فاکتورهایی مانند ناتوانی در درمان برخی بیماریها، سادگی برخی از مردم، ضعفهایی در نظام سلامت و درمان، سودجویی از ناآگاهی مردم و ضعیف بودن پایههای علمی طب سنتی در کشور سبب شده در مجموع عرضه و تقاضای چنین مواردی در قالب طب سنتی افزایش یابد و کار به جایی برسد که هشدارها در خصوص آنها افزایش یابد.
بر همین اساس دبیر ستاد کشوری طب ایرانی و گیاهان دارویی هشدار داده است: سیدیهایی به بهانه رواج طب سنتی توزیع میشود که مردم نباید به این سیدیها اطمینان کنند و خدمات طب سنتی را از درمانگاههای طب سنتی جویا شوند.
مسعود حاجیآخوندی در گفتگو با فارس ضمن انتقاد از پخش این سیدیها در بین مردم میگوید: علمی که مستند است از طریق مجامع عمومی و رسمی اعلام میشود اما متأسفانه در حال حاضر یک سری محصولات قاچاق و زیرپلهای ساخته میشود و چون نمیتوانند آن را به صورت رسمی ارائه دهند و از وزارت بهداشت مجوز بگیرند، برایش سیدی میسازند.
رئیس انجمن خون و سرطان کودکان ایران نیز هشدار میدهد: در قالب صدها هزار سیدی به مردم القا میشود که قرص آهن نخورند و بهجای آن آب نعل اسب جوشیده بنوشند و طب سنتی غلط در سایه سکوت جامعه پزشکی و مسوولان رو به گسترش است.
به گفته دکتر حسن ابوالقاسمی در حوزه وزارت بهداشت در دارو و پروتکلها باید کارهای بسیاری انجام شود از طرفی آموزش عمومی مردم هم مهم است و الان متأسفانه تحت عنوان رواج طب سنتی آموزشهای بدی به مردم داده میشود.
او میگوید: این آموزشهای غلط در سکوت جامعه پزشکی اتفاق میافتد و نمیدانیم چه کسی باید این موضوع را پیگیری کند، وزارت بهداشت یا سازمان نظام پزشکی.
طب سنتی و تعادل در اجرا
از باورهای غلط و خرافات این حوزه که بگذریم، جایگاه واقعی طب سنتی در کشور ما هنوز شفاف و مشخص نیست در حالی که به گفته متخصصان این حوزه با وجود همه خدمتهای علم نوین پزشکی اما هنوز برای بسیاری بیماریها تکنیک و روش مناسبی وجود ندارد و لزوم توجه به طب سنتی موضوعی بدیهی است.
دکتر محمود مصدق،متخصص داروهای گیاهی و رئیس دانشکده طب سنتی در این خصوص میگوید: کارآمدی طب سنتی در بیماریهای مزمن اثبات شده است زیرا طب سنتی دارای عوارض کمتری است اما باید از دیدگاههای افراطی و تفریطی در این خصوص پرهیز کرد.
او با بیان اینکه طب سنتی توانایی پذیرش 30 درصد بار بیماری جامعه امروزی را دارد، به فارس میگوید: هماکنون حدود 5 درصد این ظرفیت برعهده طب سنتی است که با ایجاد صنایع گیاهان دارویی، کارخانجات و سایر مراکز در 10 سال آینده ظرفیت 30 درصد قابل دستیابی است.
به گفته مصدق، امروزه زندگی بشر بسیار پرسرعت شده و افراد در صورت بیماری، نیازمند درمانهایی هستند که بسرعت آنها را به زندگی برگرداند، بنابراین طب سنتی که ذات آن کند اثربودن است، در درمان بیماریهای حاد خیلی مؤثر نیستند.
به گفته این متخصص، قدرت طب سنتی در بیماریهای طولانیمدت و مزمن از جمله بیماریهای قلبی، اعصاب و روان و پوست است و این طب در درمان بیماریهای مزمن دارای تواناییهای اثبات شده است.
مصدق ادامه میدهد: لازم است در مراکز تحقیقاتی طب سنتی برای مواردی که مدارک مستندی وجود ندارد، بررسیهای بیشتری صورت گیرد و این موارد در بسته نظام سلامت جایگزین شود.
وضعیت عطاریها
هیچ کس جز پزشک حق تشخیص بیماری و تجویز دارو ندارد. بر همین اساس به گفته مسوولان وزارت بهداشت و پزشکان، آنچه در جامعه عطاری مشکلساز است، دخالت عطاریها در تشخیص بیماریهاست؛ در حالی که این موضوع خلاف قانون است.
هماکنون عطاریها زیر نظر وزارت بازرگانی هستند؛ در حالی که وزرات بهداشت تاکید دارد فعالیت این صنف باید توسط این وزارتخانه کنترل شود و لازم است عطاریها در بخش نظارت دارویی وارد شوند و آییننامههایی در این ارتباط تنظیم شود.
منتقدان میگویند نباید هر کسی که دلش خواست، بتواند عطاری بزند بلکه باید این کار با ضابطه خاصی از سوی وزارت بهداشت انجام شود.
البته عطاریها هم کارکرد خود را دارند و میتوانند تحت ضوابط تعریف شده محصولاتی را به مردم ارائه کنند.
طب سنتی در راه
در حال حاضر علم طب سنتی در دانشگاههای ما تدریس میشود و 5 سالی است که این کار آغاز شده،بر این اساس 5 دانشکده طب سنتی در کشور وجود دارد.
همچنین رشته داروسازی طب سنتی هم با تأخیر یکساله نسبت به طب سنتی آغاز شده است. سالانه 22 تا 26 دانشجو در زمینه طب سنتی به تحصیل میپردازند که میزان آن در داروسازی سنتی کمتر است.هماکنون کلینیکهای طب سنتی در دانشکدههای طب سنتی مشغول به فعالیت هستند که به عنوان مثال در تهران در بیمارستان امام خمینی(ره) خدماتی ارائه میکنند و مردم میتوانند به آنجا مراجعه کنند. طب سنتی در کشور 5 تا 7 کلینیک دارد.بنابراین پایههای علمی طب سنتی در کشور تازه بنا شده و هنوز نیازمند فرهنگسازی و توجیه مردم است. در واقع جایگاه علمی این طب در کشور ما هنوز پایدار و مشخص نشده است و مردم یا به منابع غیر علمی در این خصوص مراجعه میکنند یا اینکه کلا ترجیح میدهند تنها به طب غیرسنتی پناه ببرند.
جامعه پزشکی، انجمنهای مربوط، سازمان نظام پزشکی و وزارت بهداشت باید با همکاری و هماهنگی از یک سو نیازهای مردم را در این حوزه تبیین و تعیین کنند و از سوی دیگر منابع و مراکز قابل اعتماد را به مردم معرفی کنند.
مستوره برادران نصیری / گروه جامعه
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم