آغاز تابستان بدون بودجه غنی‌سازی اوقات فراغت

طی سال‌های اخیر بر لزوم غنی شدن و اجرای برنامه‌های متنوع‌ برای فراغت جوانان بسیار توصیه شده است، اما هنوز اگر از دستگاه‌های متولی پرسیده شود برای غنی‌ شدن فراغت جوانان چه برنامه‌ای دارند جز تکرار سیاست‌های گذشته، حرفی برای گفتن ندارند.

براساس اظهارات برخی مسوولان ستاد اوقات فراغت ، نبود بودجه مشخص و استفاده از امکانات ادارات در بحث غنی‌سازی منجر به کاهش شفافیت در این زمینه شده است؛ بویژه این که نقش جوانان شهرستانی و روستایی در این باره بسیار کمرنگ توصیف می‌شود.

براساس آخرین پیمایش سازمان ملی جوانان، 54 درصد جوانان وقت آزاد خود را با خانواده، 29 درصد با دوستان، 10 درصد به تنهایی و 5 درصد صرف کتابخوانی می‌کنند، عده‌ای هم اعلام نکرده‌اند که فراغت خود را چگونه می‌گذرانند. چنین آماری نشان می‌دهد که جوانان برای غنی کردن و استفاده بهینه از اوقات فراغتشان برنامه مشخصی ندارند، بخصوص این که بیش از نیمی از جوانان تماشای تلویزیون و استفاده از اینترنت را مهم‌ترین سرگرمی خود می‌دانند.

2 سال قبل در چنین روزهایی خبر تدوین و ارائه قانون اوقات فراغت جوانان به مجلس مطرح شد، این لایحه را نمایندگان تام‌الاختیار 20 دستگاه در شورای عالی جوانان به مجلس تقدیم کرده بودند تا شاید وضعیت آشفته برنامه‌های فراغت جوانان سامان گیرد، اما در 2 سال گذشته این لایحه نه تنها قانون نشد بلکه به دلایلی نامعلوم به فراموشی سپرده شد، به‌گونه‌ای که حتی برخی نمایندگان مجلس از وجود آن ابراز بی‌اطلاعی می‌کنند.بی‌توجهی به بحث اوقات فراغت جوانان تا آنجاست که بعضی نمایندگان مجلس از نبود متولی مشخص انتقاد کرده و بعضی مسوولان فرهنگی ادامه این روند را آسیب زا می‌دانند.

محمدتقی فخریان، دبیرکل اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان می‌گوید: بسیاری از معضلات اخلاقی و فرهنگی در میان نوجوانان و جوانان در اثر نبود برنامه‌ریزی جدید برای گذران اوقات فراغت در بین آنها بوده است. اگر برای ایام تابستان برنامه‌ریزی نشود و نظارت روی دانش‌آموزان نباشد، به عنوان تهدید جدی تلقی خواهد شد.

اگر غنی‌سازی اوقات فراغت جوانان در تابستان چندان هم بدون متولی نیست اما تعداد مجریان برنامه‌های اوقات فراغت چنان نامشخص است که نمی‌توان برآورد دقیقی از مفید بودن این برنامه‌ها ارائه کرد. به طور کلی مهم‌ترین دستگاه‌های برنامه‌ریز در این حوزه شامل سازمان ملی جوانان، وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، بهداشت، هلال احمر، جهاددانشگاهی، کمیته امداد، سازمان حفاظت از محیط زیست، سازمان تبلیغات، بسیج، تربیت بدنی، اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان، ستادعالی کانون‌های فرهنگی ـ هنری مساجد، سازمان دانش‌آموزی و شهرداری‌هاست.

برنامه‌های وزارت آموزش و پرورش هر چند پرمخاطب‌ترین دستگاه غنی‌سازی اوقات فراغت است، اما پایگاه‌های تابستانی، استخرهای شنا و سالن‌های ورزش نهایت توان این دستگاه است که تنها 5 میلیون دانش‌آموز را تحت پوشش قرار می‌دهد. اختصاص 2میلیارد تومان به اوقات فراغت دانش‌آموزان تهرانی در تابستان امسال نشان می‌دهد که شاید آموزش و پرورش تنها متولی باشد که به طور شفاف برنامه‌های خود را در این حوزه اعلام کرده است.

برنامه‌های سازمان ملی جوانان براساس آخرین آمارها بیش از25 میلیون جوان 15 تا 29 سال را زیرپوشش می‌گیرد که حدود 24 میلیون و 500 هزار نفر از آنان در سنین 11 تا 24 سال قرار دارند شاید به همین خاطر برخی سایت‌ها اعلام کردند که بنابر قانون بودجه 89، بودجه این سازمان در سال 89 حدود 5‌/‌3 برابر شده است، یعنی بودجه 11میلیارد تومانی سازمان در سال 84 به 39 میلیارد و 80 میلیون تومان در سال 89 رسیده است. این در حالی است که عملکرد این سازمان در بخش‌هایی مانند اوقات فراغت از شفافیت لازم برخوردار نیست.

سیداحمدرضا دستغیب،‌ نایب‌رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس در این باره می‌گوید: «سازمان ملی جوانان باید مدیریت ستادی را برعهده بگیرد و با رصد مشکلات از دستگاه‌ها بخواهد که اهتمام ویژه‌ای در امور جوانان داشته باشد.» به گفته وی اگر این سازمان از نقش ستادی خود فاصله بگیرد، هر چقدر هم اعتبارات اوقات فراغت افزایش یابد، پاسخگوی نیاز جوانان نخواهد بود.

متاسفانه در روزهای اخیر تلاش «جام‌جم» برای گفتگو با مدیر دفتر فراغت سازمان ملی جوانان به نتیجه نرسید، علت این امر «ورود تازه مدیریت به این حوزه و بی‌اطلاعی از جزئیات برنامه‌های سازمان ملی جوانان در حوزه فراغت آن هم در شروع فصل اوقات فراغت جوانان است»!

معاون طرح و برنامه دستگاه‌ها در سازمان ملی جوانان سال گذشته از راه‌اندازی سامانه مجازی اطلاعات اوقات فراغت خبر داد و با اختصاص 6 میلیارد تومان در سال 88 به غنی‌سازی اوقات فراغت برای اولین بار از اجرای برنامه‌هایی مانند اطلاع‌رسانی، برپایی نمایشگاه، شناسایی الگوهای برتر فراغتی در قالب جشنواره و... سخن گفت که به نظر نمی‌رسد جلوه بیرونی این برنامه‌ها برای اوقات فراغت چندان روشن باشد. به طوری که داریوش قنبری، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس در این باره به ایسنا می‌گوید: متاسفانه سازمان ملی جوانان تاکنون هیچ کار مثبتی برای غنی‌سازی اوقات فراغت انجام نداده و نتوانسته است از امکانات دولتی برای غنی‌سازی استفاده کند و هنوز یک برنامه عملی مفید برای پر کردن اوقات بیکاری جوانان وجود ندارد.

به هر حال این روزها کارشناسان فرهنگی و نمایندگان مجلس از یک سو و خانواده‌ها و معلمان از سوی دیگر براستفاده مفید از ساعات بیکاری نوجوانان و جوانان در تابستان تاکید می‌کنند. در حالی که امسال هم مانند سال‌های قبل از برنامه خبری نیست و اعلام بودجه و توجه به علایق جوانان هم به فراموشی سپرده شده است.

کتایون مصری 
گروه جامعه