صدایی برای کلانشهر

می دانید که میدان 15 خرداد و میدان ارک از ابتدا صدای جمهوری اسلامی ایران بود. یعنی تولید و تهیه برنامه‌ها در این ساختمان انجام می‌شد و پخش برنامه‌ها در جام‌جم. سال 72ـ71 بود که صدای جمهوری اسلامی ایران و شبکه سراسری به جام‌جم منتقل شد و قرار شد که شبکه استان تهران که متشکل از رادیو پیام و رادیو تهران بود در میدان ارک باقی بماند. رادیو پیام هم در سال 81 به جام‌جم منتقل شد و فقط رادیو تهران در اینجا باقی ماند.

نه منتفی شد. این ساختمان و لوازم و دستگاهای آنالوگی که در این مکان وجود داشت موجب شد زمزمه تبدیل شدن ارک به موزه رادیو شنیده شود. هرچند به نظر من همین الان هم اینجا به دلیل قدمت بنا و ابزار و لوازمی که دارد به نوعی موزه رادیو محسوب می‌شود. شاید بهتر باشد بگوییم یک موزه بالقوه است.

اگر ما بخواهیم در مقابل شبکه یک تلویزیون، یک شبکه رادیویی را از حیث قدمت و بزرگی قرار دهیم باید به رادیو ایران اشاره کنیم. چون پوشش سراسری و کاملی در سطح ایران دارد. رادیو تهران البته در ردیف رادیوهای عمومی قرار می‌گیرد که مخاطب عام دارد اما پوشش جغرافیایی‌اش استان پهناور تهران است. یعنی شهرستان‌های استان تهران نیز تحت پوشش این شبکه قرار دارند. البته در بسیاری از شهرستان‌های کشور نیز صدای رادیو تهران شنیده می‌شود. موج ای ام ما بویژه شب‌ها در شهرستان‌های دیگر هم قابل دریافت است. اما مخاطبان و سوژه‌های مورد نظر من برای مردم استان تهران است.

درست است ولی به این معنا نیست که ما به مسائل مهم ملی و جهانی توجه نمی‌کنیم. فرضا تحولات انرژی هسته‌ای به تهران تعلق ندارد و یک مساله ملی است و ما هم در این رادیو به آن می‌پردازیم. در بخش اخبار ما با اولویت اخبار استانی به اخبار ملی و بین‌المللی می‌پردازیم. در واقع تهران ، ایران و جهان به ترتیب اولویت ما در تولید و پخش اخبار است. مثلا الان ما در رادیو تهران به شکل لحظه به لحظه اخبار جام جهانی فوتبال را گزارش می‌کنیم.

غیر از این هم نیست. ببینید مثلا برنامه خانواده ممکن است در رادیو ایران یا رادیو فرهنگ هم باشد و رادیو تهران نیز یک برنامه خانوادگی داشته باشد، اما مسائل و موضوعاتی که در برنامه خانواده شبکه تهران مطرح می‌شود با برنامه خانواده شبکه ایران متفاوت است و در اینجا به مسائلی پرداخته می‌شود که یک خانواده در تهران با آن مواجه است. در واقع موضوع برنامه خانواده در شبکه‌های سراسری عام‌تر است. اما رادیو تهران به مسائلی مثل عارضه‌های شهرنشینی و آپارتمان‌نشینی، مادران شاغل و مسائل کودک و... که بیشتر در شهر بزرگی مثل تهران شایع است می‌پردازد. تمایز برنامه‌های رادیو تهران با برنامه‌های مشابه در شبکه‌های دیگر بر اساس نیازمندی‌ها و ویژگی‌های زندگی در شهر تهران شکل می‌گیرد.

