به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی کاخ برازجان کاخ ناقصی است که هرگز مسکونی نشد و کاوشهای باستانشناسی در آن نشان میدهد ساخت این کاخ عظیم به فرمان کوروش کبیر بوده و احتمالا با مرگ وی نیز متوقف شده است. با این حال گفته میشود که در ساخت این کاخ از هنرمندان ویژهای استفاده شده است که حتی آنچه در اثری چون تختجمشید ساخته شده قابل قیاس با کار هنرمندان کاخ کوروش در چرخاب برازجان نیست.
«علیاکبر سرفراز»، سرپرست کاوشهای باستانشناسی در کاخ کوروش برازجان با اعلام خطر برای این اثر هخامنشی گفت: «مدتهاست که درباره تخریب کاخ کوروش صحبت میشود اما هنوز اقدامی هدفمند که این اثر را از وضعیت اسفباری که در آن به سر میبرد نجات دهدف صورت نگرفته است. گویی کاخ کوروش در چرخاب فراموش شده است.»
وی در ادامه گفت: «از حدود 4 سال قبل تا کنون کاوشهای باستانشناسی در کاخ چرخاب متوقف مانده و مرمتهای هم نیمهکاره رها شدهاند. این در حالی است که باید کاوشها به سرانجام برسند تا مرمتها هم به درستی انجام شوند.»
وی درباره طرح پژوهشی ادامه کاوشهای باستانشناسی در کاخ کوروش گفت: «مهمترین نکته این است که طی 5 فصل گذشته تنها بخشی از کاخ نمایان شده و هنوز محدوده و حریم این کاخ مشخص نیست. بر همین اساس امکان شکلگیری نخلستانهای جدید در اطراف این اثر هخامنشی وجود دارد.»
از سوی دیگر هیات باستانشناسی طی کاوش در کاخ کوروش برازجان، یک ایوان از مجموعه ایوانهایی که احتمالا این کاخ داشته را کشف کردند و به اعتقاد سرفراز این کاخ در حال توسعه بوده که مطالعه دراینباره میتواند منجر به کشف شیوه معماری هخامنشیان شود.
به گفته سرفراز وجود این کاخ در نزدیکی خلیج فارس سندی بر فارس بودن نام خلیج فارس است. این کاخ نشان میدهد که هخامنشیان برای این بخش از سرزمین ایران اهمیت زیادی قائل بودند.
این باستانشناس پیشکسوت در ادامه گفت: «طی 5 فصل کاوش حدود 10 گزارش مفصل به سازمان میراث فرهنگی داده شده که قابل انتشار هستند اما هیچوقت منتشر نشدند.»
وی همچنین افزود: «ما هیچ کار پژوهشی را آغاز نمیکنیم مگر آنکه قبل از کاوش، قول مرمت اثر را بگیریم. اما کسانی که قرار بود این کار را انجام بدهند زیر قولشان زدند و آثار بدستآمده در کاخ کوروش به حال خود رها شده است.
در حال حاضر بخشی از شالی ستونها و بقایای معماری کاخ مشخص شده که وضعیت آشفتهای دارند و باید به سر جای اصلی خود بازگردند. همچنین باید تدابیر حفاظتی در نگهداری آنچه که از زیر خاک بیرون میآید نیز در نظر گرفته شود.
کففرشهای هخامنشی سنگهای پایهستونها به حال خود در محوطه رها شدهاند و گردشگران از میان آنها عبور میکنند. از سوی دیگر همین رها شدهگی محوطه باعث تخریب آثار از جمله سنگهای حجاری شده هخامنشی شده است.
محدوده کاخ وسعتی نزدیک به 50 در 50 متر دارد و بررسیهای باستانشناسی نشان میدهد سنگهای عظیمی که در ساخت این بنا مورد استفاده بوده از معدنی در تنگ جیر آورده شده است.