بی‌پولی یعنی بدبختی

 نعمت‌الله پس از فیلم تلخ بوتیک، این‌بار در ژانری دیگر کارگردانی مسلط و توانا نشان داد. بی‌پولی، حاصل سلیقه و دیدگاه کارگردانی است که به‌ دنبال خنداندن به هر قیمت و کیفیت نیست.

نمایش این فیلم در جشنواره فیلم فجر سال گذشته با استقبال منتقدان و تماشاگران مواجه شد و توانست جایزه بهترین فیلم تماشاگران جشنواره و سیمرغ بهترین بازیگری زن را دریافت کند.

بی‌پولی، ادامه منطقی سینمایی است که نعمت‌الله با بوتیک آن را آغاز کرده بود. شاید پول خوشبختی نیاورد، اما بی‌پولی مطمئنا بدبختی با خودش خواهد آورد. ایده مرکزی فیلم بی‌پولی همین نکته است و آنچه در سیر اتفاقات فیلم بر ایرج (بهرام رادان) و همسرش (لیلا حاتمی) می‌گذرد نمونه عینی چنین حقیقتی است. فیلم شرح بدبختی‌هایی است که بی‌پولی برای آدم‌های مختلفی در آن می‌آورد.

به نوشته مهر، نعمت‌الله با محوریت غرور بی‌جا در بین جوانان امروز و پیامدهای آن در زندگی زناشویی، سویه‌های اجتماعی چون فقر، بی‌پولی، بیکاری و... را نیز نشانه رفته و می‌تواند با لحنی یکدست در ترسیم فضای موجود موفق عمل کند. هر چند رسیدن به پرداخت یکدست این فضا مهمترین مشکل بوده، اما فیلمساز توانسته بدون لغزش صرف به سوی کمدی و تراژدی، پیوندی بین این دو فضا ایجاد و از کنار آن هم تلخی موجود را قابل هضم کند و هم فضای طنز را از افتادن به دام لودگی نجات دهد.

لیلا حاتمی با فاصله گرفتن از کلیشه زن معصوم، عمیق و درونگرای همیشگی به شخصیت زنی جوان از طبقه مرفه با سطح فکری محدود نزدیک می‌شود که اوج و فرودی جذاب دارد.

زنی که از یک عاشق بی‌چون و چرا و کوته‌فکر که ناآگاهانه وارد بازی‌های شوهرش شده به زنی مقتدر بدل می‌شود که شوهرش را ترک کرده و در انتها با چرخشی تعیین‌کننده به سوی او بازمی‌گردد. در این میان روندی که برای شخصیت مرد با بازی بهرام رادان طراحی شده نیز سیر او را از یک جوان مغرور که به قابلیت‌های ظاهری خود غره است، به یک مرد تنها و ترک‌شده در قالب طنز به تصویر می‌کشد.

بی‌پولی بیش از هر چیز ناشی از نگاه جزیی‌نگر نعمت‌الله و فیلمنامه‌نویسش به مضمونی است که انتخاب کرده‌اند و احاطه آنها بر فضا و روابط موجود بین شخصیت‌های اصلی و فرعی است. فیلمی که تلخی عمیق آن تنها با لحن یکدست انتخاب شده می‌تواند برای مخاطب قابل تحمل شود.