دقیقا. برنامه‌سازی‌های ما مبتنی بر شیوه زندگی در شهر تهران است. مثلا به دلیل این‌که مردم تهران وقت کمتری برای شنیدن رادیو دارند برنامه‌سازی‌های ما نیز کوتاه مدت است. مثلا ممکن است یک شهروند تهرانی در یک مدت زمان کوتاهی فرضا در تاکسی شنونده برنامه ما باشد لذا ما به گونه‌ای برنامه‌ریزی کردیم که آن شهروند بتواند از یک برنامه خاص استفاده کرده و لذت ببرد. به عنوان مثال ما هر 25 دقیقه به اخبار تهران و وضعیت ترافیک شهری می‌پردازیم و در این 5 دقیقه اخبار تحت عنوان صدای شهر در حوزه مدیریت شهری اطلاعات مفیدی به شنوندگان می‌دهیم. برنامه‌سازی‌های ما به شکلی است که در 25 دقیقه به سرانجام می‌رسد و دست‌کم شنونده گذری این شبکه می‌تواند پیامی را از آن دریافت کند. مثلا برنامه خانه آبی که یک برنامه خانوادگی است، از 3 بخش 25 دقیقه‌ای تشکیل شده که در هر بخش به یک موضوع پرداخته می‌شود. به هر حال کنداکتور رادیو تهران که یک رادیوی 24 ساعته است با توجه به زمان پخش برنامه‌ها طراحی شده و بین گروهای برنامه‌ساز توزیع شده، مثل از برنامه 10 دقیقه‌ای در رادیو تهران در ساعت‌های پرمخاطب تا برنامه 3 ساعته تهران در شب که از 12 شب تا 3 بامداد است و برنامه از ستاره تا سپیده که از 3 تا 6 بامداد است.

بله استودیو صدای شهر که هر نیم ساعت 5 دقیقه برنامه پخش می‌کند برای همین هدف در نظر گرفته شده است. در این برنامه شماره تلفنی اعلام می‌شود که مردم با آن تماس می‌گیرند و نظرات و انتقادات و پیشنهادات خود را آنجا مطرح می‌کنند و اصولا گزارشگر ما در استودیو صدای شهر خیلی فعال هستند و به مناطق مختلف شهرداری سرکشی می‌کنند و از مسائل و مشکلات منطقه گزارش تهیه می‌کنند. استودیو بعد از پخش گزارش به عنوان یک رابط بین مردم و مسوولان عمل می‌کند و در جهت رفع مشکلات شهری اقدام می‌کند. همچنین مدیران شهری در برنامه‌های گفتگو محور ما شرکت می‌کنند و از طریق همین مجاری ارتباط مشکلات مردم را در حوزه مدیریت شهری می‌شنوند و به سوالات آنها پاسخ می‌دهند.

طبیعتا اولویت با مناطقی است که زودتر با برنامه تماس می‌گیرند و مشکلاتشان را طرح می‌کنند. اما در سیاستگذاری ما این است که رادیو تهران به شکل نوبتی در مناطق مختلف شهری حضور پیدا کرده و مسائل منطقه را بازتاب دهد. این طوری نیست که منطقه‌ای اصلا پرداخته نشود و منطقه دیگر هر روز موضوع برنامه باشد. یک توزیع عادلانه بین مناطق بیست و دوگانه شهر اتفاق می‌افتد و با توجه به موضوعاتی که انتخاب می‌شود به مناطق شهری ورود می‌کنیم و هیچ منطقه‌ای را از قلم نمی‌اندازیم. به هر حال وظیفه اصلی ما اطلاع‌رسانی و برنامه‌سازی است و ما خودمان را موظف می‌دانیم خدمات مدیران شهری را منعکس کنیم و تمام پروژه‌هایی که افتتاح می‌شود و مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد را به اطلاع شهروندان برسانیم. ضمن این‌که در کنار مسائل شهری، براساس کنداکتور 24 ساعته رادیو تهران موضوعات متعدد و متنوعی، محور برنامه‌های ما قرار می‌گیرد. ما از کرسی‌های آزاداندیشی و مباحث نظری گرفته تا برنامه‌های پزشکی، خانوادگی، ادبی و سرگرمی در رادیو تهران برنامه داریم.

