وظیفه خطیر روحانیت

اظهارات حضرت آیت‌الله خامنه‌ای درخصوص موضوع حکومت آخوندی تا پیش از این به این صراحت عنوان نشده بود، البته ایشان به دفعات درباره مفاهیم انحرافی که در بحث نظام جمهوری اسلامی وجود دارد، اشاره کرده بودند، اما پیش نیامده بود چنین تاکید کنند و خواستار تبیین ضرورت هوشیاری در مقابل دو مفهوم غلط و انحرافی یعنی «حکومت آخوندی» و نیز «تقسیم روحانیت به آخوند حکومتی و غیرحکومتی» شوند.

رهبر انقلاب در تشریح اهداف دشمنان اسلام و نظام در تبلیغ و پیگیری این دو مفهوم انحرافی تصریح کردند: آنها می‌خواهند نظام را از پشتوانه عظیم فکری، عقلی و استدلالی علما محروم کنند و به خیال خود روحانیت انقلابی و حاضر در صحنه را منزوی و بدنام سازند که باید با این اهداف، هوشیارانه مقابله کرد.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای همچنین برای روشن شدن ابعاد تاکتیک دشمن در طرح این دو مفهوم انحرافی به تشریح نسبت متقابل روحانیت و نظام اسلامی پرداختند و تاکید کردند: نسبت حوزه‌های علمیه با نظام اسلامی، حمایت و نصیحت و دفاع در کنار اصلاح است.

ایشان در همین بحث، نسبت دادن حکومت آخوندی به جمهوری اسلامی را تهمت و دروغی آشکار دانستند و افزودند: نظام اسلامی، حکومت دین و ارزش‌های دینی است نه حکومت افراد روحانی.

رهبر انقلاب اسلامی در ادامه افزودند: در نظام اسلامی، صرف روحانی بودن برای به دست گرفتن مسوولیت‌های حکومتی کافی نیست، چراکه روحانی بودن به تنهایی صلاحیت‌آور نیست، همچنان که موجب سلب صلاحیت هم نمی‌شود.

رهبر انقلاب اسلامی در عین حال تقسیم روحانیت به آخوند حکومتی و غیرحکومتی را غلطی فاحش دانستند و خاطرنشان کردند: رفتن به سمت حکومت و مسوولیت‌های حکومتی مانند هر هدف دیگر اگر برای مسائل دنیوی و هوای نفس باشد، مردود است؛ اما اگر یک روحانی با اهداف معنوی و الهی از نظام حمایت یا مسوولیت‌های حکومتی را قبول کند این کار، از برترین مصادیق امر به معروف و نهی از منکر و مصداق بارز مجاهدت فی سبیل‌الله است.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای همچنین خطاب به روحانیون توصیه کردند: طلاب به گونه‌ای عمل کنند که کسی نتواند تهمت افراطی‌گری به آنها بزند.

سخنان مهم حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در آن اجتماع عظیم با تبیین دو مفهوم و حقیقت ارزش‌آفرین یعنی تکیه نظری و علمی نظام به حوزه‌های علمیه و عدم بی‌تفاوتی حوزه و روحانیت در قبال نظام ادامه یافت. بعد از این سخنرانی ذهن‌ها با این سوال درگیر می‌شود که وجود چه رویکردی باعث شده تا رهبر انقلاب نسبت به آن هشدار دهند؟

یک عضو فراکسیون روحانیون مجلس، سخنان اخیر رهبر معظم انقلاب در جمع طلاب قم را در راستای پاسخگویی به برخی شبهات ارزیابی کرد. سیدرضا اکرمی در گفت‌وگو با ایلنا درباره سخنان اخیر رهبر معظم انقلاب مبنی بر تهمت دانستن آخوندی بودن حکومت جمهوری اسلامی گفت: با توجه به این که ایشان پس از 10 سال به قم سفر کرده‌اند و با مراجع، علما و طلاب دیدار می‌کنند باید تهمت‌ها و سوالاتی که مطرح است را کالبد شکافی کرده و پاسخ می‌دادند که ازجمله این مسائل مطرح شدن نظام به عنوان حکومت آخوندی است.

این نماینده مجلس افزود: اگر رهبر نظام یا رئیس قوه قضاییه روحانی هستند، دلیل بر آخوندی بودن حکومت نیست، بلکه قانون در کشور حاکم است و بر همان اساس رهبری و رئیس دستگاه قضایی انتخاب می‌شوند. حتی انتخاب یک رئیس‌جمهور روحانی هم دلیل بر آخوندی بودن حکومت نیست. لذا باید به این شبهه پاسخ داده شود تا اگر افرادی آن را قبول کردند از نظر خود برگردند.

عضو فراکسیون روحانیون مجلس در عین حال می‌گوید: اگر حکومتی هم آخوندی باشد اشکال ندارد، زیرا انبیای الهی و ائمه نیز در دوره‌هایی حکومت را در دست داشتند و صرف این موضوع دلیل بر مثبت یا منفی بودن حکومت نیست.

