سرقت به ضرب چاقو

معتادان سابقه‌دار

در بیشتر موارد دو عنوان در کنار اسامی متهمان به زورگیری تکرار می‌شود؛‌ معتاد و سابقه‌دار. آن طور که اخبار منتشر شده توسط پلیس آگاهی نشان می‌دهد، افرادی که این دو عنوان را یدک می‌کشند بیش از دیگران به سمت چنین جرایمی گرایش پیدا می‌کنند.

کارآگاهان پایگاه پنجم پلیس آگاهی تهران بتازگی یک باند زورگیری را متلاشی کرده‌اند. سرهنگ علی‌اکبر اسدی، رئیس این پایگاه درباره متهمان این پرونده می‌گوید: «متهمان برای ارتکاب جرایم ابتدا با سرقت موتورسیکلت از افراد،‌ با همان موتورسیکلت‌های مسروقه از مردم اخاذی می‌کردند. آنها پس از چند روز ارتکاب سرقت با استفاده از موتورسیکلت‌های مسروقه، ضمن رها کردن این موتورها، برای خود موادمخدر کراک و شیشه می‌خریدند، سپس مدتی را در مخفیگاه خود سپری می‌کردند، اما با تمام شدن مواد و احتیاج به تأمین پول، مجددا به همان شیوه اقدام به زورگیری و کیف‌قاپی در سطح شهر می‌کردند.»

به گفته این مقام انتظامی، اعضای این باند دارای سوابق کیفری متعددی هستند. سرهنگ اسدی توضیح می‌دهد: «خرید و فروش موادمخدر، رابطه نامشروع، خسارت به اموال عمومی، کیف‌قاپی، سرقت لوازم داخل خودرو، زورگیری و اخاذی، و ضرب و جرح عمدی از جمله سوابق اعضای این باند است.»

مادر یکی از متهمان این باند درباره فرزندش می‌گوید: «پسرم 2 ساله بود که شوهرم فوت کرد و من با کار کردن در خانه‌های مردم، هزینه زندگی خود و فرزندانم را تأمین می‌کردم، اما پسرم ناخلف از کار درآمد. او از چند سال پیش برای تأمین موادمخدر خود مرا مجبور می‌کرد به وی پول بدهم و زمانی که در مقابل خواسته او مقاومت می‌کردم، آنچنان مرا مورد ضرب و شتم قرار می‌داد که یک بار باعث پاره شدن پرده گوشم شد.»

اعضای این باند را می‌توان یک نمونه از متهمان به زورگیری به حساب آورد و با توجه به سوابق و رفتار آنان به تحقیق درباره این گروه از سارقان خشن پرداخت. آن طور که نادر میرزایی، روان‌شناس می‌گوید، رفتار این متهمان بیش از هر چیز تحت تاثیر مواد مخدر انجام می‌شود. او توضیح می‌دهد: «فرد معتاد بنا به عوارض ناشی از مصرف مواد یا خودش دنبال شغل و منبع درآمد مشروع نمی‌رود یا کسی نیست که او را به کار بگمارد، بنابراین معتاد یک مشکل همیشگی دارد، او مجبور است مواد مخدر تهیه کند، ولی پولی برای این کار ندارد و چاره‌ای برایش باقی نمی‌ماند جز این که به روش‌ها و اعمال غیر قانونی متوسل شود. از سوی دیگر معتاد وابستگی خود را به خانواده، اطرافیان و جامعه از دست می‌دهد به همین دلیل هم به نزدیکان خود ظلم می‌کند. از به‌هم ریختن نظم جامعه ابایی ندارد و آسیب‌رساندن به دیگران در نظرش قبیح جلوه نمی‌کند. در چنین شرایطی است که معتاد جرایم خود را با توسل به زور و خشونت انجام می‌دهد.»

به گفته سرهنگ بهروز رهبریان، یکی از معاونان پلیس آگاهی تهران اعضای این باند نیز به مصرف کراک و شیشه اعتیاد داشتند و همین نکته بر گفته‌های میرزایی در خصوص نقش مواد مخدر در این جرایم مهر تایید می‌زند.

نکته حائز اهمیت دیگر سابقه‌دار بودن این متهمان است.

