذشته و سنت بسنده کنیم، نمی‌توانیم بگوییم آن موسیقی قابلیت زیادی دارد.

اگر موسیقی ایرانی را به صورت صرفا سنتی و دست نخورده داشته باشیم و به لحاظ اجرایی بکوشیم از کلیشه‌های قدیمی استفاده کنیم همیشه این نوع موسیقی کم قابلیت می‌ماند که البته این قضیه در موسیقی غربی نیز صدق می‌کند.

من هم‌اکنون ظرفیت‌های چند صدایی موسیقی ایران را از خود ردیف دستگاهی و از منابع موسیقی ایرانی استخراج می‌کنم و مشغول تدوین هارمونی‌ موسیقی ایرانی در قالب یک کتاب آموزشی هستم. در واقع می‌خواهم عنوان کنم موسیقی ایران حتی می‌تواند چند صدایی خاص خودش را به صورت هوموفونیک داشته باشد و نه صرفا پلی‌فونی سلیقه‌ای.

به اعتقاد من هیچ موسیقی‌ای به اندازه ایران قابلیت مانور ندارد چون ظرفیت‌های استفاده نشده زیاد دارد.

خیر. آهنگسازان ایرانی از پلی‌فونی (چندصدایی) سلیقه‌ای خودشان استفاده می‌کنند. پلی‌فونی هم با هارمونی فرق می‌کند. بافت پلی‌فونیک ملودی‌های متفاوتی است که با خلق وحدتی چندصدایی روی هم قرار می‌گیرند و به موازات همدیگر حرکت می‌کنند، ولی درموسیقی هوموفونیک، یک ملودی اصلی را به عنوان اصل به رسمیت می‌شناسیم و آن را با یک بافت عمودی بسیار قدرتمند ساپورت می‌کنیم که چنین چیزی فقط در موسیقی اروپایی وجود داشته و در موسیقی ایرانی نبوده و تاکنون آهنگسازان ایرانی هر زمان می‌خواستند ملودی ایرانی را هارمونیزه کنند، می‌آمدند از هارمونی غربی استفاده می‌کردند، پس در این میان هویت از بین می‌رفت، یعنی ملودی اصلی ایرانی و هارمونی غربی بود، بنابراین ما تا امروز خیلی موسیقی قدرتمندی را نمی‌شنیدیم.

این مساله خیلی مورد انتقاد سنت‌گراها واقع شد، البته اشتباه آنها این بود که می‌گفتند در موسیقی ایرانی اصلا هارمونی وجود ندارد و باید تک‌صدایی باشد، اما من می‌گویم از خود موسیقی ایرانی می‌شود هارمونی بسیار متفاوت، هارمونی‌ای که اشتراک زیادی با هارمونی غربی ندارد استخراج و روی موسیقی ایرانی اعمال کرد.

خیر. هم‌اکنون به قدری تعداد موزیسین‌های جدی در ایران کم است که این اتفاق جای کسی را تنگ نمی‌کند. اگر تفکر ما بر این باشد که هر کسی می‌تواند مخاطب‌های خاص خودش را داشته باشد و حتی مخاطب‌ها می‌توانند به چند نوع موسیقی گوش و گرایش نشان دهند، مشکل حل می‌شود.

براساس این تفکر، سنت‌گراها و کسانی که صرفا رسالتشان را به حفظ آثار گذشته‌ها می‌دانند، می‌توانند کار خودشان را انجام دهند و مخاطب‌های خودشان را داشته باشند و امثال من نیز می‌توانیم مخاطبان خود را داشته باشیم.