زائران بقاع متبرکه تاریخی را تهدید می‌کنند

به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی ،  بقاع متبرکه و مساجد تاریخی از مهمترین اماکن مقدسی هستند که نه تنها در طول سال که در ایام ماه مبارک رمضان از حضور مردم و زائران پر می‌شوند و همین امر به عنوان یک تهدید جدی این آثار را در معرض خطر قرار داده‌اند.
 
البته این خطرها تنها به حضور مردم ختم نمی‌شود و همین حضور پر شور زائران باعث می‌شود تا هیات امنا و سازمان اوقاف به فکر نوسازی و گسترش فضای حرم بقاع متبرکه بدهند که همین امر نیز تخریب‌های بیشتری را سبب می‌شود.
 
در بسیاری از شهرهای تاریخی از جمله نطنز، حضور مردم در امامزاده آقا علی عباس باعث شد تا هیات امنا بنای ایلخانی این بقعه را به طور کامل تخریب کنند و به جای آن یک بنای جدید بسازند. هر چند در ساخت این بنای جدید تلاش شد تا از معماری سنتی ایران بهر‌ برده شود اما نتیجه هر چه شد، روی تاریخ معماری ایران ساخته شد.
 
ایام ماه مبارک رمضان، ایام عاشورا و بسیاری از ایام سوگواری یا اعیاد مذهبی ایران در اماکن مقدس از جمله بقاع متبرکه برگزار می‌شود. بیشتر این بقاع به دلیل ارزش‌های تاریخی در فهرست میراث ملی به ثبت رسیده‌اند اما مدیریت آن‌ها با سازمان اوقاف است و به همین علت همواره میان سازمان میراث فرهنگی و سازمان اوقاف اختلاف نظر‌هایی در بهره‌برداری یا ساماندهی این آثار تاریخی وجود داشته است.
 
سال 1387 دفتر معاونت میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی با رئیس وقت سازمان اوقاف وارد مذاکراتی شد که در نهایت دو رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و سازمان اوقاف تفاهم‌نامه‌ای را برای حفاظت از بقاع متبرکه تاریخی امضاء کردند.
 
تفاهم‌نامه یاد شده به منظور حفظ و احیای اماکن مذهبی ثبت شده ، شناسایی و ثبت اموال فرهنگی موجود در بقاع متبرکه ، کمک به ایجاد موزه‌های تخصصی ، تقویت فرهنگ زیارت ، توسعه گردشگری مذهبی و معرفی زیارتگاه‌های کشور میان دو سازمان میراث فرهنگی و اوقاف و امور خیریه بسته شد. اما این تفاهم‌نامه کمکی به تراکم جمعیتی که هرساله روانه بقاع متبرکه می‌شوند نمی‌کند.
 
به گفته یکی از کارشناسان سابق سازمان میراث فرهنگی، این تفاهم‌نامه، آیین‌نامه‌ای را نیز در بر داشت که طی آن روش برخورد و نگاه به موضوع مرمت و یا گسترش فضای صحن بقاع متبرکه تاریخی نیز دیده شده است. همچنین این تفاهم‌نامه از سازمان اوقاف خواسته است که در تمامی مراحل ساماندهی آثار تاریخی تحت نظارت آن سازمان، نظر و نگاه سازمان میراث فرهنگی را جویا شود و حتی از کارشناسان این سازمان جهت توسعه بقاع متبرکه استفاه شود.
 
اما حضور زائران و مردمی که برای مراسم مذهبی به اماکن مقدس می‌روند تنها در بقاع متبرکه خلاصه نمی‌شود. مساجد تاریخی از جمله مسجد امام و مسجد جامع اصفهان دیگر قربانی این حضور پر شور هستند. مساجد زنده تاریخی، به سنت قدیم پذیرای مردم می‌شوند اما در این میان هیات امنا با کوبیدن بلندگوهای غیر استاندارد در اماکن تاریخی و سیم‌کشی روی در و دیوار آن‌ها باعث تخریب بخش‌هایی از بنای تاریخی می‌شوند. نمونه این اتفاق طی سال‌های گذشته در مسجد امام اصفهان که از آثار دوره صفوی بوده و در فهرست میراث جهانی نیز به ثبت رسیده رخ داد.
 
بقاع متبرکه نه تنها پذیرای اهالی شهر و روستای خود هستند که برخی از آن‌ها مانند حرم امام رضا (ع) پذیرای گردشگران زائر نیز هستند. هرچند حرم امام رضا (ع) امروز از هر سو گسترش یافته اما هستند بقاع متبرکه‌ای که گردشگران را به سوی خود جذب می‌کنند اما کوچکتر از حضور پر شور مردم هستند.
 
از این اماکن مقدس به عنوان اماکن مقدس مقاصد گردشگری نیز یاد می‌شود. بر اساس آمار ارائه شده سالانه بیش از 30 میلیون زائر در کشور برای زیارت بقاع و اماکن متبرکه بار سفر می‌بندند. حدود هفت هزار بقعه متبرکه و امامزاده در ایران شناسنامه دارند که از این تعداد ‏حدود 390 بقعه متبرکه در استان تهران و شهرستانهای اطراف واقع شده است.‏ با توجه به تعداد چند میلیونی زائر در کشور ایران می‌توان گفت که بیشترین گردشگران را زائران تشکیل داده‌اند.
 
در حال حاضر حدود سه هزار بقعه متبرکه، هیات امنای فعال دارند که مجموع اعضای ‏آنها به حدود هشت هزار نفر می‌رسد.‏ وظیفه هیات امنا نظارت بر برنامه‌ها و اجرای بخشنامه‌هاست که زیرنظر مدیر اداره اوقاف ‏استان انجام می‌شود.‏