نابودی تومورهای سرطانی با استفاده از نانوذرات

 طرح استفاده از نانوذرات برای از بین بردن تومورهای سرطانی از ایده‌هایی است که اکنون دانشمندان به استفاده از آن برای از پای درآوردن سرطان متقاعد شده‌اند و در حال حاضر تلاش می‌شود بهترین شیوه استفاده، آن هم با کمترین عوارض ممکن برای کمک به بیماران سرطانی به کار گرفته شود. یکی از تازه‌ترین پروژه‌هایی که از این دست در حال انجام است مربوط به محققان دانشگاه کالج لندن می‌شود. پروفسور کانتین پانکهرست، استاد فیزیک دانشگاه کالج لندن که در متن این پروژه قرار دارد، امید زیادی به مؤثر بودن این تکنیک نوین دارد. او در گفتگوی اختصاصی با سیب به تشریح هرچه بیشتر چگونگی استفاده از نانوذرات به عنوان ریز مغناطیس‌ها در حرارت دادن به سلول‌های سرطانی و از میان بردن آنها پرداخته است.

استفاده از فناوری نانو برای نابودی تومورهای سرطانی مدتی است که به عنوان یک پروژه بزرگ تحقیقاتی پزشکی در گوشه و کنار جهان به کار گرفته شده است. آیا کاری که شما در حال انجام آن هستید با سایر پروژه‌هایی از این دست تفاوت خاصی دارد؟

این فناوری هنوز به عنوان یک فناوری کاملا نوپا شناخته می‌شود و از این رو هرگونه تلاشی برای شفاف‌تر شدن آن می‌تواند به بهبود کیفیت آن منجر شود. اگر نگاهی به گذشته داشته باشید، متوجه می‌شوید سایر فناوری‌هایی که در حال حاضر جنبه کاربردی پیدا کرده‌اند نیز ممکن است بارها و بارها به شیوه‌های کاملا مشابه در آزمایشگاه‌های مختلف مراحل آزمایشی خود را پشت سر گذاشته باشند. آنچه که ما می‌توانیم به عنوان یکی از نقاط تمایز پروژه خود صحبت کنیم، به ضریب دقت آن مربوط می‌شود تا آنجا که می‌توان به جرات گفت استفاده از آن با خطر جانبی همراه نیست.

اصل و اساسی که در این فناوری به کار گرفته‌اید در چیست؟

ما در این پروژه از نانوذرات به عنوان ریزمغناطیس‌های کاربردی استفاده کرده‌ایم که از قابلیت‌های بالایی برخوردارند. این ذرات می‌توانند با هجوم هدفمند به تومورهای سرطانی، آنها را حرارت داده و در حالی که هیچ آسیبی به سایر بافت‌های سالم بدن وارد نمی‌شود، سلول‌های بیمار و بدخیم را منهدم کنند. ما فکر می‌کنیم با توجه به پیشرفت‌هایی که در زمینه فناوری نانو صورت گرفته، استفاده از آن در کمک به بیماران سرطانی می‌تواند مؤثرترین روش بی خطر برای سایر بافت‌های سالم بدن باشد.

به کارگیری این فناوری در کار جدید شما چگونه است؟

اتفاقا یکی از نقاط متمایز کننده پروژه ما، تنوعی است که می‌توان در مورد استفاده از نانوذرات در از بین بردن تومورهای سرطانی به آن اشاره کرد. ما در این فناوری به سراغ نانوذرات اکسیدآهن رفته‌ایم. بررسی‌های ما نشان داده‌اند که می‌توان این نانوذرات را به همراه نوعی آنتی‌بادی که برای جستجوی تومورهای سرطانی کاربرد دارند، وارد بدن بیماران کرده و شاهد از میان رفتن تومورها بود. در عین حال این امکان نیز وجود دارد که از این نانوذرات به همراه سلول‌های بنیادینی استفاده کنیم که با هدف نابودی سلول‌های سرطانی به بدن بیماران تزریق می‌شوند.

آیا این روش‌ها در مقایسه با یکدیگر مزیت خاصی نیز دارند؟

هنوز در ابتدای راه هستیم و باید برای مشخص شدن جنبه‌های مختلف این فناوری نوین تلاش بیشتری به خرج دهیم، اما در کل می‌توان گفت که در هر دوی این روش‌ها، نانوذرات به شیوه‌ای هنرمندانه به محلی منتقل می‌شوند که از پیش به عنوان محل تجمع توده‌های سرطانی شناخته شده‌اند.

