مکث

بهره‌وری پایین و دیوار بلند تعرفه

معاون وزیر بازرگانی 2 روز پیش واقعیتی اقتصادی را مطرح کرد که در هیاهوی اخبار اقتصادی و سیاسی روز گم شد. محمدصادق مفتح در سخنانی که در پایگاه اطلاع‌رسانی دولت منتشر شد، با تاکید بر این‌که نمی‌توان تولیدات غیربهره‌ور را با دیوار تعرفه حمایت کرد، گفته بود: برخی تولیدکنندگان تلاش می‌کنند با ایجاد جوسازی، تولیدات خود را به قیمت بالا بفروشند اما به بهره‌وری تن ندهند. مسلما این سخنان به مذاق خیلی‌ها خوش نخواهد آمد و به ما هم خرده خواهند گرفت که چرا از اظهاراتی که می‌تواند «توجیهی» برای «واردات بی‌رویه» به کشور باشد، حمایت می‌کنید. درست است؛ هیچ‌کس موافق واردات بی‌رویه نیست.

کد خبر: ۳۰۳۴۵۶

هیچ‌کس از نابودی صنایع داخلی و بیکار شدن جوانان ایرانی به‌خاطر سیل بنیان‌کن واردات کالاهای خارجی حمایت نمی‌کند. واردات انبوه برنج، شکر، گندم، مرکبات و... را به قیمت انبار شدن محصول کشاورزان ایرانی هیچ‌کس نمی‌پسندد. هیچ‌کس مایل نیست پول نفت و گاز و صادرات غیرنفتی این سرزمین صرف واردات محصولات بنجل خارجی شود، اما همه چیز را نباید یکطرفه دید. این‌که انواع کالاهای صنعتی و کشاورزی از اقصی نقاط دنیا (منجمله چین) پس از طی مسیری طولانی و پرداخت هزینه‌های متعدد با قیمتی پایین‌تر از محصول مشابه داخلی، به دست مصرف‌کننده ایرانی می‌رسد، زنگ خطری است برای تولیدکننده و کشاورز ایرانی.

عوامل متعددی می‌تواند در افزایش هزینه تمام شده یک واحد تولیدی نقش داشته باشد؛ از هزینه عوامل تولید گرفته تا هزینه نرخ سود تسهیلات و غیره. اما شاید مهم‌ترین عاملی که کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد، بهره‌وری عوامل تولید یک بنگاه اقتصادی است و درست به همین دلیل است که بسیاری از محصولات کشورمان قابلیت رقابت با موارد مشابه خارجی را در داخل یا خارج از کشور ندارند. مطابق پیش‌بینی برنامه چهارم توسعه قرار بود 5/2 درصد از رشد اقتصادی 8 درصدی کشور از محل افزایش بهره‌وری تامین شود، اما این هدف در حد یک آرزو باقی ماند. واقعا چه زمانی می‌خواهیم به مساله بهره‌وری در تولید بپردازیم؟

هم‌اکنون رژیم تجاری ایران به سازمان تجارت جهانی ارائه شده و در صورتی که مشکلی پیش نیاید تا 10 سال دیگر رسما عضو این سازمان خواهیم شد. طبیعی است در خلال روند عضویت در این سازمان به تدریج سلاح تعرفه را از دست خواهیم داد و دیگر نمی‌شود به اختیار خودمان در مورد واردات تصمیم بگیریم، اما در کوتاه‌مدت نیز مساله هدفمند کردن یارانه‌ها را در پیش داریم. در صورت اجرای این طرح، هزینه تولید بنگاه‌هایی که تاکنون از انرژی ارزان استفاده می‌کردند، شدیدا افزایش یافته و رقابت‌پذیری آنها با رقبای خارجی باز هم کاهش خواهد یافت. در این میان تنها راه بقای صنایع تنبلی که تاکنون با حمایت‌های تعرفه‌ای به حیات خود ادامه داده‌اند، افزایش سطح بهره‌وری است. تجربه سالیان متمادی سیاست حمایت‌گرایی تعرفه‌ای نشان می‌دهد که صنایع غیربهره‌ور تاکنون با تشویق و حمایت دولت تحرکی به خود نداده‌اند، اما ایرانی‌ها همیشه در مواقع سختی خود را با واقعیت‌ها تطبیق می‌دهند، شاید این بار هم سختی هزینه‌های هدفمند کردن یارانه‌ها و سایه پیوستن به سازمان تجارت جهانی، تحرکی به پیکر تنبل و سنگین صنایع غیربهره‌ور ببخشد.