تولد دوباره اینترنت در ژنو علیرضا خراسانی

متاسفانه هر چه به زمان شروع اجلاس جامعه اطلاعاتی در ژنو نزدیک می شویم ، حرفها و سایتهای پرمدعا و ناعالمانه درباره آنچه قرار است اتفاق بیفتد ؛ ظاهر شده و اذهان عمومی را منحرف می سازد.

کد خبر: ۳۲۷۵۸

حرافان بی عمل نیز که به جای تصدیق اقیانوس تکنیک ، دم از سراب تئوری می زنند ، چهار نعل تازیده و خیال می کنند قرار است در آنجا برای اینترنت لباس جامعه شناختی و ارتباطاتی بدوزند. آنچه از تصمیم ها بیرون می آید (سوای ظاهر تئوریک و گول زننده) کاملا فنی خواهد بود و این چیزی است که بسیاری از شرکت کنندگان از آن کم اطلاعند. در طول عمر هر کس یا هر چیز لحظه هایی خاص پیش می آید که «شبکه اینترنت» نیز از آن مستثنی نیست . نشست روزهای دهم تا دوازدهم دسامبر در ژنو سوییس درباره جامعه اطلاعاتی یکی از آن لحظه های حساس است که پس از تعریف این که اینترنت چه بوده و هست ، قرار است از این موضوع که اینترنت چه خواهد بود نیز تعریفی جدید ارائه شود. ملاقات جهانی درباره جامعه اطلاعاتی سازمان یافته شده توسط (ITU) رهبران 60کشور جهان را گردهم خواهد آورد تا به بحث درباره راهی که قرار است بدانجا برویم ، بپردازند. شاید این واقعه کمی دیر رخ می دهد و دست کم باید یکی دو سال پیش چنین ملاقاتی صورت می گرفت اما حالا به همان اندازه دیر شدن ، کارها و مسوولیتها بزرگتر و دشوارتر شده که با دهها دیدگاه بعضا متفاوت شاهد مجادلات بزرگتری درباره جامعه اطلاعاتی در قرن بیست و یک خواهیم بود. مهمترین مساله در این میان بحث حاکمیت بر اینترنت است ، به دیگر سخن این که چه کسی یا چه سازمانی باید بر اینترنت حکم براند؛ فراساختار حیاتی Netها در کنار داعیه های حکومت بر دیگران از طریق اینترنت رقبای سرسختی را در کلکسیونی از کشورها و سازمانهای بین المللی و غیردولتی کنار هم جمع کرده است . امریکا به عنوان صاحب قلب اینترنت در کنار اروپا و جامعه انگلیسی زبان نظیر استرالیا، با کشورهایی مثل چین و هند و برزیل و تا حدودی افریقای جنوبی از یک طرف و با سازمانهایی مانند ICANN و ITu در این گود دست و پنجه نرم می کنند. بقیه کشورهای زبان بسته نیز در جناحی دیگر معتقدند هیبت اینترنت باید در هیات (ITU) به عنوان سازمانی بین المللی حکمرانی شود. این تصادم عقیده منجر به وقوع حوادث جالب توجه خواهد شد. نشست 12روزه در ماه سپتامبر و پیش کنفرانسی که در ماه نوامبر در این باره صورت گرفت به مشاجرات بدون حصول نتیجه ای مثبت دامن زد. سطح ناسازگاری از روی اسناد به بحث گذاشته شده کاملا هویداست . زمانی که موضوع خاردار حاکمیت اینترنت در آنجا مطرح شد اظهاراتی از دو طیف کاملا متناقض بروز کرد. طرح پیشنهادی که تا پیش از اجلاس اصلی تهیه شده و قرار است سال 2005 نمود یابد به شرح زیر است :
1- ایجاد یک نماینده جهانی بعنوان مدیر بین المللی بر منابع اینترنت بدون محدودیت روی پارامترهایی مانند سرورهای اصلی اینترنت ، نام Domain و واگذاری هرگونه آدرس IP و پروتکل های مرتبط.
2- ایجاد مراحل اولیه بسوی ساخت سرورهای اصلی اینترنت براساس منطقه های جغرافیایی خاص ، بدین معنی که به جای تجمع سرورهای اصلی اینترنت در یک جا ، باید سرورهای مذکور منطقه بندی شده و سپس استقرار یابند.
3- توسعه و آرایش دومین های اینترناسیونال و نام هاست های فراملی (Host names) سازگاز با آرشیتکت DNSهای کنونی 4همکاری جهت اجرا و انجام استراتژیهای مبتنی بر ساخت دومین های اینترناسیونال براساس کدهای مشخص شده برای کشورها براساس ظرفیتهای موجود کشوری و منطقه ای البته بسیار روشن است که اکثریت قاطع درباره گرفتن قدرت کنونی اینترنت از ICANN و دادن آن به ITU یکدل و یک رای هستند. البته در متن پیشنهادی آمده است که بخش خصوصی (منظور ICANN) می تواند بصورت مشاور بصورت شرکت خصوصی همچنان به همکاری خود ادامه دهد تا بتدریج حوزه نفوذش کاهش یافته و قدرت اصلی به دست ITU بیفتد. منهای این گارد گرفتن های قبل از وارد گود شدن اصل ماجرا را همه قبول دارند که کنفرانس ژنو به دو رهیافت بزرگ فکر می کند، رهیافت فنی