تلاش برای تولید واکسن هایی با خطر کمتر و تاثیر بیشتر

واکسیناسیون یکی از بهترین روشهای پیشگیری از برخی بیماری های خطرناک است .

کد خبر: ۳۰۶۸۶

به طور کلی واکسن به ماده ای گفته می شود که وقتی وارد بدن می شود ، سیستم ایمنی را تحریک می کند و در نتیجه بدن را آماده می کند تا اگر در معرض حمله عامل بیماری زا قرار گرفت واکنش های لازم را برای جلوگیری از ابتلا به بیماری از خود نشان دهد. اغلب واکسن ها، میکروب ها و ویروس های بیماریزای کشته شده یا خفیف شده هستند که متاسفانه خطر دوباره شدت یافتن فعالیت آنها در بدن انسان وجود دارد؛ به همین دلیل دانشمندان رشته ویروس شناسی در نقاط مختلف دنیا تحقیقات بسیاری برای تولید واکسن هایی با قابلیت های بهتر آغاز کرده اند. واکسن های از نوع DNA یا ژن و پروتئین های نو ترکیب انواع جدیدی از واکسن ها هستند که در مقایسه با واکسن های قدیمی خواص بهتری از خود نشان می دهند. علاوه بر این واکسن های تلفیقی که شامل هر دو نوع واکسن از نوع DNA و پروتئین نو ترکیب است ، خواص بسیار بهتری دارد و یکی از موضوعات مهم مورد مطالعه دانشمندان است . در ایران نیز به کوشش محققان داخلی تحقیقات در این زمینه آغاز شده و نتایج مطلوبی نیز به دست آمده است . در این ارتباط گفتگویی داشته ایم با حوریه سلیمان جاهی ، دانشجوی دکتری ویروس شناسی دانشگاه تربیت مدرس ، که در قالب پایان نامه خود تحقیقات وسیعی در این زمینه انجام داده است.

این واکسن های جدید چگونه تولید می شوند؛
در روشهای معمول که واکسن از ویروس خفیف شده تهیه می شود، در واقع همه ژن ویروس که شامل بخش بیماریزا نیز می شود، مورد استفاده قرار می گیرد؛ در حالی که در روشهای جدید، بخشی از ژن ویروس را که نقش ایمنی زایی دارد، از آن جدا می کنیم و آن را با کمک ناقل در محیط کشت مناسب تکثیر می کنیم . این ناقل نوع خاصی از DNA است که می تواند بخش ایمنی زای ژن ویروس را بپذیرد. برخی باکتری ها، کشتهای سلولی ، سلول های پستانداران و حشرات از انواع این ناقلها هستند. سلول های حشرات که از لارو آنها به دست می آید، جزو ناقلهای ایده آل هستند ، زیرا در بدن انسان تولید بیماری نمی کنند. بخش مورد نظر جدا شده از ژن ویروس که خاصیت ایمنی زایی دارد با قرار گرفتن در DNA ناقل در محیط کشت مناسب تکثیر می شود. سپس عملیات خالص سازی انجام می گیرد. این عملیات معمولا با ستون های تجاری که به طور آماده موجود هستند انجام می شود. پس از خالص سازی ، DNA تولید شده برای تولید واکسن مورد استفاده قرار می گیرد. این DNA وقتی به صورت واکسن وارد بدن می شود با ساختن پروتئین ، آنتی ژن های لازم برای مقابله با بیماری را تولید می کند. در واکسن های پروتئین نوترکیب ، ژن از ویروس جدا نمی شود ، بلکه ویروس مستقیما در محیط کشت قرار می گیرد و آنتی ژن یا پروتئین مورد نظر را تولید می کند. سپس آنتی ژن ساخته شده به طور آماده به صورت واکسن وارد بدن می شود. در نوع تلفیقی که از هر دو نوع واکسن نامبرده به طور توام استفاده می شود ، اثرات بسیار بهتری در بدن دیده می شود.
روشهای جدید چه مزایایی در مقایسه با روشهای قبلی دارد؛
در این روش ترس از بازگشت بیماری کم می شود و اثر ایمنی در بدن پایدارتر و طولانی تر است علاوه بر این تولید واکسن به این روش آسانتر و کم هزینه تر است.
آیا واکسن های تولید شده روی انسان نیز آزمایش شده است؛
نمونه های تولید شده روی موش ، خوکچه هندی و خرگوش آزمایش شده است و نتایج بسیار خوبی به دست آمده است . البته در زمینه واکسن های از نوع پروتئین نو ترکیب نمونه های قابل استفاده برای انسان نیز تولید شده است که واکسن هپاتیت B از آن نوع است ؛ ولی واکسن های از نوع DNA و نیز انواع تلفیقی آزمایشات هنوز در مرحله حیوانات هستند. نمونه ای که ما روی آن کار کرده ایم یک واکسن تلفیقی علیه ویروس HSV (تب خال) است و روی حیوانات آزمایش شده است .