بازگشت شرقی‌ها به سکوهای ‌برتر

2 سال بعد از قهرمانی تیم ایران در رقابت‌های بسکتبال جوانان آسیا، گروه جدیدی از بازیکنان زیر 18 سال روانه صنعا در یمن شدند تا از عنوان قهرمانی دفاع کنند؛ آن هم در شرایطی که بسکتبال ایران به نقطه‌ای رسیده که کار برای نمایندگان اعزامی سخت شده است.

بعد از قهرمانی‌های متعدد و حضور برای اولین بار در میادین جهانی، هر تیمی که از ایران خارج می‌شود توقع عمومی کسب نتیجه خوب و راهیابی به بازی‌های بین‌المللی است. تیم‌های رده‌های پایه، بیشتر زیر بار فشار روانی این گونه توقعات قرار دارند.

تا همین 10 سال پیش وقتی تیم‌های بسکتبال ایران‌ در آسیا چهارم یا پنجم می‌شدند تعریف و تمجید‌ها راه می‌افتاد، اما حالا کسی به کمتر از قهرمانی راضی نیست. تیم زیر 18 ساله‌های ایران در دوره اخیر قابل مقایسه با تیم دوره قبل رقابت‌های بسکتبال جوانان آسیا نبود. این تیم با وجود فعالیت بسیار در سال‌های اخیر و برگزاری اردوهای متعدد نتوانست برابر انتظارها ظاهر شود و با قرار گرفتن در رده چهارم آسیا به پیکارهای جهانی هم راه نیافت.

محسن صادق‌زاده و امیر آقاجان به همراه محسن شاه‌علی که در ماه‌های اخیر به کادر فنی اضافه شد، مربیان جوانان در این پیکارها بودند.

قبل از سفر، سرمربی تیم گفته بود تیمش را نباید با جوانان 2008 مقایسه کرد، اما در جریان رقابت‌ها اتفاقات و نتایجی رقم خورد که از توانایی‌های بالقوه در تیم حکایت دارد. صادق‌زاده در گفتگو با رسانه‌ها به توانایی‌های بازیکنان تیمش در جریان 2 بازی با کره و چین اشاره کرد.

او گفت تنها تیمی که برابر چین قهرمان مسابقات توانست خوب بازی کند و حتی شانس برد برابر این تیم را داشته، ایران بود. حتی این حرف سرمربی تیم بسکتبال پسران زیر 18 سال ایران، ما را بیشتر به فکر فرو می‌برد، تیمی که با قهرمان بازی‌ها تا آستانه پیروزی پیش می‌رود چگونه نمی‌تواند در بازی رده‌بندی برابر چین تایپه به برتری برسد؟ آن هم دیداری که یک بار با پیروزی در مرحله مقدماتی تجربه آن را داشته است.

در گفتگو با یکی از خبرگزاری‌ها سرمربی تیم بسکتبال جوانان ایران مشکل نداشتن بازی تدارکاتی را عامل شکست تیم در بازی‌های جوانان آسیا دانسته بود. تیم ایران قبل از بازی‌های صنعا در ترکیه اردو زده بود و چند بازی در این کشور برگزار کرد. در این بین، اما تمام تجربیات بازی جوانان به بازی‌های ترکیه بازنمی‌گردد، هر چند در این رده تفاوت محسوسی بین تیم‌ها وجود ندارد.

تیم زیر 18 ساله‌های آسیا معمولا بازیکنانی با آتیه هستند که برای سال‌های بعد زیر چتر حمایت قرار می‌گیرند. بنابراین نمی‌توان عامل تجربه را به تنهایی به موفقیت تیم‌های حریف ربط داد چراکه در این رده شرایط تا حدود بسیار زیادی یکسان است.

برخی از نفرات تیم جوانان ایران فروردین 1388 در بازی‌های جهانی دانش‌آموزان به میدان رفتند. 2 بازیکن نوجوان این تیم بازی‌های نوجوانان آسیا و 3 به 3 المپیک سنگاپور را در کارنامه خود داشتند.

به این نفرات و بازی‌ها باید به رقابت‌های غرب آسیا هم اشاره کنیم که تیم جوانان چند ماه قبل از بازی‌های مرحله نهایی با جوانانی از سوریه و اردن و لبنان بازی کرده بود.

این بازی‌ها کافی نیست، اما در راه آماده‌سازی تیم جوانان موثر است و حضور در آنها از همین بازیکنان می‌تواند یک تیم با تجربه در شرایط سنی زیر 18 سال بسازد.

در این دو سال چه بر جوانان بسکتبال ایران گذشت که حالا ما در رده جوانان در آسیا به دنبال پیروزی یا کسب سهمیه جهانی هستیم؟ برگزاری مسابقات باشگاهی به صورت متمرکز، برگزاری اردوهای آماده‌سازی و رقابت‌های آموزشگاهی عمده‌ترین فعالیت‌های جوانان در کشور ماست. باشگاه‌ها در این زمینه سرمایه‌گذاری ندارند و فقط موقع نزدیک شدن به بازی‌ها تعدادی علاقه‌مند را جذب می‌کنند تا در بازی‌های قهرمانی ایران حضور پیدا کنند.

