نانو، دروازه ورود به بازارهای آینده

دقیقا. ما خوشحال هستیم که در سایر حوزه‌های تکنولوژی مانند بیو و IT همیشه از ما مثال می‌زنند. ما برای بقیه ستادها هم می‌توانیم الگوها و برنامه‌هایمان را تشریح کنیم تا این روند در تمامی حوزه‌های دیگر هم اتفاق بیفتد.

علی‌رغم زیرساخت‌های خوبی که در کشورهای پیشرفته شکل گرفته تنها حدود 75 درصد فناوری‌هایی که خلق می‌شود به بازار می‌رسد، پس ببینید کشور ما در چه شرایطی قرار گرفته است. در بحث High Tech و فناوری‌های پیشرفت، یک فناوری مثل یخ است و ذوب می‌شود. اگر می‌خواهیم تکنولوژی‌ای ارائه بدهیم که 10 سال بنشینیم پایش و بخوریم، بایستی یک حرکت پویا در بدنه توسعه تکنولوژی فعال باشد و دنیا را باید مانیتور کنیم.

ما در این بحث داریم خوب پیش می‌رویم و تعداد زیادی شرکت دارند تولید ثروت می‌کنند. حالا برمی‌گردیم به سوالی که شما پرسیدید ما واقعا کجای ‌کاریم؟ فاز اول همان تولید مواد نانوست، فاز بعدی دستکاری این مواد است یعنی بتوانیم ساختارهای نانویی داشته باشیم و سپس از این ساختارها ماشین‌های نانویی بسازیم. این که ما در فاز یک هستیم و دنیا در فاز 3 (نانوربات‌ها)‌ درست نیست. در تمام مباحث مملکت باید خودمان را با بهترین‌ها مقایسه کنیم. این رمز موفقیت ماست و ما خوشحالیم که نانو در جایگاهی است که می‌توانیم خودمان را با بهترین‌ها مقایسه کنیم. شان کشور ما این است که خودمان را با بهترین‌ها در دنیا مقایسه کنیم. این خیلی ارزشمند است ولی گاهی اوقات مقایسه‌ها نباید به گونه‌ای ارائه شود که موجب یاس و ناامیدی شود. یعنی مقایسه‌هایی شود که واقعا عصاره واقعیت‌ در آن نباشد. کشورهای دیگر در حال طراحی ابزار جدیدی همچون نانوربات‌ها هستند. ‌

در کشور ما هم آقای پروفسور رفیعی‌تبار و افراد دیگر روی این موضوع کار می‌کنند و در واقع دنیا هم در همین فاز است اما همان‌طور که خود آقای رفیعی‌تبار گفته بود ما سال 2050 شاهد نانوربات‌ها خواهیم بود، یعنی زمانی که چنین طرح هایی به بلوغ خودش برسد و من هم می‌گویم قطعا به آنجا خواهد رسید.

فعلا در فاز مطالعات اولیه است و کشورهای اروپایی و آمریکایی تا آنجایی که ما خبر داریم کارهای شبیه‌سازی آن را انجام می‌دهند و طبیعی است که با سرمایه‌گذاری‌ای که آنها می‌کنند در این بخش از ما جلوتر باشند.

من با این موضوع موافق نیستم. آیا ما به مقالات علمی‌ای که دنیا منتشر می‌کند دسترسی داریم؟ قطعا داریم،‌ ولی چطور ما می‌توانیم استفاده کنیم؟ دیگران را متهم نکنیم که از علم ما سوءاستفاده می‌کنند. اگر ما نمی توانیم از آنها استفاده ‌کنیم بهتر است پتانسیل‌های آن را ایجاد کنیم. من بحثم این است که فرافکنی نکنیم. بیاییم نقص خودمان را بپذیریم. شما تا مشکل را نپذیرید در رفع آن کوشا نمی‌شوید. دنیا هم تولید علم می‌کند و ما استفاده می‌کنیم. به جرات بگویم بیش از آنچه که دنیا از علم ما استفاده کند، حداقل در توسعه دانش خودمان از علم دنیا استفاده می‌کنیم.ما داریم تلاش خودمان را می‌کنیم.

من محدودیت‌های کشور را درک می‌کنم و در عین حال با پتانسیل‌ها و قابلیت‌های موجود داریم توجه مسوولان را جلب می‌کنیم. واقعا اگر روی این پتانسیل‌ها و قابلیت‌ها و منابع انسانی که ما تربیت می‌کنیم سرمایه‌گذاری شود خروجی‌های خیلی بزرگ و شگفت‌آوری می‌توانیم داشته باشیم.

بله، من گفتم چقدر در توسعه منابع انسانی موفق هستیم، طبیعی است اگر فکری برایشان نکنیم همه سرمایه‌های انسانی‌مان که اصلی‌ترین سرمایه‌های ما هستند به جایی می‌رود که شرایط رشد برایش فراهم است.

مثال قدیمی می‌گوید آب چاله را پیدا می‌کند. خوب بالاخره وقتی نیروی انسانی مطلوب را تربیت کنیم طبیعی است می‌رود جایی که رشد و ارتقا پیدا کند و این موضوع کاملا طبیعی است. اما مهاجرت دیگری در جامعه ما اتفاق می‌افتد که متاسفانه به آن توجه نمی‌شود و چیزی نیست جز مهاجرت تخصصی. به این معنا که شخصی در نانوتکنولوژی تخصص گرفته، خارج هم نرفته، در ایران مانده اما در زمینه دیگری مشغول به کار است. شخص فوق‌لیسانس الکترونیک است در حجره پدرش در بازار کار می‌کند. چون شغل مطلوب ندارد. این یک مهاجرتی است که در سکوت اتفاق می‌افتد. دانشگاه‌ها آمار بگیرند چند درصد از نیروهایی که تربیت کردند در حوزه تخصصی خودشان مشغول به کار هستند؟

من می‌گویم این نوع مهاجرت از آن نوع اول (مهاجرت به خارج)‌ بیشتر است و متاسفانه فاجعه پنهانی است که کسی به آن توجه ندارد.

همه دانشگاه‌ها فقط وظیفه تربیت نیروی انسانی دارند، حالا بعد از فارغ‌التحصیلی برای این افراد چه اتفاقی می‌افتد به آنها مربوط نمی‌شود. مثل کشاورزی که می‌گوید من میوه تولید می‌کنم، می‌گذارم جلوی باغم، حالا این میوه بگندد، به بازار برسد یا... به من ربطی ندارد.