سناریوی مرگ یوزپلنگ‌ها

جاده از نظر دوستداران محیط زیست یک تهدید است ولی از نظر عامه مردم ضرورتی که رنگ و بوی رفاه و توسعه دارد. جاده اما از دید یوزپلنگ‌ها، پهنه‌ای سیاه و پیچ در پیچ است که زیستگاه‌ها را قطع می‌کند و ماشین‌های عبوری‌اش می‌توانند از یوزپلنگ‌ها جسدهای له شده و خون‌آلود بسازند.

ساخت جاده در حاشیه زیستگاه یوز می‌تواند خبر بدی باشد اما علیرضا جورابچیان مدیر پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی به ما اطمینان داد که تعریض این جاده در حد پهن کردن شانه‌های خاکی آن و با فاصله 5 کیلومتری از مرز منطقه توران است. او به ما اطمینان خاطر داد از این که تعریض جاده در این بخش از دشت کویر، کار زیاد حساسی نیست؛ اما مشکل این است که ساخت جاده فقط به بیارجمند و طرود محدود نمی‌شود.

یوزپلنگ‌ها در ایران 7 میلیون هکتار قلمرو دارند که با تمام جاده‌هایی که تهران را به استان‌های مرکزی وصل می‌کند، برخورد دارند. این یعنی راحت شدن رفت‌وآمد مردم و البته به خطر افتادن جان یوزپلنگ‌ها.

کسی با ساخت جاده مشکل ندارد؛ اما دغدغه این است شکارچیان بویژه غیرمجازها در زیستگاه‌های یوز، چهارپایانی که غذای آنها هستند را شکار می‌کنند، پس یوزپلنگ می‌ماند و قلمرویی که خالی از طعمه شده است و جاده‌ای که با گذشتن از آن و رسیدن به نزدیکی شهرها می‌توان شکاری به دست آورد.

حالا وقتی گرسنگی یوزپلنگ، جاده‌های تاریک و فاقد تابلوهای هشداردهنده و راننده‌هایی که بی‌محابا می‌رانند با هم جمع شوند، نتیجه‌اش سناریوی مرگ یوزپلنگ‌های در حال انقراض می‌شود که به گفته مدیر پروژه حفاظت از یوز در 5 زیستگاه اصلی 7 خانواده از آنها مشاهده شده و به خاطر وجود 12 توله یوز با این خانواده‌ها باید خوشحال بود.

یوزها می‌توانند برای هر کشوری نمادی از تنوع‌زیستی و حس احترام یک ملت به حیات‌وحش باشند؛ اما اگر قرار باشد یوزها با جاده‌ها محاصره شوند، امیدها برای تکثیر نسل آنها نیز به اندازه وسعت جاده‌ها کاهش می‌یابد.

جاده و یوزپلنگ؛ جدال بی‌پایان انسان و حیات‌وحش است. پایان این جدال، منطق و برنامه‌ریزی می‌خواهد.

مریم خباز ‌
‌ گروه جامعه