تشخیص سریع سرطان با تمرکز روی ناهنجاریهای ژنتیکی

در ایران همچون بسیاری از کشورهای جهان، سرطان سینه مشکلات زیادی را برای شمار قابل‌ توجهی از زنان ایجاد کرده است. شما در این سمپوزیوم با چه دستاورد ویژه‌ای برای مردم حضور یافته‌اید؟

نگاه من و تیم‌های تحقیقاتی که سال‌هاست با آنها کار می‌کنم روی شیوه‌های امیدوارکننده‌ای از درمان سرطان و بخصوص سرطان سینه متمرکز است که می‌توان از آن به عنوان تکنیکی موثر و تاثیرگذار در این فرآیند یاد کرد. کشف و کاربرد تکنیک‌های مختلف ژنتیکی آن چیزی است که در سال‌های گذشته کارهای زیادی روی آن انجام داده‌ایم و تلاش کرده‌ایم تا از آنها به عنوان نشانگرهای زیستی در تشخیص زودهنگام آغاز این بیماری استفاده شود.

کمی هم درباره تحقیقات گذشته خود در این عرصه صحبت کنید.

حدودا نزدیک به دو دهه است که روی این مقوله تحقیقات وسیعی را آغاز کرده‌ام و به این نتیجه رسیده‌ام که با استفاده از استراتژی کار روی جنبه‌های مولکولی سرطان می‌توان حرف‌های تازه و موثری برای بیماران داشت. در حال حاضر در گوشه و کنار جهان عمدتا از روش تهاجمی نظیر شیمی درمانی برای غلبه بر انواع سرطان‌ها استفاده می‌شود اما آنچه که من انجام داده‌ام توسعه دانش نشانگرهای زیستی و استفاده از آنها حتی در افرادی است که دچار سرطان نیستند.

منظور شما از استفاده حتی روی افرادی که به سرطان مبتلا نیستند چیست؟

ما در بررسی‌های اولیه خود به این نتیجه رسیده‌ایم که با آزمایش این روش روی افراد سالم می‌توان زمینه لازم جهت کمک به بیماران سرطانی و بویژه سرطان سینه را فراهم کرد.

شما به عنوان مشاور ارشد سازمان جهانی بهداشت و یونسکو نیز فعالیت دارید که افتخار بزرگی برای کشورمان محسوب می‌شود. در طی سالیان گذشته درخصوص درمان سرطان به چه نتیجه روشنی دست یافته‌اید؟

برای مقابله با سرطان راه‌های چندان متنوعی وجود ندارد اما یکی از این راه‌ها که در آن تلاش می‌شود لطمات جانبی چندانی به بیمار وارد نشود‌، تشخیص به موقع آنها و استفاده از تکنیک‌های زود تشخیص سلول‌ها و عوامل سرطانی است. ما همچنین به این نتیجه قطعی رسیده‌ایم که کنترل مواد غذایی یکی از راهکارهای تشخیص و پیشگیری از سرطان‌ها است و چه خوب است افراد به شیوه و عادات غذایی خود نیز توجه ویژه‌ای داشته باشند. زنان ایرانی و تمام زنان دنیا باید به این نکته آگاه باشند که عواملی نظیر قرار گرفتن برای مدت طولانی در معرض نور خورشید می‌تواند زمینه لازم برای توسعه توده‌های سرطانی سرطان سینه را فراهم کند.

شما روی کوروموزم‌ها و ارتباط آن با شیوه‌های تشخیص سریع سرطان نیز کار کرده‌اید. در این باره نیز توضیح دهید.

