سلامت‌‌ روان‌‌‌ در‌‌ دانشگاه

در این میان عواملی چون دوگانگی محیط خانواده و تحصیل، نداشتن شناخت کافی از دانشگاه و تضادهای فرهنگی با سایر دانشجویان، مشکلات خانوادگی، اجتماعی و اخلاقی و مشکلات روحی، روانی و اجتماعی ناشی از تحصیل در دانشگاه‌های دور از محل زندگی نیز به ناهنجاری و آسیب‌های هرچه بیشتر در بین دانشجویان می‌انجامند. این امر رسیدگی به وضعیت روحی آنها را بیش از پیش با اهمیت جلوه می‌دهد.

مشت نمونه خروار

در مطالعه جامعی که در دانشگاه تهران در سال گذشته تحت عنوان طرح پایش سلامت ورودیان کارشناسی سال 87 دانشگاه تهران انجام شد، نتایج جالبی در این خصوص به دست آمد که شاید به نوعی بتواند ضرورت انجام مطالعاتی مشابه و اقداماتی پیشگیرانه را در زمینه سلامت روان نشان دهد.

دکتر سیدمهدی قمصری با اشاره به نتایج این طرح می‌گوید: طی این پایش 26 درصد دانشجویان اعلام کرده‌اند که به رشته تحصیلی خود علاقه‌مند نیستند.

وی همچنین درباره این سوال انجام گرفته از دانشجویان ورودی87 دانشگاه تهران مبنی بر این‌که «چقدر به حمایت اجتماعی دسترسی دارند»، می‌‌گوید: حدود90 درصد افراد اعلام کرده‌اند که به حمایت اجتماعی دسترسی دارند و تنها 5/9 درصد ابراز کردند که به حمایت اجتماعی دسترسی ندارند. وی با اشاره به نگرش دانشجویان به مراکز مشاوره، اضافه می‌کند: ‌3 درصد دانشجویان خود را بی‌نیاز از مشاوره می‌دانند.

قمصری با اشاره به دیگر نتایج پایش سلامت دانشجویان ورودی سال 87 دانشگاه تهران و سوال مطرح شده مبنی بر «فکر آسیب به خود»، تصریح می‌کند: ‌5/15 درصد دانشجویان در بدو ورود به فکر صدمه زدن به خود هستند.

معاون پیشین دانشجویی دانشگاه تهران و معاون آموزشی کنونی این دانشگاه می‌افزاید: در آمار ثبت شده از «فکر آسیب به خود» در میان ورودی‌های کارشناسی سال 87 دانشگاه تهران، دانشجویان پسر بیشتر از دختران و دانشجویان خوابگاهی بیشتر از غیرخوابگاهی و دانشجویان علوم انسانی بیشتر از رشته‌های علوم پایه و فنی، «فکر اقدام آگاهانه به خود آسیب رساندن» را دارند. او تصریح می‌کند: ‌بر اساس این طرح، ‌5/4 درصد دانشجویان سابقه مشکلات روانی پزشکی داشته‌اند و در فراوانی دوستان و بستگان برای اقدام به خودکشی رقم 6/10 درصد به دست آمده است.

همچنین بر اساس این طرح 4/28 درصد دانشجویان در بدو ورود خود سازگاری با محیط برایشان مشکل است. دکتر قمصری درباره وضعیت میزان بهره‌گیری از اعتقادات مذهبی دانشجویان بر اساس این طرح می‌گوید 91 درصد دانشجویان به بهره‌گیری از اعتقادات مذهبی پایبند هستند. به گفته وی، 20 درصد دانشجویان ورودی سال 87 دانشگاه تهران در بدو ورود از مشکلات مالی ابراز نگرانی کرده‌اند.

معاون آموزشی دانشگاه تهران با اشاره به دیگر یافته‌های طرح پایش سلامت دانشجویان ورودی سال 87 دانشگاه تهران، تصریح می‌کند: 35 درصد این دانشجویان بیان کرده‌اند که توان«نه گفتن» به اطرافیان خود را ندارند.

قمصری با تاکید بر این‌که توان نه گفتن، از سوی دانشجویان می‌تواند از بسیاری از آسیب‌های اجتماعی عمده و همچنین آسیب‌های اجتماعی که توسط دوستان و همسالان رخ می‌دهد، جلوگیری کند، تصریح می‌کند: این امر می‌تواند از بحث‌های جدی در جلوگیری از رفتن دانشجویان به سمت سیگار، مصرف مواد و... باشد.

