اثر تخریبی آلاینده‌های شیمیایی بر آثار باستانی

دکتر پریسا محمدی در گفتگو با مهر تاکید کرد: سرعت تخریب سنگها و بناهای تاریخی ساخته شده از جنس سنگ بعد از صنعتی شدن جهان و افزایش میزان آلاینده‌های شیمیایی افزایش زیادی یافته و تحقیقات دانشگاهی این مساله را به وضوح نشان می دهد.

این دکترای میکروبیولوژی با اشاره به تحقیقاتی که یکی از اساتید دانشگاهی آمریکا دراین زمینه انجام داده است گفت:  پروفسور "کمباین" با پژوهشهایی که در رابطه با اثر تخریبی آلاینده های شیمایی بر روی سنگ انجام داده ثابت کرده است اگر پیش از صنعتی شدن فرآیند تخریب یک سانتیمتر سنگ 1000 سال طول می کشید هم اکنون این زمان به یک چهارم یعنی 250 سال کاهش یافته است.

گفته های این عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا در حالی اعلام می شود که چندی پیش خبرگزاری مهر از تاثیر مخرب آلاینده های تولید شده از فعالیت کارخانه پتروشیمی مرودشت که باعث بارش بارانهای اسیدی و سمی بر سر مجموعه تاریخی تخت جمشید و افزایش سرعت تخریب آن خبر داده بود.

کارخانه قدیمی پتروشیمی مرودشت که حدود 45 سال پیش ساخته شده دودکشهایی دارد که فاقد هرگونه فیلتر است و در چهار فصل سال، ضایعات دودی خود که آغشته به انواع آلاینده ها و سموم مخرب و خطرناک است را به هوای منطقه می فرستد. این دود به کمک جریان طبیعی هوا به سمت شرق می رود و تنها چند کیلومتر آن سوتر بخشی از آن در پای "کوه رحمت" جمع شده تا همراه اولین باران بر سر و روی مجموعه تخت جمشید فرو آید.

بارانهای شیمیایی ریخته شده بر سر و روی تخت جمشید اصلیترین اثر مخربی که برای این بنای مهم دارد تخریب سنگهای آن است، بارانهایی که به مرور زمان تاثیرات خود را به شکل پوسته پوسته کردن سنگها نشان می دهد.

 پریسا محمدی در ادامه اظهار داشت : اگر چه آلاینده های پتروشیمی مرودشت به علت نزدیکی به تخت جمشید می تواند عامل اصلی تخریب و فرسودگی زیستی سنگهای این بنای تاریخی باشد اما نباید این اتفاق را تنها منحصر به این مسئله بدانیم چون با تحقیق ثابت شده است آلاینده های موجود در هوا که موجب اینگونه تخریبها می شود از نقاط بسیار دور جابه جا شده و تاثیرات خود را بر جای می گذارند.

این دکترای میکروبیولوژی افزود : میکروارگانیکهایی که در آفریقا شناسایی شده بودند در فاصله ای بسیار دورتر یعنی در اروپا نیز مشاهده شده اند و همین طور مشابه این مساله در مورد آلاینده هایی که در آسیا تولید شده و خود را به قاره آمریکا رسانده اند نیز دیده شده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا با اشاره به سیال و متحرک بودن این آلاینده ها اظهار داشت : مطمئنأ آلاینده های تولید شده در مناطق نفت خیز ایران در خوزستان و ماهشهر و همچنین آن بخشی که توسط وسایل نقلیه ایجاد می شود نیز در تخریبهای مشاهده شده در تخت جمشید بی اثر نیست.

 محمدی در ادامه گفتگو با خبرنگار مهر در رابطه با راهکارهای مقابله با این مساله تخریبی برای این آثار باستانی تاکید کرد: باتوجه به اینکه محفوظ کردن محوطه های باستانی در فضاهای بسته امکانپذیر نیست مطمئنأ نمی‌توان به صورت کامل جلوی چنین مساله‌ای را گرفت اما با اتخاذ راهکارهایی می شود از شدت آن کم کرد.

این دکترای میکروبیولوژی با تشریح راهکارهای کاستن از سطح تخریب بناهای تاریخی استان فارس که از جنس سنگ ساخته شده اند گفت : یکی از اصلیترین این راهکارها کم کردن از میزان رطوبت هوای این منطقه است،  در حالی که با احداث  سد سیوند رطوبت منطقه به میزان زیادی افزایش می یابد.

محمدی افزود : باید توجه کرد همه مخالفتهای صورت گرفته با احداث سد سیوند مربوط به زیرآب رفتن آثار باستانی نبود بلکه باید توجه داشت که با راه اندازی این سد اکوسیستم منطقه تغییر پیدا می کند و تغییر اکوسیستم خطر تخریب و فرسودگی زیستی آثار را بالا می برد.

عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا از دیگر راهکارهای کاستن از تاثیر آلاینده‌های مخرب را توجه به مسائل زیست محیطی کارخانه ها دانست: رعایت مسائل زیست محیطی صنایع و به ویژه کارخانه های نزدیک به محوطه باستانی و نصب فیلترهای مورد نیاز برای کم کردن از حجم گازهای گوگردی و مخرب می تواند تا حدی از شدت تخریب این آثار کم کند.