پایان 36 سال انتظار برای ریاست ایران بر اوپک

بر اساس ماده 10 اساسنامه اوپک، کنفرانس، عالی‌ترین مرجع سازمان کشورهای صادرکننده نفت است. کنفرانس، متشکل از نمایندگان کشورهای عضو بوده و هر کشور عضو باید در تمام کنفرانس‌ها شرکت کند.

در اساسنامه اوپک درباره کنفرانس آمده است: کنفرانس هر سال 2 اجلاس عادی برگزار خواهد کرد؛ اما اجلاس فوق‌العاده ممکن است بنابر درخواست یک کشور عضو به وسیله دبیرکل پس از مشورت با رئیس کنفرانس و تصویب اکثریت عادی کشورهای عضو، تشکیل شود. هرگاه کشورهای عضو تصویب‌کننده اجلاس فوق‌العاده درباره تاریخ و محل برگزاری چنین اجلاسی اتفاق نظر نداشته باشند، در این صورت دبیرکل سازمان، تاریخ و محل آن را ضمن مشاوره با رئیس کنفرانس، تعیین خواهد کرد.

همچنین کنفرانس در نخستین جلسه مقدماتی، یک رئیس یا یک علی‌البدل رئیس انتخاب خواهد کرد. علی‌البدل رئیس در غیاب رئیس یا در مواقعی که وی قادر به انجام مسوولیت‌های خود نباشد، مسوولیت‌های وی را اعمال خواهد کرد.

بر اساس ماده 15 اساسنامه اوپک، وظایف کنفرانس شامل تنظیم خط‌مشی کلی سازمان و تعیین راه و وسایل مناسب برای تحقق آن، تصمیم‌گیری درباره هرگونه درخواست عضویت سازمان، تایید نصب اعضای هیات عامل، راهنمایی هیات عامل درباره ارائه گزارش‌ها و توصیه‌ها راجع به هر نوع مساله و موضوع در جهت مصالح سازمان، بررسی یا تصمیم‌گیری درباره گزارش‌ها و توصیه‌های هیات عامل در زمینه امور سازمان، بررسی و تصمیم‌گیری درباره بودجه سازمان که به وسیله هیات عامل تقدیم می‌شود، خواهد بود.

همچنین بررسی و تصمیم‌گیری درباره صورتحساب‌ها و گزارش حسابرس که از سوی هیات عامل تقدیم می‌شود، دعوت از آن تعداد کشورهای عضو به منظور تشکیل یک جلسه مشورتی برای مقاصد خاص و در محل‌هایی که کنفرانس به مصلحت تشخیص دهد، تصویب هر نوع اصلاحیه به این اساسنامه، انتصاب رئیس هیات عامل و یک علی‌البدل رئیس، انتصاب دبیرکل، انتصاب قائم مقام دبیرکل، انتصاب حسابرس سازمان و رسیدگی به تمام مسائلی که صراحتا به عهده سایر ارکان سازمان گذارده نشده است، در حدود صلاحیت کنفرانس اوپک است.

مرجع دیگر قدرت در اوپک، دبیرکلی آن است. دبیرکل به عنوان مسوول دبیرخانه، تمامی مسوولیت‌های اجرایی سازمان را به عهده دارد. نخستین دبیرکل اوپک دکتر فواد روحانی، ایرانی بود که از سال 1961 تا 1964 این سمت را به عهده داشت. مساله انتخاب دبیرکل اوپک از سال 1983 که مقارن با دبیرکل شدن همه کشورهای عضو براساس حروف الفبا بود، همواره با اختلاف همراه بوده است.

تا قبل از بروز جنگ تحمیلی، دبیرکلی اوپک به صورت الفبا و چرخشی به ترتیب از کشورهای ایران، عراق، کویت، عربستان و ونزوئلا انتخاب می‌شد، اما با وقوع جنگ، چون دبیرکلی مجددا به ایران می‌رسید، کشورهای عربی با ارائه این پست به کشورمان مخالفت کردند و از آن به بعد دبیرکل اوپک بیشتر از کشورهای خارج از حوزه خلیج‌فارس انتخاب شده است که ونزوئلا نمونه بارز آن است.