عضو فراکسیون اصولگرایان مجلس با اشاره به آن بخش از سخنان رهبر انقلاب که تقسیم‌بندی روحانیون به حکومتی و غیرحکومتی را رد کردند، گفت: ایشان خیلی روان مطالب خود را بیان کردند. در طول تاریخ و بخصوص بعد از پیروزی انقلاب این گونه دسته‌بندی‌ها همواره وجود داشته است و حتی اول انقلاب امام می‌خواست رئیس‌جمهور کشور، روحانی نباشد؛ اما وقتی دیدند عده‌ای می‌خواهند روحانیت را از صحنه خارج کنند با ریاست‌جمهوری روحانیون موافقت کردند. بنابراین گاهی گذر زمان باعث بازنگری در نظر افراد و ارائه توضیح می‌شود.

اکرمی با بیان این‌که اگر رئیس‌جمهور فعلی هم کار خود را به خوبی انجام دهد، نیاز نیست که یک روحانی خود را به دردسر بیندازد، افزود: اگر کسی اسلام، امامت و ولایت فقیه را نپذیرد یا نسبت به آنها حرفی داشته باشد، روحانیت را هم نمی‌پذیرد. همان‌طور که 2 درصد افرادی که به جمهوری اسلامی رای ندادند، اکنون ممکن است بیشتر شده باشند؛ ولی در عین حال نظام حقوق شهروندی آنها را رعایت می‌کند. وی در پایان با بیان این‌که روحانیت هم مانند توده مردم درجات متفاوتی دارد، گفت: یقینا بین این قشر از نظر فکر، فهم و قبول تفاوت وجود دارد، اما این دسته‌بندی‌ها باید در فضای سالم و به دور از تریبون‌های رسمی و رسانه‌ها بیان شوند.

عماد افروغ نیز مخاطب اشارات و تاکیدات مقام رهبری در سفر به قم را طلاب و قشر روحانیون می‌داند و در این باره توضیح می‌دهد:‌ به این دلیل که سخنان رهبر معظم انقلاب در جمع طلاب بیان شده، این گونه استنباط می‌شود که مخاطب اساسی‌شان نیز عمدتا طلاب هستند؛ هرچند از یک طلبه انتظار می‌رود رعایت موازین دینی و اخلاقی را بیشتر از بقیه بکند و متوجه باشد که جایگاه آبروی مومن در اسلام تا چه اندازه است.

این نماینده اصولگرای مجلس هفتم با بیان این‌که طلاب بهتر از ما با احادیث آشنا هستند، ادامه داد: طلاب می‌دانند قرار نیست برای رسیدن به مقاصد سیاسی، روی اخلاق و دین پا بگذاریم، بلکه باید بکوشیم، سیاست اخلاقی و دینی شود نه این‌که دین و اخلاق را سیاسی بکنیم و دستاویز اغراض و منافع دنیوی خود قرار دهیم.

وی تاکید کرد: باید با مشی حکیمانه و اتخاذ موضعی متعادل به نقد افکار افراد پرداخت و نقدها را با هتاکی و فحاشی خلط نکنیم.

افروغ در ادامه درباره توصیه مقام رهبری به پرهیز از افراطی‌گری نسبت به نیروهای انقلاب اظهار کرد: در مجموع باید از هرگونه افراط و تفریط پرهیز و مشی اعتدال را پیشه کنیم که به حکمت نزدیک‌تر است. اگر ما واقعا می‌خواهیم در رویکردهای سیاسی خود برخورد حکیمانه داشته باشیم، باید از افراطی‌گری و تندروی و برخوردهای سیاسی هیجانی که غالبا از سر ناآگاهی است، اجتناب کنیم.

وی با بیان این‌که اتفاقا اگر طرف مقابل که با او برخورد افراطی می‌شود، زیرک باشد بخوبی می‌تواند از این مواجهات افراطی به نفع خود بهره‌برداری کند، ادامه داد: برخوردهای افراطی که با تخریب شخصیت مورد نظر همراه است به مظلوم‌نمایی طرف مقابل می‌انجامد و باعث نقض غرض می‌شود. یعنی آنها که برخورد افراطی می‌کنند نه‌تنها به مقاصد خود نمی‌رسند، بلکه حتی باعث رشد اعتلای آگاهی در جامعه نیز نمی‌شوند.

نماینده اصولگرای مجلس هفتم با تاکید بر این‌که بهتر است به جای چنین افراط‌کاری‌ها اگر نقدی وجود دارد، به صورت مستدل و مستند به تفکر و الگوی فکری طرف مقابل صورت بگیرد، اضافه کرد: این رویکرد باعث رشد و اعتلای فکری و ذهنی جامعه می‌شود، بعلاوه غالبا برخوردهای افراطی با گناه همراه بوده و با ریختن آبروی افراد توام است.