میرزایی دراین باره چنین اظهار نظر می‌کند: «برای این مجرمان مجازات زندان در نظر گرفته می‌شود و هدف از این کار تنبیه و اصلاح متهمان است. تجمع مجرمان حرفه‌ای در یک مکان و داشتن فرصت زیاد باعث می‌شود آنها از یکدیگر تعالیم مجرمانه بگیرند و در کار خود خبره‌تر شوند، در واقع 2 موضوع مهمی‌ که برای زندانیان باید مد نظر قرار داد عبارت است از طبقه‌بندی زندانیان و برنامه‌ریزی برای پر کردن زمان فراغت آنها.

مجرم در زندان باید از وقت خالی که به دست آورده به بهترین شکل ممکن استفاده کند و آموزش‌های لازم را برای بازگشت به جامعه ببیند و از سوی دیگر باید شرایطی فراهم شود که تحت تاثیر آموزه‌های نادرست تبهکاران حرفه‌ای تر قرار نگیرد.»

این کارشناس درباره کارکرد تنبیهی زندان نیز معتقد است: «وقتی قبح زندان رفتن برای فرد از بین رفت طبیعتا این مجازات دیگر تنبیه‌کننده نیز نخواهد بود به همین دلیل هم می‌بینیم تعدادی از مجرمان بارها راهی حبس شده و سال‌های زیادی را پشت میله‌ها گذرانده‌اند، اما باز هم بدون هراس از مجازات به اعمال مجرمانه روی می‌آورند.»

احمد ابراهیمی، حقوقدان نیز در این خصوص عقیده دارد، مجازات زورگیری کافی نیست. او با اشاره به این که قانونگذار به زورگیری به این شیوه که امروز رایج شده به چشم یک جرم مستقل نگاه نکرده است، می‌گوید: «در ماده 617 قانون مجازات اسلامی‌ تصریح شده است هر کس به وسیله چاقو یا هر نوع اسلحه دیگر تظاهر یا قدرت‌نمایی کند یا آن را وسیله مزاحمت اشخاص یا اخاذی یا تهدید قرار دهد‌یا با کسی گلاویز شود در صورتی که از مصادیق محارب نباشد به حبس از 6 ماه تا 2 سال و شلاق محکوم خواهد شد. اکنون قضات نیز برای زورگیران با توجه به همین ماده، اعمال مجازات می‌کنند. البته قوانین مربوط به جرم سرقت را نیز برای آنان در نظر می‌گیرند. به نظر می‌رسد این مجازات‌ها چندان بازدارنده نیست و باید در این خصوص بازنگری صورت بگیرد.»

یکی از نگرانی‌ها و دغدغه‌های مسوولان تامین امنیت جامعه، پایین آمدن سن جرم است. متهمان پرونده‌ای که در 3 فقره زورگیری یک بار قتل انجام داده و در دو مورد مالباختگان را زخمی‌کرده بودند هر سه 17 و 18 ساله بودند. سرهنگ مرادی، سرپرست فرماندهی انتظامی شهرستان رباط کریم نیز از دستگیری 3 عضو 17 ساله یک باند زورگیری خبر می‌دهد و می‌گوید: «در پی طرح شکایت از سوی مالباخته‌ای که طعمه 3 زورگیر شده و متهمان با تهدید و ضرب و شتم وی یک رشته گردنبند طلا از او دزدیده بودند ماموران به تحقیق در این باره پرداختند و با راهنمایی شاکی زورگیران را که هر سه 17 سال داشتند دستگیر کردند و متهمان در بازجویی‌ها، اتهامات خود مبنی بر زورگیری همراه با تهدید و ضرب و شتم را پذیرفتند.»

کارشناسان بر این عقیده‌اند یکی از دلایلی که از نوجوانان، مجرم حرفه‌ای می‌سازد اخراج آنان از مدارس است.

دانش‌آموزانی که به هر دلیل رفتارهای نامتعارف از خود نشان می‌دهند و نشانه‌هایی از شخصیت ضداجتماعی دارند، گاهی در مدارس تحمل نمی‌شوند حال آن‌که اخراج آنان سبب می‌شود آنها به سمت جرم و تبهکاری کشیده شوند.