روش فعلی انتخاب دبیرکل نیز پس از بروز اختلافات یادشده به شیوه «اجماع»، یعنی رای‌گیری و رای مثبت همه اعضاست. روشن است با توجه به نفوذ سیاسی غربی‌ها بر کشورهای عربی تولیدکننده نفت در خلیج فارس، رسیدن ایران به دبیرکلی اوپک با موانع بسیاری همراه است. هرچند دبیرکل در تصمیم‌گیری‌های اصلی اوپک حق رای ندارد، اما چون در واقع اوست که زمینه این تصمیم‌گیری‌ها را فراهم می‌کند، لذا کشوری که سمت دبیرکلی را در اختیار داشته باشد، توان مضاعفی در دیپلمات‌های نفتی خود و تاثیرگذاری در تصمیمات سازمانی که 44 درصد از کل نفت دنیا را تولید می‌کند، به دست خواهد آورد.

به‌زعم کارشناسان، اکنون که ایران یکی از ارکان قدرت در اوپک را در اختیار می‌گیرد، طبیعتا باید تلاش برای کسب دومین رکن قدرت یعنی دبیرکلی را نیز از طریق دیپلماسی افزایش دهد و از اجماعی که در جهت ریاست ایران شکل گرفته، بهترین استفاده را ببرد.

افزایش قدرت ایران در سازمانی که 12 کشور بزرگ تولیدکننده نفت از 3 قاره جهان عضو آن هستند و 44 درصد تولید نفت جهان را در اختیار دارد، کمک بزرگی به تامین منافع سیاسی و اقتصادی کشور خواهد کرد.

در همین حال، نماینده مردم کنگان، دیر و جم ریاست ایران در اوپک در سال 2011 را برگ برنده و ارزشمندی برای تاریخ کشور دانست و تاکید کرد: ثبت این اتفاق ارزشمند در تاریخ نفت کشور را باید به فال نیک گرفت.

عسگر جلالیان در گفت‌و‌گو با شانا با تاکید بر حمایت همه جانبه از وزارت نفت تصریح کرد: امروز اقتصاد انرژی در دنیا که عمدتا برپایه نفت و گاز بنا شده سهم زیادی در سبد اقتصادی کشورها دارد و اوپک می‌تواند به عنوان سازمانی راهبر و مدیریت کننده نقش تعیین کننده و تاثیرگذاری در آن ایفا کند.

به گفته او ایران با ریاست اوپک در سال 2011 می‌تواند در معادلات و مبادلات اقتصاد انرژی جهان تاثیرگذار باشد.

وزیر نفت در حاشیه اجلاس 157 اوپک هرگونه تأثیر تحریم‌ها بر پیشرفت صنعت نفت ایران را رد کرد.

به گزارش خبرگزاری آر.تی.تی، مسعود میرکاظمی، اعلام کرد: تحریم‌ها هیچ گونه تأثیری بر صنعت نفت ایران نخواهد داشت.

وی هشدار داد: هرگونه فعالیت برای آسیب زدن به بخش نفت ایران، تنها به کشورهایی که این فعالیت‌ها را انجام می‌دهند، آسیب می‌رساند. وی تاکید کرد: تامین امنیت جهانی انرژی بدون وجود ایران، بی معناست.

میرکاظمی همچنین با اشاره به خودکفایی ایران در تولید بنزین، از توان داخلی برای ساخت 6 پالایشگاه جدید در ایران تا سال 2013 میلادی خبر داد.

پیش‌تر نیز وزیر نفت کشورمان با اشاره به تولید فعلی روزانه 44 میلیون لیتر بنزین در داخل و واردات حدود 20 میلیون لیتر از این فرآورده برای تامین نیاز بازار کشور تاکید کرده بود: طرح تولید بنزین از واحدهای پتروشیمی با توجه به اعلام تحریم‌ها و شیطنت برخی فروشندگان در افزایش بهای بنزین انجام شده است.

میرکاظمی این اقدام را پاسخ محکمی به بدخواهان کشور دانسته و گفته بود: تحریم‌ها ما را توانمندتر می‌کند.