و رهیافت سیاستگذاری کلان بر اینترنت . همگان قبول دارند که نه ITU و نه سازمان دیگری به اندازه ICANN در بعد فنی با توجه به تجربیات گسترده ، نمی تواند از پس مشکلات برآید. اگر همین فردا ICANN همه چیز را تحویل دار و دسته ITU و حاکم جدید اینترنت بدهد آیا همه چیز نمی خوابد؛ این سوالی است که خیلی ها در کنفرانس بدان فکر کرده و راهی مناسب را پیدا خواهند کرد. البته در طرح پیشنهادی هم با توجه به مضمون واژه ها این تعبیر به ذهن می آید که همچنان قدرت در دست کسی خواهد بود که بر رهیافت فنی مدیریت خواهد کرد! بیم آن نیز می رود که دامنه مشاجرات بالا گرفته و موافقت های اولیه بر سر آن نیز بی رنگ شود. گری فاولیه از ITU به عنوان سخنگوی رئیس نشستهای پیش از کنفرانس گفت روی 80درصد موضوعات موافقت اولیه صورت گرفته و قرار شد مشاجره ها در خود کنفرانس اصلی مطرح شده تا در سطح رهبران تصمیمی در خور گرفته شود. به گفته وی روی همه موضوعات صحبت شد ولی همگی دوباره به خانه اول بازگشتند که موضوع حاکمیت بر اینترنت آیا کل ماجرا را به ناگهان تحت الشعاع قرار نخواهد داد؛!! اختلاف میان ITUو ICANN چیز جدیدی نیست اما کنفرانس ژنو می تواند در ایجاد یا شکست لحظه ای حساس که در انتظار «شبکه اینترنت» است ؛ نقش مهمی بازی کند. ICANN واحدی شبه خود مختار از حکومت امریکاست (یک شرکت کالیفرنیایی خصوصی است که با تجمع کارشناسان بیزینس و فنی به دور خود در سال 1998بوجود آمد و در عرض چند سال بطور غیرارادی حاکم بلامنازع شد) اما International Telecommunications Union از 140سال پیش بوسیله کشورهای جهان جهت استاندارد کردن و متعارف سازی ارتباطات تلگرامی بوجود آمد و بعدها هر نوع ارتباطات از راه دور را در خود جا کرد. استدلال این بود که بهتر است ITU همچنان که سالها مسوولیت فراساختارهای ارتباطاتی را بر عهده گرفته اینترنت را نیز در اختیار بگیرد. افزایش رایانه های جهانی و شبکه اینترنت و استفاده از خطوط تلفن به این فکر دامن زد تا ITU بتواند مباشرت و سرپرستی لازم را بر عهده بگیرد. رهیافت Tcpip و پروتکل شبکه و توسعه نرم افزاری باعث قدرتمندتر شدن جامعه اینترنت شد و نقش ITU را کم جلوه داد تا این که ICANN توانست با مدیریت کامل خود را حاکم بلامنازعه جلوه دهد. بعدها رسوایی های مالی و مشکلات مدیریتی در ICANN باعث شد تا استوارت لین بعنوان مدیر تازه ساختاری جدید را برای این سازمان طراحی و پیاده سازی کند. حالا این سازمان هم با مشکلات داخلی و هم جنگ با ITU در حال چنگ زدن به اینترنت است ، تا موقعیت خود را استوارتر سازد. اما یکی از واقعیتهای کتمان ناپذیر، زنده ماندن ICANN علی رغم تمام داستانهاست ، دلیل آن سرورهای اصلی اینترنت است که از نظر بحث کارشناسی و فنی زیر نظر ICANN همچنان به شبکه اینترنت ، حیات می دهد. البته ICANN یکی از گروهکهای ذی نفع بزرگ در میان سازمانهای پیدا و پنهان اینترنت به شمار می آید. قدرت فناوری به حدی است که می تواند شبکه های جدید نیز بسازد. اگر کشورها از جانب امریکا احساس خطر کنند (نه هر کشوری ) آیا می توانند شبکه خاص خود را بسازند و آن را با استانداردهای خود ایمن کند (نظیر آنچه چینی ها دنبال آن هستند تا اینترنتی جدا از اینترنت کنونی و اینترنت 2بسازند)؛ البته این سناریو چندان یحتمل نیست و برای رسیدن به آن به زمان بیشتر و دانش بالاتر نیاز است . سناریوی دیگر این است که هر دو طرف و دو جناح نظراتشان به حدی باعث جدل شود که به بن بست کامل برسند و مذاکرات بی نتیجه پایان یابد. اما سناریوی بعدی رسیدن به توافق ضمنی است تا از سال 2005 دست به تغییرات اساسی در شبکه اینترنت بزنند که با توجه به مذاکرات همچنان قدرت فنی ICANN حرف اول را خواهد زد که بعد باید پروتکل های جدید اینترنت تعریف شده و استراتژی و سازماندهی شبکه منطقه ای جدید در اولویت کاری قرار گیرد. به گفته برخی خوشبختانه اوضاع آنچنان بحرانی نخواهد شد که شرکت کنندگان بالگد به دندان بزنند. اگر ITUتصویب پروتکل جدید را در اجلاس وتو کند آنوقت سناریوی دیگر پیش می آید و ماجرا کشدارتر می شود.