ما در سال‌های گذشته و همزمان با توسعه فناوری‌های مرتبط پزشکی به این نتیجه رسیده‌ایم که می‌توان با بررسی دقیق فاکتورهای ژنتیکی و همچنین آثار مختلفی که در نتیجه تغذیه روی کروموزوم‌ها به وجود می‌آید به عنوان شیوه‌ای کاربردی جهت بررسی ژنتیکی افراد مستعد و در نهایت تشخیص زودهنگام توسعه توده‌های سرطانی استفاده کرد. در عین حال نباید معضلی به نام ناهنجاری‌ها و به هم ریختگی‌های ژنتیکی را نیز مدنظر داشت. ما بر این عقیده هستیم که چنین ناهنجاری‌هایی می‌تواند زمینه‌ساز قطعی سرطان و بویژه سرطان سینه باشد. پس اگر شناخت دقیقی از این ناهنجاری‌ها داشته باشیم آن گاه می‌توانیم به تشخیص سریع آغاز این بیماری نیز نزدیک شویم.

تحقیقات اخیر شما با همکاری چه کشورهای دیگری انجام شده است؟

توجه به این نکته مهم است که اصولا چنین تحقیقاتی هیچ گاه به صورت انفرادی به سرانجام خوبی نمی‌رسد. اصولا با انجام تحقیقات مشترک و گروهی است که می‌توان به نتایج مورد نظر دست یافت. ما در تحقیقات اخیر خود که عمدتا روی جنبه‌های سلولی و مولکولی در تشخیص سریع سرطان کار می‌کنیم، همکاری گسترده‌ای را با محققان 10 تا 12 کشور جهان داریم. از آن گذشته سفر اخیر من به ایران نیز در راستای همین استراتژی بوده است تا از دانش و تجربیات محققان ایرانی نیز در این پروژه استفاده شود. در چنین موقعیت‌هایی می‌توان از تازه‌ترین دستاوردهای سایر محققان نیز استفاده کرد.

وضعیت همکاری و ارتباطات علمی و تحقیقاتی شما با ایران و مراکز تحقیقاتی آن چگونه است؟

در سال‌های گذشته همواره ارتباط خوب و موثری با نهادهای علمی و دانشگاه‌های پیشرو در زمینه تحقیقات سرطان و سلولی داشته‌ام و فکر می‌کنم محققان جوانی که راهی کشورهای دیگر ازجمله کشورهای اروپایی می‌شوند تا بر دانش خود بیفزایند باید با برگشتن به کشور خود و ضمن انتقال دانش کسب شده، زمینه‌ساز رشد و توسعه فناوری‌های نوین پزشکی در داخل باشند. من معمولا و به دعوت مراکز و دانشگاه‌های پیشروی داخلی به ایران سفر می‌کنم.

آینده تحقیقات مربوط به تشخیص و درمان‌های نوین سرطان و بویژه سرطان سینه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

من هم همچون همکارانم به آینده خوشبین هستم. در حقیقت امروزه و در بسیاری از مراکز درمانی و کلینیکی دنیا استفاده از روش‌های نوین برای مقابله با سرطان توسعه قابل توجهی پیدا کرده است، اما من و تیم‌های تحقیقاتی که با آنها همکاری می‌کنم به این نتیجه رسیدهایم که باید با کار روی جنبه‌های سلولی و مولکولی، به جنگ این بیماری برویم. در حقیقت باید گفت که رمز پیروزی در جنگ با سرطان، اقدام سریع و تشخیص زودهنگام آن است.

دکتر فیروز درودی در یک نگاه

دکتر فیروز درودی بیش از 30 سال است که در خارج از ایران زندگی کرده و در این مدت تحقیقات علمی وسیعی در زمینه شیوه‌های نوین و تاثیرگذار علیه سرطان داشته است. وی که استاد بخش سم‌شناسی دانشکده علوم پزشکی نیز به شمار می‌آید هم‌اکنون به عنوان مشاور ارشد سازمان جهانی بهداشت و یونسکو فعالیت دارد. این محقق برجسته در جریان بررسی‌های چندین ساله خود به این نتیجه رسیده است که 50 درصد سرطان‌ها به خاطر شیوه تغذیه افراد روی می‌دهد و از این رو معتقد است تغییر در عادات غذایی می‌تواند به کاهش شمار مبتلایان به سرطان کمک شایانی کند.

مهدی پیرگزی