در گزارش‌های مختلف که در خصوص این فناوری نوین منتشر شده، به حرارت دادن سلول‌های سرطانی اشاره شده است. کمی در این باره توضیح بیشتری دهید.

تجربه‌های قبلی که در این زمینه صورت گرفته نشان می‌دهند حرارت دادن سلول‌های سرطانی تأثیر قابل توجهی بر انهدام آنها دارد. ما پس از بررسی‌های مختلف به این نتیجه رسیدیم که حرارتی درحدود 6 درجه سلسیوس بیشتر از دمای طبیعی بدن، دمای مناسبی برای از میان بردن این تومورها به حساب می‌آید. این حرارت با استفاده از نانوذرات یادشده و در دستگاه بسیار کوچکی ایجاد می‌شود که هیچ خطری برای سایر بافت‌های سالم بدن بیمار به همراه ندارد. در این فناوری نوین به نوعی «تب» منطقه‌ای ایجاد می‌شود که طی آن سلول‌های سرطانی در محیطی قرار می‌گیرند که حرارتی غیرعادی را تجربه می‌کنند.

آیا در فناوری‌های مشابهی که در گذشته به کار گرفته شده‌اند، بافت‌های سالم نیز آسیب میبینند؟

تا حدودی بله. البته میزان خسارتی که به بافت‌های سالم وارد می‌شود در روش‌های گوناگون متفاوت است، اما در این روش جدید که می‌توان به آن لقب درمانی صد‌در‌صد هدفمند را داد، آسیبی به سایر سلول‌های سالم بدن بیمار وارد نمی‌شود.

این فناوری هم اکنون در چه مرحله‌ای قرار دارد و فکر می‌کنید چه موقع جنبه کاربردی پیدا می‌کند؟

همان‌طور که گفتم، هنوز در ابتدای راهی قرار داریم که اتفاقا بسیار هم طولانی است. این آزمایش‌ها تاکنون روی چند نمونه محدود از حیوانات آزمایشگاهی انجام شده است و هنوز تصمیمی برای استفاده از آن روی نمونه‌های انسانی نداریم. بررسی‌های ما نشان داده‌اند که حداقل 10 سال زمان لازم است تا اطمینان خاطر کامل از بی‌خطر بودن این روش برای بیماران مختلف حاصل شود. از آن گذشته تا آن زمان سایر فناوری‌های مرتبط نیز پیشرفت‌های خوبی خواهند داشت و این به ما در دستیابی به هدف نهایی کمک زیادی خواهد کرد.

این فناوری تاکنون روی چه نوع حیوانات آزمایشگاهی انجام شده است؟

موش‌ها اولین هدف آزمایشگاهی ما بوده‌اند. بررسی‌های 2 ساله ما روی این نوع حیوان نشان داد که می‌توان روی این تکنیک نوین حساب ویژه‌ای باز کرد.

آیا از این فناوری می‌توان برای درمان انواع سرطان‌ها استفاده کرد؟

ما هنوز در ابتدای راه هستیم. بررسی‌های ما که تاکنون در زمینه استفاده از این فناوری روی سرطان ریه بوده، با نتایج امیدوارکننده‌ای همراه بوده است. ما فکر می‌کنیم اصلی که در این فناوری مورد توجه قرار داده‌ایم، آن را برای انواع سرطان‌ها کاربردی خواهد کرد. همه چیز به گذشت زمان مربوط می‌شود.

برنامه بعدی شما در توسعه این فناوری چیست؟

ما تقریبا در نقطه حساسی قرار داریم که تنها با تکیه بر بودجه‌های تحقیقاتی بیشتر می‌توانیم از این مرحله عبور کنیم. در حال حاضر، به هر شیوه‌ای برای توسعه آزمایش‌های مربوط به آن روی حیوانات مختلف آزمایشگاهی و در نهایت آزمایش آن روی بیماران انسانی فکر می‌کنیم.

پروفسور کانتین پانکهرست در یک نگاه

پروفسور کانتین پانکهرست متولد نیوزیلند است. او در سال 1983 راهی انگلیس شد تا به مطالعه فیزیک جامدات بپردازد. این محقق دانشگاه لیورپول را برای ادامه تحقیقات خود برگزید. او تا سال 1994 در این دانشگاه به تحقیقات خود ادامه داد و در این سال راهی دانشگاه کالج لندن شد.

پانکهرست هم‌اکنون مدیریت برنامه‌های مختلف در زمینه استفاده از فناوری نانو در درمان‌های نوین را بر عهده دارد.

مهدی پیرگزی