البته در این میان باشگاه‌هایی هم اقدام به سرمایه‌گذاری کرده‌اند، اما محدودیت در امکانات مانع اصلی پیشرفت در جهت پرورش و شناسایی استعدادهای جوان ‌در بسکتبال است.

در آموزشگاه‌ها حرکت تازه‌ای نمی‌بینیم و در همچنان روی همان پاشنه می‌چرخد. برگزاری سالانه رقابت‌های آموزشگاه‌ها که به 5 ـ‌ 4 بازی بیشتر نمی‌رسد دردی را در حلقه گمشده سازندگی در بسکتبال ایران دوا نمی‌کند و در انتها باز می‌رسیم به فدراسیون بسکتبال و اردوهایش که بازیکن می‌سازد و ظاهرا در اوضاع و احوال فعلی ورزش، گریزی از آن نیست.

موازی کاری نتیجه‌ای ندارد جز صرف هزینه و از بین رفتن وقت و انرژی. اگر وضع به همین منوال پیش برود و آموزش و پرورش در یک سو و باشگاه‌ها در سویی دیگر، ساز خود را کوک کنند و فدراسیون سرگرم سازندگی عده معدودی در اردوهای مقطعی در این وضعیت بی‌سالنی و کم‌سالنی باشد، شاید دوره‌های بعد باز هم شاهد سقوط باشیم.

فدراسیون بسکتبال از دستیار سرمربی کرواسی به عنوان کسی که می‌خواهد در ایران بر کارهای پایه نظارت کند نام برده است. مدیر تیم‌های ملی این خبر را در یک برنامه رادیویی گفته است.

مربیان زیادی در زمینه بسکتبال پایه به ایران آمده‌اند و اگر قرار است نگاهی تخصصی‌تر به بسکتبال در این بخش بیندازیم بهتر است نکات مهمی را زیر نظر داشته باشیم. همان روزی که بهرام رمضان مربی قبلی جوانان از تیم جدا شد و صادق‌زاده هدایت بسکتبالیست‌های جوان را بر عهده گرفت پیش‌بینی نتیجه تیم سخت شد. از یک طرف بازیکنان تیم در شرایط فنی مناسبی قرار نداشتند و از طرفی صادق‌زاده کار پایه‌ای بسکتبال را تجربه نکرده بود.

او در حدود 20 ماه مربیگری تیم جوانان تلاش‌های انضباطی بسیاری انجام داد و اردوهایش معمولا با اخراج و بخشش نفرات توام بود، اما در نهایت با تیمی به یمن رفت که به اعتقاد بسیاری بازیکنان دیگری هم بودند که می‌توانستند در تیم جوانان جا داشته باشند.

در کنار صادق‌زاده، امیر آقاجان که به کار پایه‌ای شهرت بیشتر دارد قرار گرفت و سرانجام به نام محسن شاه‌علی برخورد می‌کنیم که بیشترین تجربیاتش در مربیگری به دستیاری مهران شاهین‌طبع در تیم بزرگسالان صبامهر قزوین یا در سال‌های قبل، صباباتری می‌رسد.

این گروه با 6 برد و 3 باخت در بسکتبال جوانان آسیا به کار خود خاتمه دادند. تلخ‌ترین باخت جوانان بسکتبال به آخرین بازی این تیم بازمی‌گردد و همین باخت عملکرد کادر فنی را زیر سوال می‌برد.

این که از روز اول که چین تایپه را شکست دادیم تا روز آخر که به همین تیم بازی حساس و سرنوشت‌ساز برای صعود به رقابت‌های جهانی را باختیم، چه بر تیم بسکتبال جوانان ایران گذشت؟ کنترل بازی و شناخت حساسیت‌های یک مسابقه با توجه به ظرفیت‌های روحی و روانی بازیکنان آن هم در رده پایه رکن اصلی موفقیت‌های یک تیم در چنین سطحی را تشکیل می‌دهد.

تیم ایران همان گونه که در آمار بازی‌ها روشن است در این دوره ستاره‌ای نداشت و نتوانست در شرایط سخت از اشتباهات خود کم کند. بنابراین طبیعی است رقیبان از اشتباهات بازیکنان ما بیشتر استفاده کرده و بازی در دقایق واپسین را به سود خود خاتمه دهند.

چینی‌ها یک قهرمانی دیگر را به افتخارات خود در بسکتبال جوانان آسیا اضافه کردند. وقتی به تاریخچه بازی‌های جوانان آسیا از سال 1970 به این سو نگاه می‌کنیم می‌بینیم که تیم‌های شرق قاره کهن یکه‌تاز قهرمانی هستند.

تا قبل از بازی‌های دوره اخیر، چین 8 بار، فیلیپین 6، کره جنوبی 3 و ژاپن یک بار قهرمان بسکتبال جوانان آسیا شدند و تنها کشوری که این موازنه قدرت را بر هم زده‌ ایران است. بسکتبالیست‌های جوان ایران برای اولین مرتبه در سال 2004 قهرمان آسیا شدند. دومین بار در دوره قبل و سال 2008 بود که توانستیم یک بار دیگر قهرمان شویم. ناگفته نماند که در سال 2002 برای اولین بار نایب قهرمان بسکتبال جوانان آسیا شدیم.

محمد رضاپور / جام جم