کاهش 90 درصدی مرجان‌های خلیج فارس

قاسم نرگسی در گفتگو با مهر با اشاره به گرم شدن زمین و بالا رفتن دمای آبها گفت: گرمایش زمین باعث مرگ مرجانها شده است اما نمی توان تاثیرات ریختن فاضلابها به آبهای خلیج فارس و آلودگی نفتی شدید را نادیده گرفت. چرا که خلیج فارس آلوده ترین آبهای جهان را دارد و محل گذر کشتیهای نفتی و نفتکشهای غول پیکر است.

تحقیقات نشان می دهد در سال 2007 درجه حرارت آبها در برخی نقاط دنیا به 37 درجه سانتیگراد رسید که این گرمای هولناک در خلیج فارس، استرالیا، مالدیو و دیگر نقاط آبی دنیا مرجانها را در عمقهای 8 تا 10 متر نابود کرد چرا که با بالا رفتن دمای آب مرجانها اولین موجوداتی هستند که به شدت آسیب پذیرند.

این متخصص محیط زیست که در جزیره قشم به مطالعه مرجانها می پردازد، جریانهای آبی در خلیج فارس را مورد اشاره قرار داد و افزود: بحث گرمایش زمین و تاثیرات آن بر حیات در آبهای خلیج فارس به اندازه ای است که باید چاره ای اساسی اندیشید چرا که تاثیر آسیبهای جنگ نفتکشها در دوران جنگ تحمیلی بر موجودات دریایی به خصوص مرجانها کمتر از اثرات گرمایش و تغییرات اقلیمی است.

این پژوهشگر و مرجان شناس همچنین جزیره خارک را از بزرگترین پایانه های نفتی دنیا دانست و تاکید کرد: این پایانه با اینکه بارها مورد تهاجم قرار گرفته و سرشار از آلودگی نفتی بوده اما بهترین مرجانها را نیز در خود جا داده چرا که عمقی نسبتا مطلوب دارد و از تابش مستقیم آفتاب دور است که البته طبق تجربه با کوچکترین تغییرات دمایی در آب، مرجانهایش نابود شده اند.

نرگسی تاثیر آلودگی های نفتی در آبهای خلیج فارس را مشهود دانست و گفت: در جزیره کیش که برای مدتی نفت کشها توقف داشتند ماهی ها، دلفینها، کوسه ها و بسیاری از موجودات زنده دریایی در این جزیره به شدت تخریب شدند اما گرمایش زمین و تغییرات هراس آور دما در آبها توانسته تاثیر به مراتب خطرناکتری بر مرجانها بگذارد که در هزار سال اخیر بی سابقه بوده است. کف جزیره قشم به دلیل عمق پائین (حدود 6 متر) در معرض تابش مستقیم آفتاب است و به همین دلیل مرجانها در سالهای اخیر در آبهای کم عمق مرده اند.

به عقیده متخصصان مرجانها (corals) به دو دسته کل تقسیم می شوند: مرجانهایی که از خود آهک ترشح می کنند و به اصطلاح سفت بوده (hard coral) ایجاد آبسنگ (reef) می کنند و دیگر مرجانهایی که آهکی نبوده و اصطلاحا نرم (soft coral) نامیده می شوند.

عمده مرجانهای موجود در خلیج فارس از نوع آبسنگی است. وجود همین آبسنگهای مرجانی است که جلوه طبیعت زیبای دیگری به جزایر ایرانی خلیج فارس بخشیده است. همین مرجانها عامل زیست آبزیان ریز و درشت اطراف جزیره شده اند. انواع مرجانها در تمام نواحی دریایی اطراف جزایر ایران یافت می شوند ولی پراکنش انواع سخت یا آبسنگ ساز محدود به مناطق کم عمق جزایر و به وسعت صدها کیلومتر مربع است.

وجود نور کافی جهت عمل فتوسنتز باکتری های همزیست (زوگزانته ها) که در درون بافت های مرجانی زندگی می کنند، ضروری است. بدون نور کافی، میزان فتوسنتز در نتیجه قدرت مرجانها برای ترشح کربنات کلسیم و نهایتا ایجاد آبسنگ کاهش می یابد. آبسنگها در واقع نمشته های توده ای کربنات کلسیم (آهک) هستند که عمدتا توسط مرجانهای آبسنگ ساز یا هرماتایپیک تا حدی نیز توسط دیگر موجودات از قبیل جلبکهای آهکی ایجاد می شود.