این برمی‌گردد به نوع مخاطب در شهر تهران و همان‌طوری که قبلا گفتم با مسائل خاص‌تری در زندگی خانوادگی و اجتماعی مواجه است.

مخاطبان رادیو تهران با توجه به جمعیتی که در این شهر متمرکز است، میزان تحصیلات شهروندانی که در تهران زندگی می‌کنند، میزان درآمد و معیشت آنها و مشکلات خاص شهری و انسانی طبیعتا جنس برنامه‌هایی که برای این مخاطبان ساخته می‌شود با جنس برنامه‌هایی که برای مخاطبان غیرتهرانی تهیه می‌شود تفاوت‌هایی خواهد داشت و این یک امر طبیعی است. در واقع بر اساس نیاز مخاطب تهرانی سوژه‌های برنامه تعیین می‌شود. اصلا من معتقدم که ساخت برنامه کودک برای کودک تهرانی با کودک شهرستانی متفاوت است. به دلیل این‌که فضای زندگی آنها با هم متفاوت است. این به معنای برتری هیچ یک از مخاطبان بر دیگری نیست، بلکه برتفاوت‌های زیستی افراد با توجه به ویژگی‌های محیطی و فرهنگی تاکید دارد و منطقی است که این تفاوت‌ها در برنامه سازی‌ها نیز لحاظ شود.

معرفی تهران به تهرانی‌ها نتیجه و حاصل برنامه‌های رادیو تهران است که به شکل مستقیم و غیرمستقیم صورت می‌گیرد. اما برنامه روتینی که به شکل مستقل به معرفی تهران بپردازد در یک دوره‌ای انجام شد که فکر می‌کنم در نوروز سال 88 بود که با همکاری سازمان میراث فرهنگی این کار انجام شد. در برنامه‌های نوروزی امسال نیز معرفی نقاط گردشگری تهران برای مخاطبان این رادیو صورت گرفت. اما لازم است که یک برنامه روتینی در این شبکه داشته باشیم که به این موضوع به شکل جدیدتری پرداخته شود و سازمان میراث فرهنگی، شهرداری تهران و نهادهای مشابه نیز باید ما را در این مسیر یاری کنند.با این حساب رادیو تهران باید با نهادها و مراکزی که به مدیریت شهر تهران تعلق دارند تعامل مداومی داشته باشد.درست است، ما با شهرداری و شورای شهر تهران همکاری مداومی داریم. همین استودیوی صدای شهر با مشارکت شهرداری تهران راه‌اندازی شد، حتی محل استودیوی ما در خیابان ایرانشهر در مرکز کنترل ترافیک واقع شده است و ما همکاری خوبی با شهرداری داریم.

به نظر من آینده رادیو به آدم‌های رادیو بستگی دارد. اگر نیروهای خلاق و با استعداد در این رسانه فعالیت کنند و برنامه سازی‌های رادیو کیفیت و جذابیت داشته باشند مطمئنا رادیو آینده درخشانی خواهد داشت. این ربطی به رسانه‌های دیگر هم ندارد. الان مخاطبان ما ذائقه شان تغییر کرده و با سوادتر و آگاه‌تر شده‌اند، لذا نه فقط رادیو که هر رسانه دیگری اگر آنچه که ارائه و عرضه می‌کند کمتر از داشته‌های مردم و مخاطبان نباشد نمی‌تواند موفق شود و رضایت آنها را جلب کند. در واقع اگر برنامه‌هایی که در رادیو تهیه و تولید می‌شود کاربردی باشند و متناسب با نیازها و ذائقه مخاطبان، در 5 سال آینده مخاطبان رادیو نه تنها کم نمی‌شوند بلکه افزایش هم خواهند داشت.