فناوری زیستی در کشورهای اسلامی گسترش می یابد

بیابان ، بخش اعظم کشورهای اسلامی بویژه در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا را در بر گرفته است . کنترل بیابان زدایی یکی از موضوعات مهم و مورد توجه در کشور عضو COMSTECH در دهه آینده است . بعضی از کشورهای اسلامی فاقد بودجه های قابل توجهی برای حل مساله بیابان زدایی هستند. طرحهای این کمیته در جهت فراهم کردن راه حل هایی برای رفع مشکلات مربوط به کشت گیاهان مقاوم به نمک ، گیاهان مقاوم به آفتها، کشت بافت گیاهان با مصرف تغذیه ای و غذایی نظیر خرما و پسته و تغذیه دام ، متمرکز شده است . در این زمینه تلاشهای گسترده برای همکاری بین کشورهای اسلامی در حال انجام است . به عنوان مثال دانشگاه کراچی پاکستان در حال همکاری تحقیقاتی با موسساتی در سوریه ، مراکش ، سودان ، قطر، آذربایجان ، کویت ، عربستان سعودی و بحرین است . در زمینه بیوتکنولوژی گیاهان و بیابان زدایی ، فعال ترین کشورهای اسلامی ، ایران ، مراکش ، پاکستان ، عربستان ، کویت و مصر هستند. همچنین بانک توسعه اسلامی در حال سرمایه گذاری در مراکز متعدد کشاورزی کشورهای عضو ، نظیر مرکز کشاورزی Biosalin در ابوظبی است . برخی از کشورهای اسلامی در تلاشند تا اواخر دهه اول قرن 21 در زمینه تولید مواد غذایی به خودکفایی برسند. برای نمونه در امارات عربی متحده ، طرحهای تحقیقاتی کشاورزی بر روی گندم ، تولید میوه جات اصلاح شده ، سبزیجات و دانه های غلات متمرکز شده است . صنایع غذایی یکی از اهداف سرمایه گذاری کلان در زمینه کشاورزی جمهوری اسلامی ایران است که انتظار می رود طی برنامه پنجساله سوم و چهارم توسعه ، صادرات محصولاتی نظیر گوجه فرنگی ، بادمجان ، هندوانه ، سیب ، خیار و خربزه طی سالهای آینده به بازارهای اروپا افزایش یابد. هم اکنون در جمهوری اسلامی ایران فعالیت های قابل توجهی در زمینه تولید واریته های مرغوب خرما و یا موز به وسیله کشت بافت صورت می گیرد. علاوه بر این با تولید واریته های جدید گلهای زینتی ، صادرات این محصولات به کشورهای مختلف خاورمیانه و اروپا حدود 50 تا 100 درصد افزایش یافته است . عربستان سعودی در حال صدور گندم ، خرما، محصولات لبنی و گلهای زینتی به سایر کشورهای عربی و اسلامی است . صادرات گندم عربستان سعودی که تا دو دهه پیش غیرقابل باور بود، یک موفقیت چشمگیر برای این کشور به شمار می رود. براساس آمارهای ارائه شده توسط سازمان جهانی غذا بیش از 30کشور در سرتاسر جهان از گندم صادراتی عربستان سعودی استفاده می کنند و حداقل 16کشور مستقیما به محصولات غذایی عربستان سعودی وابسته اند. اغلب برنامه های بنیادی تحقیقات مربوط به ژنتیک گیاهان در کشورهای اسلامی مربوط به پاکستان ، ایران ، ترکیه و مالزی است . فعالیت های کمتری نیز در عراق و یمن دیده شده است . کشورهای بحرین ، کویت ، عمان ، قطر ، عربستان سعودی و امارات عربی متحده در حال اجرای برنامه بومی خود در زمینه گیاهان دارویی ، بیابان زدایی ، گیاهان مقاوم به استرس و فعالیت های تحقیقاتی درخور توجهی هستند. ترکیه ، عراق ، پاکستان و یمن ، آمار دقیقی درخصوص میزان سلامت مواد گیاهی ، از نظر قانون استاندارد سلامت محصولات و قرنطینه های بهداشتی ندارند. این قانون بتازگی در موریتانی و لبنان اجرا شده است و اصولا کشورهای اسلامی را می توان از نظر وضعیت بیوتکنولوژی به سه دسته تقسیم کرد:
دسته اول : کشورهایی نظیر بوسنی و هرزگوین ، افغانستان ، لبنان که به دلیل مشکلات داخلی و بخصوص جنگ ، پیشرفت چندانی در زمینه بیوتکنولوژی نداشته اند.
دسته دوم : کشورهایی همچون بحرین ، کویت ، الجزایر. مالی و به دلیل این که مساله بیوتکنولوژی در آغاز زیاد مورد توجه واقع شده ، پیشرفت های محدودی در این زمینه داشته اند.
دسته سوم : کشورهای اسلامی نظیر ایران ، پاکستان ، عربستان ، نیجریه ، مصر (کشورهای عضو D8)، به دلیل اهمیت موضوع بیوتکنولوژی در این زمینه ، سرمایه گذاری بیشتری انجام داده و توانسته اند طرحهای موفقیت آمیزی نظیر مبارزه بیولوژیک ، تولید آنتی بادی های منوکلنال . تولید کیت HIV ، تولید هورمون رشد نوترکیب ، بیابان زدایی ، کشت بافت ، تولید گیاهان مقاوم به خشکی ، نمک و استرس های محیطی اجرا کنند. باید قبول کرد که فاصله و شکاف بین کشورهای اسلامی و کشورهای پیشرفته در عرصه بیوتکنولوژی مانند سایر عرصه ها بسیار زیاد است . اگرچه پاکستان ، مصر ، ایران ، ترکیه را جزو کشورهای پیشرفته اسلامی در عرصه بیوتکنولوژی می دانیم ، ولی می دانیم که هیچکدام از این کشورها در عرصه بیوتکنولوژی جهانی جایگاهی مناسب ندارند. باید با تلاش ، همکاری و غیرت اسلامی ، جایگاهی درخور و شان این کشورها در عرصه بین المللی کسب کرد.