قمصری می‌افزاید: فردی که نتواند در مقابل درخواست‌های نابجای اطرافیان خود به صورت قاطعانه «نه» بگوید و مقاومت کند، ممکن است دچار آسیب‌های اجتماعی شود. او خاطرنشان می‌کند: همچنین 36 درصد دانشجویان خیلی کم یا اصلا نمی‌توانند به اطرافیان خود نه بگویند، 25 درصد گاهی اوقات پاسخ منفی می‌دهند و 38 درصد نیز بیان کرده‌اند که می‌توانند مخالفت کنند.

بر اساس این مطالعه مشخص شده است تنها 3 درصد دانشجویان سال 87 در بدو ورود سیگاری هستند، به عبارتی 97 درصد دانشجویان در ابتدای ورود سیگاری نیستند.

بر اساس طرح پایش سلامت ورودیان کارشناسی سال 87 دانشگاه تهران، 19 درصد دانشجویان از نظر سلامت روانی مشکوک به اختلال هستند که ‌در این میان درصد سلامت روانی دانشجویان رشته‌های علوم انسانی پایین‌تر از دیگر رشته‌هاست.

پایش سلامت روان

بر اساس گفته مسوول دفتر مرکزی مشاوره معاونت دانشجویی وزارت بهداشت، پایش سلامت روان برای تمامی دانشجویان جدید الورود دانشگاه‌های علوم پزشکی در امسال صورت می‌گیرد. افسانه صادقی در این خصوص می‌گوید: تمام دانشجویان جدید الورود در دانشگاه‌های علوم پزشکی یک ماه پس از آغاز سال تحصیلی در طرح پایش سلامت روان مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.

وی اضافه می‌کند: دانشجویان در طرح پایش سلامت روان با پرسشنامه سلامت عمومی 28 سوالی مورد غربالگری قرار می‌گیرند. صادقی می‌افزاید: در صورتی که نتیجه تست دانشجویی از نقطه برش مورد نظر بالاتر باشد، فرد مشکوک به اختلال شناسایی و طی یک روند محرمانه از دانشجو خواسته می‌شود که به مرکز مشاوره دانشگاه مراجعه کند.

صادقی خاطرنشان می‌کند: دانشجویی که مشکوک به اختلال تشخیص داده شده است، دوباره از سوی روان‌شناس بالینی و روانپزشک در مرکز مشاوره مورد ارزیابی مصاحبه‌ای قرار می‌گیرد و در صورت مثبت‌بودن آزمایش‌ها، دانشجو در برنامه تحت نظر مرکز مشاوره قرار می‌گیرد. مسوول دفتر مرکزی مشاوره معاونت دانشجویی وزارت بهداشت می‌افزاید: مراکز مشاوره وظیفه دارند تا بهبود دانشجوی مورد نظر و تا زمانی که خطری وی را تهدید نکند، برنامه مشاوره‌ای خود را ادامه دهند.

صادقی تاکید می‌کند: این طرح برای تمامی دانشجویان جدید الورود دانشگاه‌های وابسته به وزارت بهداشت و وزارت علوم اجرا می‌شود.

ضرورت وجود روان‌شناس

کارشناسان معتقدند وجود مراکز مشاوره دانشجویی در دانشگاه‌های کشور یک ضرورت است. زیرا در هر مقطع زمانی ممکن است دانشجو برای شناخت بهتر خود و مواجهه با نگرانی‌هایش به کمک یک مشاور یا درمانگر نیاز داشته باشد.

دکتر افروز رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور با تایید این موضوع وجود یک روان‌شناس توانمند به ازای هر 500 دانشجو را ضروری ‌می‌داند و می‌گوید: وجود روان‌شناس به گونه‌ای که در طول تحصیل دانشجو، مشکلات احتمالی ناشی از افت تحصیلی، آسیب‌پذیری فردی، اجتماعی، تحصیلی و روانی او را به مسیر صحیح هدایت کند، الزامی است.

رئیس اسبق دانشگاه تهران همچنین با اشاره به لزوم دقت‌ بر صحت سلامت روانی و جسمانی دانشجویان برخی رشته‌های خاص، یادآور می‌شود که در رشته‌هایی مانند روان‌شناسی، داروسازی، پزشکی و پرستاری که خروجی‌های آنها باید از سلامت کامل روح و جسم برخوردار باشند، گزینش صحیح در خصوص دانشجویان ورودی الزامی است. دکتر افروز خاطرنشان می‌کند: تشکیل بانک اطلاعاتی سلامت شخصیتی برای همه افراد جامعه از قبیل محصلان و دانشجویان، ضروری و غیرقابل انکار است؛ به طوری که مشاوران و روان‌شناسان متخصص و طراز اول مربوط، با حفظ تمامی موازین علمی و اخلاقی و پایبندی به منشور اخلاقی نظام روان‌شناسی جمهوری اسلامی برای خدمت‌رسانی و رسیدگی مستمر به وضعیت افراد آماده‌اند.