ایران و شورای داوری ؛ بازی در دقیقه نود!

بازرسان آژانس به ایران آمده اند ایران برای پذیرش مشروط پروتکل الحاقی اعلام آمادگی کرده است و بیش از 2هفته بیشتر تا پایان ضرب الاجل آژانس انرژی اتمی برای پذیرش قطعنامه شورا از سوی ایران باقی نمانده است ؛ ضرب الاجلی که دبیرکل آژانس تاکید دارد اولتیماتوم به ایران نیست .

کد خبر: ۳۰۴۱۶

اکنون آنچه بیش از همه ذهن نخبگان کشور را معطوف خود کرده است ، شیوه برخورد با این ماجرا و عبور دادن کشور از یک مرحله بحرانی است . ذهنیتی که در میان نفی یا اثبات راههای مختلف در حال جستجو است . اول ایران عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هسته ای است ، اما به پیمان تمدید شده NPT که سال 1995 آیین نامه اجرایی آن به تصویب رسید و به نام پروتکل الحاقی 2+93 مشهور شده ، نپیوسته است ؛ درست به مانند آنچه بسیاری از کشورهای جهان انجام داده اند. پروتکل الحاقی تاکنون به صورت داوطلبانه ، اما مشروط از سوی 5قدرت هسته ای بزرگ پذیرفته شده است و البته هنوز مذاکرات آن بعضا در جریان بوده و به امضای دولتهایی از جمله امریکا نرسیده است . در میان فهرست اسامی کشورهای امضائکننده پروتکل ، نمی توان به نام کشوری مهم دست یافت و اگر نام قابل اتکایی هم بتوان پیدا کرد، حتما کشوری عضو و هم پیمان امریکا بوده و امریکا در کشور مذکور دارای نیروی نظامی دائمی است . اما ایران در میانه منطقه ای قرار گرفته که سه قدرت هسته ای متمرد حتی حاضر به پیوستن به پیمان NPT نشده اند. غیر از هند و پاکستان ، ایران همواره از جانب اسرائیل مورد تهدید مستقیم قرار گرفته است . با این حال رویه مسالمت جوی ایران حکم کرده است که از حدود یک سال قبل ، کشور برای مذاکره در زمینه پذیرش پروتکل اعلام آمادگی کند و تلاشهایش را حول این محور سامان دهد. دوم ایران ، 2 سناریوی کلی بیشتر پیش روی خود ندارد؛ یا باید پروتکل الحاقی را بپذیرد و یا با عدم امضای آن ، از پیمان NPT خارج شود و به روشنی می توان دریافت که اتخاذ هرکدام از این سناریوها ، دارای چه پیامدها و عواقبی برای کشور است . در سناریوی نخست ، ایران ، از بازرسی ها رهایی پیدا نمی کند و در مسیری قرار می گیرد که عراق در طول چند سال گذشته آن را پیمود و سرانجام علی رغم اعلام نظر بازرسان مبنی بر نیافتن تسلیحات کشتار جمعی ، مورد حمله قرار گرفت . در سناریوی دوم هم کشور راهی را خواهد رفت که کره شمالی پیمود ، با این تفاوت که هم فاقد متحدان مقاومی همچون چین و روسیه است و هم تلاش امریکا برای حمله به آن بسیار پررنگ تر از مورد کره شمالی است . البته باید اذعان کرد که راههای دیگری نیز در مقابل ایران قرار دارد که می توان آن را از رویارویی تا سازش با غرب تقسیم بندی کرد. البته چنین دیدگاه های تندروانه یا سازشکارانه ای دارای طرفدار چندانی در میان آگاهان به مسائل ایران نیست ، همه نخبگان کشور بر سر اتخاذ یک سناریوی متحد و دارای کمترین هزینه و آسیب ، متفق القول هستند و آواهای ناساز در این ارکستر چندان بلند نیست . سوم ایران برای برون رفت از مرحله کنونی نیازمند یک راهبرد جامع است و نمی توان با اتکائ به روشهای کوتاه مدت ، این مرحله را پشت سر گذاشت . به اعتقاد ناظران سیاسی ، ایران اگر پروتکل الحاقی را بپذیرد ، آن هنگام می تواند با کسب اعتماد روسیه ، اروپا و ژاپن به شکاف این کشورها با امریکا تکیه کند و اطمینان آژانس را به خود افزایش دهد. هر چند که در مقابل ، پاره ای بر این باورند ، نداشتن یک دیپلماسی فعال جهانی (که وضعیت به وجود آمده فعلی نیز حاصل عدم پویایی آن است) می تواند در این سناریو به پاشنه آشیل ایران مبدل شود و کشور را از دستیابی به اهداف خود بازدارد. مطابق ماده ششم قطعنامه شورای داوری ، ایران باید پروتکل را بدون قیدوشرط بپذیرد. پس پذیرش مشروط فقط می تواند به دوره مذاکره متمرکز شود و نه پیش از آن . حال آنچنان که از اخبار بر می آید، تلاش کارشناسان سازمان انرژی اتمی ایران بر روی دستیابی به توافق با آژانس بین المللی معطوف شده و مقامات ارشد هم پذیرش پروتکل را به طور تلویحی تایید کرده اند. حال باید منتظر ماند و دید ، بازی ایران و آژانس آیا پیش از دقیقه نود به پایان خواهد رسید؛ نشانه های فراوانی ، حکایت از این واقعه مثبت دارد.