نقش روحانیت در شکل‌گیری و پیروزی انقلاب اسلامی غیر قابل انکار است. همکاری نزدیک و تنگاتنگی میان آنان و مردم وجود داشت که همین مساله یکی از عوامل مهم در شکل‌گیری و پیروزی انقلاب اسلامی شد. پس از آن با تحولاتی که ابتدای انقلاب صورت گرفت، روحانیت در ساختار حکومت قرار گرفت.

در همین زمینه شهید بهشتی چنین گفته است: تصدی مسوولیت از سوی روحانیت در جمهوری اسلامی وظیفه‌ای است که حضرت امام خمینی(ره) بر دوش این قشر نهادند و خواستار انجام آن از سوی روحانیت به بهترین وجه ممکن شدند.

 شهید بهشتی در ادامه می‌افزاید: تیرماه 58 بود که 6 یا 7 ماه از تشکیل و پیروزی انقلاب می‌گذشت. خدمت امام عرض کردم مسوولیت‌های فراوانی به دوش ماها بوده و اگر اجازه بدهید فعلا که کارها دارد راه می‌افتد ما برویم سراغ آن مسوولیت ها. امام فرمودند نه. شما و دوستانتان حتما باید بمانید و حضور داشته باشید. وظیفه بود. امروز هر روحانی‌ای در صحنه اداره کشور حضور دارد با احساس وظیفه حضور دارد.

تلاش برای حذف روحانیت موضوع جدیدی نیست و حتی شهید مظلوم انقلاب نیز در همان زمان کوتاهی که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در امور کشور حضور داشتند، این موضوع را مورد اشاره قرار می‌دهد: دشمن برای حذف روحانیت از صحنه و بازگرداندن آن به انجام وظایف گذشته و قبل از سال 1341 و پیروزی انقلاب اسلامی، سعی دارد بین روحانیت و مردم فاصله ایجاد کند و ضمن ایجاد سوءتفاهمات و بدبینی در بین مردم نسبت به روحانیت و ایجاد بحران اعتماد میان این دو به هدف خود، یعنی حذف روحانیت در امور سیاسی و در متن جامعه اسلامی دست یابد. در این راستا توطئه علیه روحانیت آغاز شده است. توطئه‌ای که میان مردم و روحانیت بار دیگر فاصله بیفتد؛ همان قصدی که زمان رضاخان بود را می‌خواهند تکرار کنند. زمان رضاخان کار را به جایی رسانده بودند که روحانی اگر سید بود به احترام سیادتش ممکن بود در ماشین سوارش بکنند، اگر سید نبود سوار ماشین نمی‌کردند و می‌گفتند شوم است. همان سیاست شوم را الان دارند تکرار می‌کند.

اما شهید بهشتی در ادامه به لزوم پاکسازی روحانیت از عناصر منحرف نیز اشاره کرده‌اند:‌ در لباس روحانیت عناصر ناصالح وجود دارند. باید به دست خود روحانیت، حساب اینها روشن شود و کنار زده شوند. آسیب دیگر بحث جدایی دین از سیاست است. با طرح موضوع جدایی دین از سیاست بیگانگان تلاش دارند روحانیت را از صحنه اداره جامعه و سیاست غایب سازند. هدف از دور ساختن روحانیت از صحنه سیاست این است که کارهایشان را بکنند.

بنابراین می‌بینیم که از سوی معاندان و بیگانگان برای رسیدن به این هدف، بحران ناکارآمدی مدیریت دینی در جامعه تبلیغ می‌شود و آنان سعی در القای این موضوع دارند که مدیریت دینی توان پاسخگویی به خواست‌ها و مطالبات مردم و حل مشکلات ملت را ندارد.

امروزه نیز همانند سال‌های پیشین تلاش‌هایی برای ناکارآمد جلوه دادن مدیریت دینی در حال انجام است. این تلاش‌ها با هدف ترویج بدبینی نسبت به روحانیت و حذف آن از تحولات جامعه صورت می‌گیرد. این آسیبی است که باید آن را شناخت و در رفع آن کوشید. به همین خاطر است که رهبر انقلاب نیز در جمع طلاب و روحانیون نسبت به آن هشدار می‌دهند و وظایف آنان را برای خنثی کردن این طرح یادآوری می‌کنند.

ایشان در سال 87 نیز قوای سه‌گانه نظام و همه دستگاه‌ها، نهادهای مسوول و خصوصا جامعه تبلیغی روحانیون را با تلاش صورت گرفته از سوی بیگانگان برای ناکارآمد جلوه دادن مدیریت دینی در حل مشکلات اقتصادی و اجتماعی کشور آگاه کردند. با وجود این مساله مورد اشاره را همه دستگاه‌ها و نهادهای مسوول باید جدی بگیرند و خدمت به مردم و پاسخگویی به مطالبات مشروع مردم را در همه زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و... را درصدر برنامه‌ها و اولویت‌های کاری خود قرار دهند و به این ترتیب، در عمل نشان دهند که دین اسلام و رهبری دینی و ایدئولوژی اسلامی می‌تواند بخوبی از عهده مدیریت و اداره جامعه برآید.

رضوان علوی تبار 
جام‌جم