روزهای تکراری یک جشنواره سینمایی

کن که به عنوان جشنواره‌ای مستقل با گرایش توجه به فیلم‌های هنری راه افتاده حالا به اعتقاد برخی از سینماگران از هدف اصلی‌اش فاصله گرفته و بیشتر در قید و بند نام‌ها و چهره‌های مطرح سینمایی است. از سوی دیگر بحران اقتصادی اروپا نیز تا حدودی تاثیرش را بر این جشنواره و سایر رویدادهای مشابه برجا گذاشته است. علیرضا رئیسیان که تازه از جشنواره کن به ایران بازگشته به ایسنا می‌گوید: «جشنواره امسال رونق سال‌های پیش را نداشت.»

به اعتقاد رئیسیان وضعیت اقتصادی اروپا و بحث انتخاب فیلم‌های مسابقه و جنبی این جشنواره دو دلیل عمده‌ای بوده‌اند که روی رونق شصت و چهارمین جشنواره کن تاثیر منفی گذاشته‌اند. او می‌گوید: «در انتخاب فیلم‌های بخش مسابقه و جنبی جشنواره، بیشتر درگیر اسامی آدم‌ها هستند و این تکرار اسامی در بخش‌های مختلف جشنواره همه را خسته کرده است.»

نکته دیگری که رئیسیان به آن اشاره می‌کند، کیفیت فیلم‌های این دوره از جشنواره است؛ «تا روز جمعه که در کن حضور داشتم، هیچ فیلمی بیشتر از 3‌/‌4 امتیاز از منتقدان نگرفت و کیفیت فیلم‌ها صدای همه را درآورده بود و این نشان می‌دهد سطح فیلم‌ها بیشتر متوسط بوده است.»

او که طی 23 سال گذشته 5 بار به جشنواره کن رفته، معتقد است: «جشنواره امسال نسبت به دوره‌های دیگر پررونق نبوده است.» امسال سینمای ایران در جشنواره کن غایب بود و کیارستمی هم با فیلمی اروپایی (تولید شده در ایتالیا به تهیه‌کنندگی شرکتی فرانسوی)‌ در جشنواره حضور داشت. غیبت سینمای ایران در دو دوره اخیر کن به اعتقاد رئیسیان 2 دلیل دارد. او می‌گوید: «در جشنواره‌های رده A جهان فیلم‌های ایرانی را انتخاب نمی‌کنند و این مساله 2 دلیل دارد. یکی به خود فیلم‌ها و نگاه سفارشی پشت آنها بازمی‌گردد و دیگری مربوط به رفتار این جشنواره‌هاست.»

به اعتقاد این کارگردان، «این جشنواره‌ها فرمول ناگفته‌ای را دنبال می‌کنند و از سینمای ایران به دنبال انتخاب فیلم‌های سیاسی مخالف هستند.» او در مورد رفتار سیاسی این جشنواره‌ها مثالی هم می‌زند و می‌گوید: «در جشنواره فیلم برلین هم این اتفاق افتاد و آنها موضوع را باب میل خودشان تغییر دادند.»

رئیسیان تاکید می‌کند: «این نگاه، سینمای هنری ایران را تضعیف می‌کند، ما باید آثار پرقدرتی تولید کنیم که امر سفارشی بودن در آنها دیده نشود. از سوی دیگر به صورت هماهنگ باید با این دیدگاه جشنواره‌ها مقابله کنیم تا در نهایت سینمای ایران از مسیر اصلی‌اش منحرف نشود و حضور موفق و تاثیرگذاری در عرصه جشنواره‌های بین‌المللی داشته باشد.»

علی معلم، تهیه‌کننده و منتقد سینمایی هم در گفتگو با ایلنا می‌گوید: «عدم حضور سینمای ایران در بخش مسابقه کن، به سیاستگذاری‌های غلط جشنواره و کیفیت پایین فیلم‌های ایرانی بازمی‌گردد» به اعتقاد او: «به نظر می‌رسد آرام‌آرام به جای صدور فیلم، داریم کارگردان‌های خود را صادر می‌کنیم.»

نگاه خاص جشنواره‌های جهانی امری نیست که بر کسی پوشیده باشد، اما باید برای مقابله با این نوع نگاه برنامه‌ریزی‌های درستی هم صورت بگیرد. کن پایان یافته اما پرسش پائولوکوئلیو در رمان «برنده تنهاست» همچنان به قوت خود باقی است. «چه کسی به خشونت روشنفکرانه‌ای که دارد در کن رخ می‌دهد، توجه می‌کند؟»

رضا عظیمی/ جام‌جم