شیوع تب بهاره پس از پایان زمستان

ساعت زیستی بدن پستانداران از طریق هیپوتالاموس تنظیم می‌شود. این قسمت از مغز به کمک شبکیه چشم نسبت به وجود روشنایی در محیط اطراف فرد آگاهی پیدا و اطلاعاتی را درباره طول روز به غده صنوبری ارسال می‌کند.

غده صنوبری که در قشر مخ قرار دارد ترشح ملاتونین که از آن به عنوان هورمون خواب نام برده شده است را تحت کنترل قرار می‌دهد. ترشح هورمون ملاتونین تنها در هنگام تاریکی محیط امکان‌پذیر است و به همین علت مدت زمان ترشح این هورمون در بدن با تغییر مدت زمان تاریکی هوا و کاهش طول روز در فصل زمستان افزایش خواهد یافت. با توجه به این موضوع شاید بتوان گفت که افزایش انرژی افراد در فصل بهار می‌تواند ناشی از کاهش ترشح این هورمون در بدن باشد. علاوه بر انسان‌ها در بیشتر حیوانات و گیاهان نیز تغییرات فصلی با تغییرات رفتاری و فیزیولوژیکی همراه است. هر چه مدت زمانی که افراد در فصل بهار در خارج از خانه و در هوای آزاد و مجاورت نور خورشید سپری می‌کنند بیشتر باشد از نظر روحی در شرایط بهتری خواهد بود. چنانچه با افزایش تدریجی دما و به اوج رسیدن گرمای هوا در روزهای تابستان شدت تغییرات روحی و روانی و رفتاری ایجاد شده در افراد نیز به مراتب کاهش خواهد یافت. اگرچه هورمون ملاتونین همانند عقربه‌های یک ساعت زیستی عمل می‌کند که نمی‌توان آن را به عنوان تغییر اصلی در نظر گرفت اما شاید بتوان آن را آسان‌ترین راهکار برای توجیه این تغییرات دانست. عده‌ای بر این باورند که اختلالات روحی و روانی فصلی که بویژه در فصل زمستان با افزایش افسردگی در جوامع انسانی همراه است می‌تواند ناشی از تاخیر زمانی ایجاد شده در طلوع آفتاب باشد که به تدریج با آغاز فصل بهار از شدت آن کاسته می‌شود. اگرچه علت افزایش انرژی جسمانی افراد در فصل بهار موضوعی است که هنوز پاسخ علمی قابل قبولی برای آن یافت نشده است، اما از آنجایی که اختلالات روحی روانی فصلی موضوعی است که از نظر علمی مورد تایید قرار گرفته است می‌توان گفت تب بهاره نیز اختلالاتی است که قدم فراتر از افسانه‌های علمی تخیلی گذاشته و به مرزهای حقیقت رسیده است.

زهرا هداوند