اکران عید فطر؛ ترویج سینمای عامه پسند

به این ترتیب طبیعی است که تماشاگران مشتاق سینما پس از یک ماه عبادت و در خلال آن تماشای سریال‌های تلویزیون، منتظر دیدن عناوین فیلم‌هایی باشند که در این تعطیلات یا به هر حال پس از طی ماه رمضان به تماشایشان بشتابند. امسال قرار بر این گذاشته شد که 5 فیلم جدید، یک هفته پیش از موعد روی پرده بروند. بنابراین در فاصله یک هفته مانده تا پایان ماه رمضان، 5 فیلم فاصله (کامران قدکچیان)، کارناوال مرگ (حبیب‌الله کاسه‌ساز)، یک اشتباه کوچولو (محسن دامادی)، از ما بهترون (مهرداد فرید) و یک جیب پر پول (قدرت‌الله صلح‌میرزایی) روی پرده رفتند. در اینجا قرار نیست به نقد این فیلم‌ها بپردازیم. بدیهی است که طبق روال هر هفته در صفحه نقد «قاب کوچک» به یکی از این فیلم‌ها خواهیم پرداخت. اما هدف از این گزارش، بررسی کلی فیلم‌هایی است که در یکی از بهترین فصول اکران روی پرده رفته‌اند و پرسشی اساسی از دست‌اندرکاران و مسوولان فرهنگی است که آیا این 5 فیلم برآورده‌کننده خواست و سلیقه عمومی تماشاگران ایرانی خواهند بود یا خیر؟

در این که سینمای ایران به فیلم‌های کمدی و عامه‌پسند نیاز مبرم دارد، جای هیچ تردیدی نیست. می‌توان این‌گونه گفت که اتفاقا ساخته شدن فیلم‌هایی با حضور ستارگان سینمای عامه‌پسند و محبوب با داستان‌های ساده که قابلیت جذب تماشاگر را به سینما دارد، در صنعت سینمای هر کشوری امری لازم به شمار می‌آید. نگاهی به سینمای جهان و توجه به نمایش فیلم‌هایی مانند سالت (ساخته جیمز فولی با بازی آنجلینا جولی که در کنار فیلم «سرآغاز» به کارگردانی کریستوفر نولان و البته فیلم علمی‌ ـ تخیلی «خسوف» جزو آثار پرفروش سینمای جهان در اکران تابستان بودند) اهمیت این موضوع را یادآوری می‌کند. اما همچون همیشه این نقد روی فیلم‌های ایرانی هست که آیا نباید در سینمای عامه‌پسندمان نیز به رشد تکنیک و مهارت در عرصه‌های گوناگون فنی توجه کنیم؟ مثلا «یک جیب پر پول» چه تاجی قرار است به سر سینمای ایران بزند که پیش از این «ازدواج در وقت اضافه»، «شیر و عسل» و «پوپک و مش‌ماشاالله» نزده بودند؟ خنده‌دار نیست که چهره‌های معروفی مثل فرامرز قریبیان و الناز شاکردوست در 2 فیلم از این 5 فیلم بازی می‌کنند و دست‌اندرکاران اکران به این موضوع توجه نداشته‌اند که برای رعایت اصل تنوع و احترام به ذائقه تماشاگران بهتر بود که این اتفاق نیفتد؟

از اینها گذشته، 5 فیلم نام برده شده، تنها می‌توانند یک نوع سلیقه را راضی کنند و آن سلیقه ساده‌پسندی است که از سینما رفتن هدفش یادگیری چیز تازه‌ای نیست و برایش تفاوتی نمی‌کند فیلمی که می‌بیند خوب است یا اثری ضعیف؛ او صرفا برای گذران وقت و سرگرمی به سالن سینما می‌رود و طبعا برایش مطلوب‌تر است که ستاره‌های سینما را در فیلم‌ها ببیند. ممکن است همچنان که وعده داده شد در هفته‌های آتی و صفحه نقد، به بهانه این فیلم‌ها به این موضوع مهم بپردازیم که آیا این فیلم‌ها حتی به هدف کوچک خودشان که صرفاً سرگرم کردن تماشاگر است می‌رسند یا خیر؟ اما فعلا موضوع مهم‌تر این است که از مسوولان بپرسیم آیا در میان 5 فیلمی که روی پرده فرستاده‌اند، یکی از آنها نباید برای مخاطبان جدی‌تر سینما باشد؟ سال گذشته همین موقع علاوه بر این که در کنار فیلم‌های عامه‌پسندی مانند دو خواهر (محمد بانکی)، فیلم‌هایی مانند بی‌پولی (حمید نعمت‌الله) و کتاب قانون (مازیار میری) هم روی پرده رفت، بار دیگر بحث اکران فیلم‌های فرهنگی مطرح و مقرر شد که در نوبت نخست فیلم‌های صداها (فرزاد مؤتمن)، حیران (شالیزه عارف‌پور)، استشهادی برای خدا (علیرضا امینی) و خانه روشن (وحید موساییان) نمایش داده شوند که به هر دلیل این سیاست ادامه پیدا نکرد و رها ماند. امسال اما نه در میان 5 فیلمی که یک هفته مانده به عید فطر روی پرده رفته‌اند چیز دندان‌گیری پیدا می‌شود و نه خبری از اکران فیلم‌های فرهنگی است. با وجود اتفاق‌هایی که برای اکران فیلم «صبح روز هفتم» افتاد و نیز با وجود ویژگی‌های ظاهری 5 فیلم معرفی شده به عنوان اکران عید فطر، باید در روزهای آینده انتظار واکنش‌های جدی منتقدان را داشت. زمانی که اکران فیلمی مانند «یتیم‌خانه» در یک سئانس سینما فرهنگ با چنین استقبال گسترده‌ای در ساعت یک بامداد مواجه می‌شود، بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که مردم از دیدن فیلم خوب استقبال می‌کنند و حتی حاضرند در عجیب‌ترین ساعت، کل ظرفیت یک سالن سینمایی را پر کنند.

پس اگر گفته می‌شود که امسال هنوز فیلمی با فروش میلیاردی نداشته‌ایم و مردم چندان به سینماها مراجعه نمی‌کنند، دلیل را باید در جای دیگری جست و به طرح این موضوع پرداخت که آیا تماشاگر ایرانی با مشاهده انواع و اقسام فیلم‌های روز جهان، همچنان باید تماشاگر فیلم‌هایی باشد که با چند شوخی و متلک می‌خواهند جذابیت ایجاد کنند؟ پاسخ منفی است و یتیم‌خانه دلیل قاطعی بر این حکم کلی.